D\u00fcnyada nas\u0131ld\u0131r tam olarak bilemiyorum; ancak bizdeki baz\u0131 k\u00f6\u015fe yazarlar\u0131, eski Yunan\u2019daki yar\u0131 tanr\u0131 addedilen Tiranlar\u0131 and\u0131r\u0131rlar. Onlar\u0131n yazd\u0131klar\u0131 her kelam kutsald\u0131r. Mutlaka s\u00f6yledikleri her c\u00fcmle bir kerameti b\u00fcnyesinde ta\u015f\u0131r.<\/p>\n
Bu anlay\u0131\u015f hi\u00e7 \u015f\u00fcphesizdir ki bize Osmanl\u0131 matbuat\u0131ndan kalan bir mirast\u0131r. G\u00fcnl\u00fck gazete sahibi olma konusunda Avrupa\u2019n\u0131n \u00e7ok \u00e7ok gerisinde kalan bir toplum olarak, gazeteyi zaman\u0131nda \u00e7ok kutsam\u0131\u015f\u0131z. Hatta halk aras\u0131nda son zamanlara kadar \u00e7ok yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan \u201c gazetede yaz\u0131yor\u201d s\u00f6z\u00fc gazetenin halk aras\u0131nda kuvvetli bir delil olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn en b\u00fcy\u00fck ifadesidir.
\nGer\u00e7ekten de Osmanl\u0131 gazetecili\u011fi, ilkleri ya\u015famas\u0131 ve \u00f6nc\u00fc olmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nemli g\u00f6revler \u00fcstlenmi\u015fti. Osmanl\u0131\u2019n\u0131n ilk gazetecileri ayn\u0131 zamanda bir misyon sahibiydiler. Hem halk\u0131n bilin\u00e7 seviyesini y\u00fckseltecekler, hem de onlar\u0131 Avrupa\u2019daki son geli\u015fmelerden haberdar edeceklerdi. \u015einasi, Nam\u0131k Kemal, Ahmet Mithat Efendi gibi ilk gazeteciler, \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc eserler vermi\u015flerdir. \u0130lk \u00f6nc\u00fcler, gazetecili\u011fin yan\u0131 s\u0131ra, \u015fair, romanc\u0131, tiyatro yazar\u0131, ele\u015ftirmen, tarih\u00e7i vs\u2026 gibi bir \u00e7ok \u00f6zelli\u011fi bir arada ta\u015f\u0131rlard\u0131.
\nOkuma yazma oran\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu o y\u0131llarda, sivrilen ve halk aras\u0131nda efsanele\u015fen gazeteciler vard\u0131. Ahmet Mithat Efendi, T\u00fcrk gazetecilik tarihinin gelmi\u015f ge\u00e7mi\u015f en pop\u00fcler gazetecisi olma \u015ferefini halen elinde tutmaktad\u0131r. Yay\u0131nlam\u0131\u015f oldu\u011fu Terc\u00fcman-\u0131 Hakikat Gazetesi, 1880\u2019li y\u0131llarda, on binlerle ifade edilen bir tiraja ula\u015fm\u0131\u015f, halk\u0131n g\u00f6nl\u00fcnde taht kurmu\u015ftur.<\/p>\n
Ahmet Mithat Efendi \u201ctefrika roman\u201d gelene\u011finin ilk uygulay\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r. <\/p>\n
Ahmet Mithat Efendi edebiyat\u0131m\u0131zda \u201ctefrika roman\u201d gelene\u011finin ilk uygulay\u0131c\u0131s\u0131 olarak bilinir. Gazetesinde, 150 civar\u0131nda tefrika roman yay\u0131nlam\u0131\u015ft\u0131r. Onun romanlar\u0131 gazete sat\u0131\u015f\u0131nda \u00f6yle etkili olmu\u015ftur ki, baz\u0131 okuyucular, heyecanl\u0131 roman\u0131 kald\u0131\u011f\u0131 yerden takip etmek i\u00e7in gazete da\u011f\u0131t\u0131c\u0131s\u0131n\u0131 beklemek yerine, bizzat Ca\u011falo\u011flu\u2019na giderek gazetenin \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 matbaada beklemeyi ve gazeteyi elden almay\u0131 tercih ederlerdi.
