{"id":145,"date":"2011-03-28T12:40:21","date_gmt":"2011-03-28T12:40:21","guid":{"rendered":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/?p=145"},"modified":"2017-11-15T12:41:34","modified_gmt":"2017-11-15T12:41:34","slug":"libyada-igrenc-hesaplar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/?p=145","title":{"rendered":"Libya&#8217;da \u0130\u011fren\u00e7 Hesaplar"},"content":{"rendered":"<p>Afrika ve Ortado\u011fu b\u00f6lgelerinde demokratikle\u015fme ad\u0131 alt\u0131nda ,rejimlere y\u00f6nelik halk hareketlerinin dalga dalga yay\u0131lmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndaki baz\u0131 ger\u00e7ekler, yava\u015f yava\u015f su y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131.<!--more--><\/p>\n<p>Tunus ile ba\u015flayan ve M\u0131s\u0131r ile devam eden tsunami hareketi, Libya\u2019da planland\u0131\u011f\u0131 gibi gitmedi. Y\u0131llarca b\u00f6lge \u00fclkelerinde, destekledikleri diktat\u00f6rler kanal\u0131yla halklar\u0131 s\u00f6m\u00fcren emperyalist g\u00fc\u00e7ler, ayn\u0131 yeme\u011fi yemekten b\u0131kan halka, yeni bir men\u00fc sunmaya karar vermi\u015flerdir.<\/p>\n<p>Kendi elleriyle getirip \u00fclkelerin ba\u015f\u0131na koyduklar\u0131 diktat\u00f6rler, bilgi \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n geli\u015fimi kar\u015f\u0131s\u0131nda, art\u0131k halklar\u0131n\u0131 daha fazla kapal\u0131 bir ortamda tutmaya muktedir olamayacaklar\u0131 i\u00e7in, yeni stratejiler geli\u015ftirmek durumunda kalm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p>Halklar\u0131n diktat\u00f6rlere kar\u015f\u0131 , s\u00f6z\u00fcm ona ba\u015flatt\u0131klar\u0131 m\u00fccadeleleri destekleyen Avrupa \u00fclkeleri ve ABD, yeni bir senaryo ile halklar\u0131n gaz\u0131n\u0131 almaya \u00e7al\u0131\u015facaklard\u0131r. M\u0131s\u0131r ve Tunus\u2019ta i\u015flerin yolunda gitmesinin sebebi, bu \u00fclke ordular\u0131n\u0131n, \u00fclke diktat\u00f6r\u00fcnden daha \u00e7ok bat\u0131 ve ABD\u2019ye ba\u011fl\u0131 olmas\u0131d\u0131r. Tunus ve M\u0131s\u0131r ordular\u0131, d\u0131\u015far\u0131dan ald\u0131klar\u0131 talimatlar gere\u011fi, ba\u015fkanlar\u0131n\u0131 yaln\u0131z b\u0131rakm\u0131\u015flard\u0131r. Ordu deste\u011fini ard\u0131nda bulamayan Zeynel bin Ali ve H\u00fcsn\u00fc M\u00fcbarek, iktidar\u0131 b\u0131rakmak zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p>Peki ayn\u0131 senaryo Libya\u2019da neden i\u015flememi\u015ftir. Bu sorunun cevab\u0131 basittir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Libya ordusu bat\u0131 taraf\u0131ndan dizayn edilememi\u015f ve kontrol bizzat Kaddafi\u2019nin elindedir. Libya\u2019da ba\u015flat\u0131lan zoraki isyan\u0131n, normal bir halk hareketi oldu\u011fu konusunda d\u00fcnya yeterince ikna edilememi\u015ftir.