Amerika\u2019dan yay\u0131n yapan bir internet sitesinin, ABD D\u0131\u015fi\u015fleri bakanl\u0131\u011f\u0131na ait y\u00fcz binlerce sayfa tutan belgeyi yay\u0131nlamaya ba\u015flamas\u0131, haliyle d\u00fcnya kamuoyunda b\u00fcy\u00fck yank\u0131lara sebep oldu. <\/p>\n
Wikileaks adl\u0131 internet sitesinin yay\u0131nlayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi\u011fi belgelerden, yakla\u015f\u0131k sekiz bin adedinin T\u00fcrkiye ile ilgili oldu\u011fu ifade ediliyor. \u0130lk yay\u0131nlanan belgelere bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bu belgelerin T\u00fcrkiye ve onun hinterland\u0131n\u0131 ilgilendiren b\u00f6lgelere ait oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131yor.
\nMedyaya yans\u0131yan belgelere g\u00f6z at\u0131nca, hi\u00e7 de \u00f6yle \u015fok edici bir belge durumuyla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131 s\u00f6yleyemeyece\u011fim. Tam tersine, bu belgelerde ve bilgi notlar\u0131nda yer alan hususlar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131n, zaten ABD\u2019li diplomatlardan beklenen bir davran\u0131\u015f oldu\u011fu konusunda herkes hemfikir.
\nB\u00fct\u00fcn d\u00fcnya toplumlar\u0131n\u0131n ortak bir \u00f6zelli\u011fidir. Genellikle kad\u0131nlara yak\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r ama, erkeklerde en az kad\u0131nlar kadar dedikodu ve g\u0131ybet konusunda merakl\u0131d\u0131rlar. Belgelere g\u00f6z att\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u00f6nemli oranda bu belgelerin samimi bir ortamda yap\u0131lan g\u0131ybet konu\u015fmalar\u0131ndan derlendi\u011fi ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Samimi olarak kendi kendimizi bir otokriti\u011fe tabi tutarsak, hangimiz, gerek \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z ortamda, gerekse g\u00f6rev yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7e\u015fitli platformlarda g\u0131ybet yapm\u0131yoruz.
\n\u0130nsanlar toplu olarak ya\u015fad\u0131klar\u0131 ortamlarda, kuyusunu kazmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 insanlarla ayn\u0131 ortamlar\u0131 payla\u015fmazlar m\u0131? \u00d6rne\u011fin CHP\u2019liler bir araya geldiklerinde, \u00f6zel sohbetlerinde Ba\u015fbakan hakk\u0131nda kim bilir neler neler ifade ediyorlar. Ayn\u0131 \u015feyler tersi olarak AKP ve di\u011fer partiler i\u00e7in de ge\u00e7erlidir.
\nFertlerin ve cemaatlerin birbirleriyle olan be\u015feri m\u00fcnasebetleri, devletler d\u00fczeyinde, toplumlar aras\u0131nda da mutlaka devam etmektedir. D\u00fcnya \u00fczerinde diplomasi kanal\u0131yla y\u00fcr\u00fcyen bu m\u00fcnasebetlerin de ayn\u0131 \u015fekilde dedikodu ve g\u0131ybetten ayr\u0131 olarak y\u00fcr\u00fct\u00fclebilmesi m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcd\u00fcr. Hi\u00e7 sanm\u0131yorum.<\/p>\n
Bu belgeler elli sene sonra yay\u0131nlansa ayn\u0131 etkiyi yarat\u0131r m\u0131yd\u0131?<\/p>\n
Wikileaks belgeleri, \u00e7o\u011funlukla ABD diplomatlar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 \u00fclkelerde ald\u0131klar\u0131 duyumlar\u0131 \u00fclkelerine iletmeleri ile olu\u015fmu\u015f. Bir k\u0131sm\u0131 i\u00e7in belge denilebilir, ancak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc kadar\u0131yla \u00e7o\u011funlu\u011fu dedikodu notlar\u0131d\u0131r. Bu belgeler \u00e7ok yak\u0131n bir zaman\u0131 ve ya\u015fayan kahramanlar\u0131 ilgilendirdi\u011fi i\u00e7in do\u011fal olarak kamuoyunda b\u00fcy\u00fck yank\u0131lar yapmaktad\u0131r.