\nAhmet Mithat Efendinin tefrika romanlar\u0131, \u00e7ok geni\u015f halk kesimi taraf\u0131ndan takip edilirdi. Gazete alan bir kimse bunu yaln\u0131z olarak okumaz, etraf\u0131nda toplanan okuma yazma bilmeyen insanlara da sesli olarak okur, dinleyenler de roman\u0131n heyecan\u0131n\u0131 payla\u015f\u0131rlard\u0131. Ahmet Mithat Efendi\u2019nin okuyucu \u00fczerinde ne kadar etkili oldu\u011funu g\u00f6steren ya\u015fanm\u0131\u015f bir olay anlat\u0131l\u0131r.
\nAhmet Mithat Efendi gazetede \u201cHen\u00fcz on yedi ya\u015f\u0131nda\u201d adl\u0131 roman\u0131n\u0131 tefrika olarak yay\u0131nlamaktad\u0131r. Romanda bir h\u0131rs\u0131z, evin ikinci kat penceresine t\u0131rmanm\u0131\u015f, pencereyi a\u00e7\u0131p i\u00e7eri girmek \u00fczeredir. \u0130\u00e7eride de, Ahmet Mithat Efendi\u2019nin tabiri ile, ay\u0131n on d\u00f6rd\u00fc gibi, ay par\u00e7as\u0131 bir gen\u00e7 k\u0131z uyumaktad\u0131r. \u0130\u015fte tam burada \u00dcstad roman\u0131 keser, ahlak nutu\u011fu vermeye ba\u015flar, bu onun romanlar\u0131n\u0131n genel bir \u00f6zelli\u011fidir. \u201d Ey insano\u011flu, nefsine uyup da hata yapma, \u015feytana uyma vs.vs\u2026\u201d Bu nasihat fasl\u0131 gazetede birka\u00e7 g\u00fcn devam etmi\u015f olmal\u0131 ki, h\u0131rs\u0131z\u0131n i\u00e7eri girmesini heyecanla bekleyen okuyucular\u0131n sabr\u0131 ta\u015far. Fatih\u2019te toplu olarak kahvenin \u00f6n\u00fcnde yeni \u00e7\u0131kan gazeteyi bekleyen okuyucular, h\u0131rs\u0131z\u0131n yine i\u00e7eri girmedi\u011fini g\u00f6r\u00fcnce, galeyana kap\u0131larak Terc\u00fcman-\u0131 Hakikat gazetesine do\u011fru y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fe ge\u00e7erler.
\nGazetenin \u00f6n\u00fcne vard\u0131klar\u0131nda, kalabal\u0131k say\u0131s\u0131 y\u00fczlerle ifade edilecek bir rakama ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Gazete \u00f6n\u00fcnde ba\u011f\u0131r\u0131p \u00e7a\u011f\u0131rmaya ba\u015flarlar. G\u00fcr\u00fclt\u00fcler \u00fczerine \u00dcstad pencerede g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Pencereyi a\u00e7arak n\u00fcmayi\u015f yapan kalabal\u0131\u011f\u0131 azarlar: \u201cNe ba\u011f\u0131r\u0131p duruyorsunuz burada \u201ddiye sorar. Kalabal\u0131\u011f\u0131n \u00f6nderlerinden oldu\u011fu anla\u015f\u0131lan biri \u00f6ne \u00e7\u0131karak \u00dcstada seslenir: \u201c Efendi\u2026Efendi\u2026 Ya o h\u0131rs\u0131z\u0131 i\u00e7eri sokars\u0131n, ya da biz i\u00e7eri girersek ne oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn.\u201d
\nBunlar ayniyle vaki, ya\u015fanm\u0131\u015f olaylard\u0131r. \u0130\u015fte T\u00fcrk bas\u0131n\u0131 halk \u00fczerinde bu derece etkili kalemler yeti\u015ftirmi\u015f, halk bu ve benzeri yazarlar taraf\u0131ndan s\u00fcrekli y\u00f6nlendirilmi\u015ftir. Okuma yazma oranlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu d\u00f6nemlerde, bas\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc elinde tutan \u00e7evreler, s\u00fcrekli olarak toplum m\u00fchendisli\u011fi yapm\u0131\u015flar, halk\u0131 bilin\u00e7li olarak belli noktalara kanalize etmi\u015flerdir.