<\/p>\n<p>Kaddafi y\u00f6netiminin demokratik bir y\u00f6netim oldu\u011funu elbette hi\u00e7 kimse iddia edemez. Ya da bu \u00fclkede \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin doyas\u0131ya ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 da hi\u00e7 kimse s\u00f6yleyemez. Ancak unuttu\u011fumuz bir husus var. Ayn\u0131 zamanda, Libya\u2019n\u0131n d\u00fcnyadan kopuk bir \u015fekilde y\u00f6netildi\u011fini de hi\u00e7 kimse iddia edemez.<\/p>\n<p>Diktat\u00f6rl\u00fckle y\u00f6netilen Libya\u2019da y\u00fcz milyarlarca dolarl\u0131k yat\u0131r\u0131m s\u00f6z konusudur.<\/p>\n<p>Libya halk\u0131, d\u00fcnya \u00f6l\u00e7eklerine g\u00f6re ekonomik seviyesi ortalaman\u0131n \u00fczerinde bir halkt\u0131r. Rahatl\u0131kla ba\u015fka \u00fclkelere seyahat edebilen, d\u00fcnyay\u0131 tan\u0131yan bir halkt\u0131r. Bunlar\u0131 yok saysak bile, Libya, d\u00fcnyan\u0131n demokratik \u00fclkeleri olarak bilinen, bir \u00e7ok bat\u0131 \u00fclkesinden on binlerce \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 \u00fclkesinde bar\u0131nd\u0131ran bir \u00fclkedir.<\/p>\n<p>Libya bir diktat\u00f6r taraf\u0131ndan y\u00f6netilmesine ra\u011fmen, halen devam eden y\u00fcz milyar dolarlarla ifade edilen bir yat\u0131r\u0131m \u00fclkesidir. \u00dclkesine bu kadar b\u00fcy\u00fck yat\u0131r\u0131mlar yapan bir diktat\u00f6r, Kaddafi\u2019nin de\u011fi\u015fik bir \u00f6zelli\u011fini ortaya koymaktad\u0131r. Kaddafi, ge\u00e7mi\u015fte pek fazla devlet gelene\u011fi olmayan, s\u00fcrekli olarak ba\u015fkalar\u0131 taraf\u0131ndan y\u00f6netilen bedevi kabilelerinden bir devlet yap\u0131s\u0131 \u00e7\u0131karmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn Libya\u2019da g\u00f6r\u00fclen halk ayaklanmalar\u0131n\u0131n analizini yaparken, sadece Kaddafi ile ilgili deh\u015fet hikayeleri anlatanlar\u0131n s\u00f6zlerini dikkate alanlar, san\u0131r\u0131m yan\u0131lg\u0131 i\u00e7inde olurlar. Ge\u00e7mi\u015fte bunun benzerlerini biz Irak\u2019\u0131n i\u015fgali \u00f6ncesinde de ya\u015famad\u0131k m\u0131? Saddam\u2019\u0131n elindeki n\u00fckleer silahlar nerede? Hani o k\u0131talar aras\u0131 menzilli Saddam f\u00fczeleri nerede?<\/p>\n<p>D\u00fcnya kamu oyunun beynini i\u011ffal ederek, onu ba\u015fka \u015fey d\u00fc\u015f\u00fcnemez hale getirinceye kadar haber bombard\u0131man\u0131na tabi tutanlar,\u015fimdi ayn\u0131 senaryoyu Libya\u2019da oynamak istiyorlar. Ge\u00e7mi\u015fte Irak\u2019\u0131n tepesine \u00e7\u00f6kerek onu \u00fc\u00e7 par\u00e7aya ay\u0131ran g\u00fc\u00e7, \u015fimdi de Libya\u2019y\u0131 ikiye ay\u0131rmak i\u00e7in \u00e7abal\u0131yor. <\/p>\n<p>Libya konusunda bat\u0131 s\u00fcrekli iki y\u00fczl\u00fc davranm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n<p>Bu g\u00fcn, Libya\u2019da ya\u015fanan olaylarda yabanc\u0131 istihbarat \u00f6rg\u00fctlerinin parma\u011f\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilir misiniz . Olaylar\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ilk g\u00fcnlerde, muhaliflerin b\u00f6lgesine inen bir helikopterdeki \u0130ngilizlerin, dinlemeye tak\u0131lan konu\u015fmalar\u0131 bunun en somut delilidir.