\n\u0130nternet sayesinde bilginin h\u0131zla aktar\u0131m\u0131 sebebiyle etki yaratan bu belgeler, \u015fayet bundan elli sene sonra yay\u0131mlanm\u0131\u015f olsayd\u0131 acaba ayn\u0131 etkiyi yarat\u0131r m\u0131yd\u0131 . Milli savunma bakan\u0131 Vecdi G\u00f6n\u00fcl\u2019\u00fcn Davuto\u011flu hakk\u0131nda s\u00f6yledi\u011fi ifade edilen \u201ctehlikeli\u201d s\u00f6z\u00fc y\u0131llar sonra ne anlam ifade eder. Zaten silik bir profil \u00e7izen Milli Savunma Bakan\u0131n\u0131 elli sene sonra kin hat\u0131rlayabilir.
\nSadece ABD de\u011fil, b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerin D\u0131\u015fi\u015fleri belgeleri ortaya d\u00f6k\u00fclse kim bilir neler ortaya \u00e7\u0131kar. Bu belgelerin durduk yerde bir internet sitesinde yay\u0131mlanmas\u0131n\u0131n mutlaka ba\u015fka bir anlam\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Daha \u00f6nceden yay\u0131nlanaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klanan bu belgelerin yay\u0131mlanmas\u0131n\u0131 ABD h\u00fck\u00fcmetinin \u00f6nleyemedi\u011fi gibi g\u00fcl\u00fcn\u00e7 bir cevap hi\u00e7 kimseyi tatmin edemez.
\nYine uzmanlar\u0131n ortak bir kanaati olarak s\u00f6ylenen \u015fudur: Bu belgeler hackerler yoluyla elde edilen belgeler de\u011fildir. Bu belgeler \u00e7al\u0131\u015fan bir personel taraf\u0131ndan USB\u2019ye kaydedilerek d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f ve servis edilmi\u015ftir. Bu durumda ABD i\u00e7inde birbiriyle \u00e7arp\u0131\u015fan g\u00fc\u00e7lerin bir sava\u015f\u0131na \u015fahit oldu\u011fumuzu s\u00f6yleyebiliriz. <\/p>\n
Bu belgeler, liderler ve \u00fclkeler aras\u0131nda g\u00fcven bunal\u0131m\u0131 yaratmay\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r.<\/p>\n
Bu belgelerinin yay\u0131nlanmas\u0131ndan fayda bekleyen g\u00fc\u00e7lerin, mutlaka elde etmek istedikleri sonu\u00e7lar vard\u0131r. Bu sonu\u00e7lar i\u00e7inde Orta Asya ve Orta Do\u011fu\u2019daki dengeleri dizayn etmek san\u0131r\u0131m ama\u00e7lanan en \u00f6nemli ba\u015fl\u0131kt\u0131r. Aliyev\u2019in do\u011frulu\u011fu tart\u0131\u015f\u0131lmak kayd\u0131yla T\u00fcrkiye hakk\u0131nda s\u00f6yledi\u011fi ifade edilen s\u00f6zler, T\u00fcrk \u2013Azeri karde\u015fli\u011fi politikas\u0131nda \u00f6nemli bir gedik a\u00e7maya y\u00f6neliktir. \u0130leride di\u011fer T\u00fcrki Cumhuriyet liderlerinin a\u011fz\u0131ndan buna benzer ifadelerin yay\u0131nlanmas\u0131 bizim i\u00e7in s\u00fcrpriz olmayacakt\u0131r.
\nAyn\u0131 husus, Suudi Arabistan kral\u0131 ve di\u011fer k\u00f6rfez \u00fclkelerindeki monar\u015filerin ba\u015f\u0131ndaki liderlerin, ABD\u2019yi \u0130ran\u2019a m\u00fcdahale noktas\u0131nda te\u015fvik etmeleri ile ilgili s\u00f6yledikleri c\u00fcmleler ile de ilgilidir. Baz\u0131 Arap \u00fclkelerinin liderlerinin, \u0130ran konusunda olumlu kanaate sahip olmad\u0131klar\u0131 bilinen bir ger\u00e7ektir. Ancak diplomatik team\u00fcller bunun \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde dile getirilmesini uygun g\u00f6rmez.