\nBu olaylar Cumhuriyet d\u00f6neminde de devam etmi\u015ftir. Ahmet Emin Yalman, Peyami Safa, Naz\u0131m Hikmet, Zekeriya Sertel, Necip Faz\u0131l, Burhan Felek, Abdi \u0130pek\u00e7i gibi ger\u00e7ekten de zirve isimler, ba\u015fyazar olarak bu toplumun kaderinde \u00f6nemli roller ifa etmi\u015flerdir. Ad\u0131n\u0131 sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu yazarlar, ger\u00e7ekten de bilgileri ve birikimleriyle bu unvanlara sahip olmu\u015flard\u0131r. <\/p>\n
Y\u00fcksek plazalarda, beyaz eldivenli \u00f6zel garsonlara servis yapt\u0131ran, viski yudumlayan yazarlar <\/p>\n
12 Eyl\u00fcl her alanda oldu\u011fu gibi T\u00fcrk gazetecili\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da bir milat olmu\u015ftur. \u00d6nceleri gazetecilik ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir sekt\u00f6r iken, 12 eyl\u00fcl sonras\u0131 bu alan, paras\u0131 olan holding sahiplerinin yan kurulu\u015fu haline gelmi\u015ftir. Sermaye guruplar\u0131 aras\u0131nda ya\u015fanan ticari rekabetler, gazete s\u00fctunlar\u0131nda tarihi kavgalar\u0131n ya\u015fanmas\u0131na sebep olmu\u015ftur. B\u00fcy\u00fck holdinglere sahip olan gazete patronlar\u0131, sahip olduklar\u0131 gazeteleri bir silah olarak kullanm\u0131\u015flard\u0131r. Baz\u0131 gazete patronlar\u0131, kendilerini halk\u0131n oylar\u0131yla se\u00e7ilmi\u015f h\u00fck\u00fcmetlerin \u00fczerinde g\u00f6rm\u00fc\u015flerdir. \u00d6yle ki, pijama ile devletin ba\u015fbakan\u0131n\u0131 evinde kabul edecek derecede i\u015fi z\u0131vanadan \u00e7\u0131karm\u0131\u015flard\u0131r.
\nBilgiye h\u0131zla ula\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z internet \u00e7a\u011f\u0131nda, m\u0131zra\u011f\u0131n art\u0131k \u00e7uvallara s\u0131\u011fmad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde dahi, eski al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrerek, toplum m\u00fchendisli\u011fi g\u00f6revini \u0131srarla ifa etmeye \u00e7al\u0131\u015fan gazetecilerimiz, bilgi \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n gerisinde kald\u0131klar\u0131n\u0131 fark edememi\u015flerdir. Eskiden matbaa m\u00fcrekkebi soluyan, bodrum katlar\u0131nda kur\u015fun harfleriyle tipo dizgi yapan, ayn\u0131 zamanda musahhihlik g\u00f6revini de \u00fcstlenen yazarlar\u0131m\u0131z\u0131n yerine, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde plazalardaki odalar\u0131nda viski yudumlayarak yaz\u0131 yazan bir yazar profili ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.
\nPlazadaki odas\u0131nda, yeme\u011fi beyaz eldivenli \u00f6zel garsonlar taraf\u0131ndan aya\u011f\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fclen ba\u015f yazarlar ile, elinde viski kadehi ile sa\u011fa sola y\u00fcr\u00fcyerek gezinen, o g\u00fcn\u00fcn man\u015fetini atmak i\u00e7in ilgin\u00e7 c\u00fcmleler(!) bulmaya \u00e7al\u0131\u015fan kab\u0131z genel yay\u0131n y\u00f6netmenleri, bu \u00fclkenin kaderini ne yaz\u0131k ki y\u0131llarca etkilemi\u015flerdir.