<\/p>\n<p>Libya konusunda bat\u0131 iki y\u00fczl\u00fc \u00e7irkin bir politika sergilemi\u015ftir. Ge\u00e7mi\u015fte Kaddafi\u2019nin ayaklar\u0131 alt\u0131na k\u0131rm\u0131z\u0131 hal\u0131 serenler, ona Paris meydanlar\u0131nda bedevi \u00e7ad\u0131r\u0131 kurduranlar, \u015fimdi kar\u015f\u0131s\u0131nda amans\u0131z bir muhalif ve d\u00fc\u015fman pozuna girmi\u015flerdir.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019nin Libya\u2019daki geli\u015fmeler konusundaki tutumu, asl\u0131nda \u00e7ok nettir. Libya\u2019n\u0131n i\u00e7 siyasetini \u00e7ok iyi bilen T\u00fcrkiye, Kaddafi\u2019yi ikna yoluyla y\u00f6netimden ay\u0131rmaya \u00e7abalam\u0131\u015ft\u0131r. Kabileler halinde \u00f6rg\u00fctlenen Libya, M\u0131s\u0131r ve Tunus\u2019a benzemiyor. Libya\u2019da g\u00f6r\u00fclen halk hareketi ve muhalefet, anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar\u0131yla kabile tabanlar\u0131na dayal\u0131 olarak y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir. Ayn\u0131 \u015fekilde, Kaddafi ve \u00e7evresinde kenetlenen kabileler de, Libya n\u00fcfusunun yar\u0131dan fazlas\u0131n\u0131 te\u015fkil etmektedir.<\/p>\n<p>Libya\u2019da bu haliyle, y\u00f6netim ve muhalefet aras\u0131ndaki sava\u015ftan, kesinlikle bir galip \u00e7\u0131kmayacakt\u0131r. Taraflardan sadece birini destekleyerek yap\u0131lacak olan hareket, Libya\u2019n\u0131n b\u00f6l\u00fcnmesine yol a\u00e7acakt\u0131r. T\u00fcrkiye, ba\u015f\u0131ndan beri Libya\u2019n\u0131n b\u00f6l\u00fcnmesine yol a\u00e7acak hareketlerden kesinlikle ka\u00e7\u0131nmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu sebepten, Libya\u2019ya d\u0131\u015far\u0131dan yap\u0131lacak bir m\u00fcdahaleye ba\u015f\u0131ndan beri kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>BM G\u00fcvenlik Konseyini, \u201cKaddafi b\u00fcy\u00fck katliam yapabilir\u201d \u015fantaj\u0131yla etkileyerek karar \u00e7\u0131kartan g\u00fc\u00e7ler, Libya\u2019da bir oldu bitti yaratm\u0131\u015flard\u0131r. Karar\u0131n al\u0131nmas\u0131ndan birka\u00e7 saat sonra, Libya\u2019y\u0131 bombalayan Fransa\u2019n\u0131n acelecili\u011fi i\u011fren\u00e7 hesaplar\u0131n\u0131n \u00f6n habercisidir.<\/p>\n<p>Fransa, hesaplar\u0131n\u0131 Libya\u2019n\u0131n b\u00f6l\u00fcnmesi \u00fczerinde yapm\u0131\u015ft\u0131r . Trablus\u2019un do\u011fusunda, Bingazi merkezli olarak kurulacak olan yeni y\u00f6netimin kontrol\u00fcndeki petrol, Fransa\u2019n\u0131n i\u015ftah\u0131n\u0131 kabartm\u0131\u015ft\u0131r. Kaddafi muhaliflerine \u015firin ve sempatik g\u00f6r\u00fcnerek \u00f6n alma gayretleri i\u00e7ine giren Sarkozy\u2019nin hesaplar\u0131 tutmam\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n<p>Ba\u015flang\u0131\u00e7tan beri Libya\u2019ya d\u0131\u015far\u0131dan yap\u0131lacak olan m\u00fcdahalelere kar\u015f\u0131 tav\u0131r tak\u0131nan T\u00fcrkiye, BM karar\u0131ndan sonra Fransa\u2019n\u0131n ha\u00e7l\u0131 seferi ba\u015flatmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda duruma m\u00fcdahil olmu\u015ftur. Libya\u2019ya m\u00fcdahale noktas\u0131nda, BM\u2019de etkili olan ABD ve \u0130ngiltere, Fransa\u2019n\u0131n rol \u00e7alma \u00e7abalar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, T\u00fcrkiye ve Nato se\u00e7ene\u011fini devreye sokmak zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p>Emperyalist Fransa\u2019n\u0131n Kuzey Afrika\u2019daki tahribat\u0131 bu g\u00fcn bile unutulmu\u015f de\u011fildir.