\nABD el\u00e7ilerinin Arap liderleri ile yapt\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri Washington\u2019a iletirken bilin\u00e7li olarak man\u00fcplasyon yapmad\u0131klar\u0131n\u0131 kim s\u00f6yleyebilir. Ayn\u0131 konuda Arap liderlerinin Ba\u015fbakan Recep Tayyip Erdo\u011fan hakk\u0131nda da konu\u015fmalar\u0131n\u0131n yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrsek \u015fa\u015f\u0131rmamal\u0131y\u0131z. Arap halklar\u0131 nezdinde pop\u00fclaritesi \u00e7ok y\u00fcksek olan Erdo\u011fan\u2019\u0131n, monar\u015fi ile y\u00f6netilen bu \u00fclke liderlerini rahats\u0131z etmedi\u011fini kim s\u00f6yleyebilir.
\nABD D\u0131\u015fi\u015fleri bakanl\u0131\u011f\u0131na ait olan bu belgelerde, b\u00fcy\u00fck bir ihtimal ile (T\u00fcrkiye i\u00e7in s\u00f6ylersek)\u00fclke liderleri aras\u0131nda bir g\u00fcven bunal\u0131m\u0131 yaratmak ama\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r.
\n\u015eu ana kadar yay\u0131nlanan say\u0131l\u0131 belgenin tamam\u0131 AKP d\u00f6nemi ile ilgilidir. Herhalde T\u00fcrk iye ile ilgili oldu\u011fu ifade edilen sekiz bin belge i\u00e7inde, 2002 y\u0131l\u0131 \u00f6ncesini ilgilendiren belge ve duyumlar da mutlaka vard\u0131r. Bu belgelerin yay\u0131nlanmas\u0131 ile farkl\u0131 tablolar\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz.
\nBa\u015fbakan Recep Tayyip Erdo\u011fan hakk\u0131nda, \u0130svi\u00e7re bankalar\u0131nda sekiz ayr\u0131 hesab\u0131 oldu\u011fu duyumunu yans\u0131tan bilgi notu eminim muhalefet taraf\u0131ndan kullan\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lacakt\u0131r. Ben hi\u00e7bir belgeye dayanmayan bu dedikoduyu bundan iki y\u0131l \u00f6nce fanatik bir CHP\u2019li dostumdan ayn\u0131 c\u00fcmlelerle duydu\u011fumu hat\u0131rlay\u0131nca gayr\u0131 ihtiyari g\u00fcl\u00fcmsedim. CHP \u00e7evreleri anla\u015f\u0131lan o ki, ispat edemedikleri ve iddia ettikleri takdirde ispat edemeyecekleri bu hususu bir \u015fekilde Amerikan belgelerine ge\u00e7irmi\u015flerdir.
\nYay\u0131nlanan bu belgelerin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lmaz bir ger\u00e7ek var. Her ne kadar yo\u011fun bir ili\u015fki i\u00e7inde g\u00f6r\u00fcnseler bile AKP y\u00f6netimi san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi ABD ile uyumlu bir politika izlememektedir. Muhalefet partilerinin s\u00f6ylemlerinin aksine, AKP h\u00fck\u00fcmeti ABD\u2019ye \u00f6nemli s\u0131k\u0131nt\u0131lar ya\u015fatmaktad\u0131r.
\nBu belgelerden de anla\u015f\u0131l\u0131yor ki ,T\u00fcrkiye uluslar aras\u0131 bir \u00e7ok konuda ba\u011f\u0131ms\u0131z bir politika izleme yoluna girmi\u015ftir. ABD diplomatlar\u0131n\u0131n Neo-Osmanl\u0131c\u0131 bir politika izlemekle itham ettikleri Davuto\u011flu\u2019ndan hi\u00e7 ho\u015flanmad\u0131klar\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yor. Ne diyelim, Davuto\u011flu bunun i\u00e7in \u00fcz\u00fcls\u00fcn m\u00fc,yoksa sevinsin mi?
\nBu arada CHP, belgeleri incelemek i\u00e7in bir komisyon olu\u015fturaca\u011f\u0131n\u0131 ifade etmi\u015f. Ancak g\u00f6r\u00fcnen kadar\u0131yla s\u00f6yleyelim. Bu belgelerden CHP\u2019ye pek ekmek \u00e7\u0131kacak gibi g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Amerika\u2019dan yay\u0131n yapan bir internet sitesinin, ABD D\u0131\u015fi\u015fleri bakanl\u0131\u011f\u0131na ait y\u00fcz binlerce sayfa tutan belgeyi yay\u0131nlamaya ba\u015flamas\u0131, haliyle d\u00fcnya kamuoyunda b\u00fcy\u00fck yank\u0131lara sebep oldu.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/114"}],"collection":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=114"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/114\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":115,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/114\/revisions\/115"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=114"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=114"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=114"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}