\nSon ya\u015fanan Oktay Ek\u015fi olay\u0131, umar\u0131m gazetelerin \u201c Tiran(yar\u0131 tanr\u0131) yazar\u201d kavram\u0131n\u0131 yeniden tart\u0131\u015fmaya a\u00e7malar\u0131na vesile olacakt\u0131r. \u201cBe\u015ferin b\u00f6yle dalaletleri var. Putunu kendi yapar, kendi tapar\u201d diyen Tevfik Fikret ne g\u00fczel s\u00f6ylemi\u015f. Bulundu\u011fu konumu hak etmedi\u011fi halde, \u00e7evrenin putla\u015ft\u0131rmas\u0131 sayesinde baz\u0131 makamlar\u0131 i\u015fgal edenlere en g\u00fczel \u00f6rnek, Oktay Ek\u015fi\u2019dir. Buna benzer say\u0131s\u0131z \u00f6rnek mevcuttur bas\u0131n d\u00fcnyam\u0131zda.<\/p>\n
Patronunun paras\u0131yla politika kumar\u0131 oynayan yazarlar, denizin bitti\u011fi noktaya gelmi\u015flerdir.<\/p>\n
Kendini yenilemeyen, okumayan, \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n gerisinde kalan, gen\u00e7lerin \u00f6n\u00fcn\u00fc t\u0131kayan yazar tiplerinin art\u0131k sonu gelmi\u015ftir. Halk aras\u0131nda \u00e7ok s\u0131k ba\u015f vurulan bir metot vard\u0131r. Kar\u015f\u0131s\u0131ndakini s\u00f6zle alt edemeyenler son \u00e7are olarak k\u00fcfre s\u0131\u011f\u0131n\u0131rlar. \u0130ktidara kar\u015f\u0131 kin ve nefret duygular\u0131 ile dolu olan Oktay Ek\u015fi de bunu yapm\u0131\u015ft\u0131r. Son yaz\u0131s\u0131nda \u00e7izmeyi a\u015fm\u0131\u015f, baltay\u0131 ta\u015fa vurmu\u015ftur. Muhtemeldir ki daha \u00f6nceleri de s\u0131k s\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131 bu \u00e7\u0131k\u0131\u015flar, edit\u00f6rler taraf\u0131ndan fark edilerek zaman\u0131nda budan\u0131yordu. Son olay nas\u0131l olduysa g\u00f6zden ka\u00e7m\u0131\u015f oldu.
\nOktay Ek\u015fi\u2019nin H\u00fcrriyet\u2019ten ayr\u0131lmas\u0131n\u0131 komplo teorisi ile de izah etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Komplo teorisi s\u00f6z\u00fcn\u00fc laf olsun diyerek kullan\u0131yorum. Muhtemeldir ki, hi\u00e7bir \u00e7al\u0131\u015fan\u0131na kolay kolay git diyemeyen Ayd\u0131n Do\u011fan, Ek\u015fi\u2019nin s\u0131k s\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131, edit\u00f6rler taraf\u0131ndan d\u00fczeltilen hatalar\u0131ndan y\u0131lm\u0131\u015f olacak ki, sonuncusunu bilin\u00e7li olarak d\u00fczelttirmemi\u015ftir. Ba\u015fbakana ve bakanlara yap\u0131lan bu a\u011f\u0131r hakaretin bedelinin a\u011f\u0131r olaca\u011f\u0131n\u0131 bilen Ayd\u0131n Do\u011fan, toplumsal bask\u0131y\u0131 da arkas\u0131na alarak Oktay Ek\u015fi\u2019den kurtulmu\u015ftur.
\n\u00c7\u0131kar\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan son vergi aff\u0131yla bor\u00e7lar\u0131n\u0131n y\u00fczde altm\u0131\u015f\u0131ndan kurtulacak olan Ayd\u0131n Do\u011fan, b\u00f6yle bir ortamda Oktay Ek\u015fi\u2019nin pervas\u0131zl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6z yumamazd\u0131. Bundan sonra da kolay kolay kendi s\u0131rt\u0131ndan kabaday\u0131l\u0131k yap\u0131lmas\u0131na m\u00fcsaade etmeyecektir.
\nGazetelerinin ba\u015f\u0131na \u00e7\u00f6reklenen, kendisinin bile zapt etmekte zorland\u0131\u011f\u0131 tiranlar ordusu, Oktay Ek\u015fi\u2019nin H\u00fcrriyet\u2019ten ayr\u0131lmas\u0131yla \u00f6nemli bir mevzi kaybetmi\u015ftir. S\u00f6z\u00fcm ona, kendi i\u00e7 b\u00fcnyelerinde yay\u0131n ilkeleri olu\u015fturan Do\u011fan medya mensuplar\u0131, bu ilkeleri s\u00fcs ve \u00e7er\u00e7eve i\u00e7in kullanmaktad\u0131rlar. Yalan haber yapmaktan y\u00fczlerce sab\u0131kas\u0131 bulunan gazeteler, mutlaka kendilerine \u00e7ekid\u00fczen vermek durumundad\u0131rlar. \u0130nternet medyas\u0131 gibi alternatif yay\u0131nlar\u0131n bulundu\u011fu bir ortamda, yalan haberin \u00f6mr\u00fc ancak bir ka\u00e7 saattir.
\nBundan yirmi be\u015f otuz sene \u00f6ncesinin klasik metotlar\u0131 ile yay\u0131nc\u0131l\u0131k yapmaya \u00e7al\u0131\u015fan Do\u011fan gurubunun yay\u0131n organlar\u0131n\u0131n ba\u015flar\u0131n\u0131 tutanlar, art\u0131k d\u00f6nemlerini doldurmu\u015flard\u0131r. Ayd\u0131n Do\u011fan\u2019\u0131n arkas\u0131na saklanarak, onun maddi g\u00fcc\u00fcyle aleni olarak politika yapan gazeteciler, onu yanl\u0131\u015f ata oynatm\u0131\u015flard\u0131r. Her defas\u0131nda, destekledi\u011fimiz parti \u015fimdi iktidara gelecek, biz de dar bo\u011fazdan kurtulaca\u011f\u0131z. Devletin para muslu\u011funa hortum ba\u011flayarak, suyun bir k\u0131sm\u0131n\u0131 buraya ak\u0131taca\u011f\u0131z diyerek, patronlar\u0131n\u0131 oyalayan Tiranlar, art\u0131k denizin bitti\u011fi noktaya gelmi\u015flerdir.
\n\u00d6n\u00fcm\u00fczdeki se\u00e7imde de iktidar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 g\u00f6remeyen bu Tiranlar, i\u015fi tamamen k\u00fcfre vurmu\u015flard\u0131r. Y\u0131llarca halk\u0131n sand\u0131ktaki tercihlerini g\u00f6rmezden gelen, halk\u0131n oylar\u0131yla se\u00e7ilen iktidarlar\u0131 \u00e7e\u015fitli yollarla engelleyen g\u00fc\u00e7ler, AKP iktidar\u0131n\u0131 bir t\u00fcrl\u00fc kendi \u00e7izgilerine \u00e7ekememi\u015flerdir.
\n\u0130ktidarlar\u0131 \u00f6nlerinde diz \u00e7\u00f6kt\u00fcrmeye al\u0131\u015fm\u0131\u015f olan, Anayasa Mahkemesi Ba\u015fkan\u0131 Ha\u015fim K\u0131l\u0131\u00e7\u2019\u0131n dilimize kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bir deyimde cuk oturan stat\u00fckonun kibirli mensuplar\u0131, art\u0131k can \u00e7eki\u015fiyorlar.
\nBundan b\u00f6yle fil di\u015fi kulelerde yaz\u0131 yazanlar, \u00e7ok dikkatli olmak durumundad\u0131rlar. En az\u0131ndan yaz\u0131 yazarken ay\u0131k olmaya dikkat ederlerse, problemin b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zm\u00fc\u015f olurlar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
D\u00fcnyada nas\u0131ld\u0131r tam olarak bilemiyorum; ancak bizdeki baz\u0131 k\u00f6\u015fe yazarlar\u0131, eski Yunan\u2019daki yar\u0131 tanr\u0131 addedilen Tiranlar\u0131 and\u0131r\u0131rlar. Onlar\u0131n yazd\u0131klar\u0131 her kelam kutsald\u0131r. Mutlaka s\u00f6yledikleri her c\u00fcmle bir kerameti b\u00fcnyesinde ta\u015f\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/107"}],"collection":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=107"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/107\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":108,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/107\/revisions\/108"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=107"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=107"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=107"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}