<\/p>\n<p>Kim ne derse desin, i\u00e7 muhalefette ne konu\u015fulursa konu\u015fulsun, T\u00fcrkiye d\u00fcnya siyasetinde, bilhassa Ortado\u011fu ve Kuzey Afrika politikalar\u0131nda yabana at\u0131labilecek bir \u00fclke de\u011fildir. Eski Osmanl\u0131 co\u011frafyas\u0131 olan bu topraklar \u00fczerinde ya\u015fayan halklar, halen Osmanl\u0131 d\u00f6neminde ya\u015fad\u0131klar\u0131 huzurlu hayat\u0131 unutabilmi\u015f de\u011fillerdir.<\/p>\n<p>B\u00f6lgede y\u00fcz y\u0131l bile kalmayan Fransa\u2019n\u0131n, bu \u00fclkelerde meydana getirdi\u011fi tahribat g\u00f6zler \u00f6n\u00fcndedir. B\u00f6lgede d\u00f6rt as\u0131r kalmas\u0131na ra\u011fmen, halk k\u00fclt\u00fcr\u00fcne en ufak bir zarar vermeyen Osmanl\u0131\u2019n\u0131n yan\u0131nda, Frans\u0131z ve \u0130talyan emperyalistlerinin bu \u00fclkelerde meydana getirdi\u011fi tahribat ve asimilasyon bu g\u00fcn \u00e7ok net olarak g\u00f6r\u00fclebilmektedir.<br \/>\nT\u00fcrkiye, Libya\u2019da her iki tarafla da g\u00f6r\u00fc\u015febilen tek \u00fclkedir. Libya probleminin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde T\u00fcrkiye d\u0131\u015flanarak hi\u00e7bir sonu\u00e7 elde edilemez. Operasyonun bundan sonra Nato \u015femsiyesi alt\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi karar\u0131 T\u00fcrkiye a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nemlidir. T\u00fcrkiye, ABD\u2019den sonra Nato\u2019nun en \u00f6nemli g\u00fcc\u00fcd\u00fcr. Libya politikas\u0131nda tak\u0131nd\u0131\u011f\u0131 tav\u0131rla, T\u00fcrkiye bundan sonra Fransa\u2019n\u0131n azg\u0131n ihtiraslar\u0131na gem vuracakt\u0131r.<\/p>\n<p>Paris konferans\u0131nda Fransa\u2019n\u0131n manevralar\u0131yla devre d\u0131\u015f\u0131 kalan T\u00fcrkiye, Londra konferans\u0131na davet edilmi\u015ftir . Anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar\u0131yla T\u00fcrkiye, bundan sonraki Libya politikas\u0131n\u0131n kataliz\u00f6r g\u00fcc\u00fc olarak vazife yapacakt\u0131r.<br \/>\nT\u00fcrkiye, yirmi milyar dolar civar\u0131ndaki yat\u0131r\u0131m\u0131yla Libya\u2019da \u00e7ok \u00f6nemli bir pozisyondad\u0131r. T\u00fcrk insan\u0131 ve T\u00fcrk m\u00fcteahhitleri, Libya\u2019da sadece bir yat\u0131r\u0131mc\u0131 de\u011fil,ayn\u0131 zamanda o k\u00fclt\u00fcr\u00fcn ve o co\u011frafyan\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak halkla kayna\u015fm\u0131\u015f durumdad\u0131rlar.<\/p>\n<p>Ortado\u011fu ve Kuzey Afrika \u00fclkelerinde, demokratikle\u015fme ad\u0131 alt\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen halk hareketlerinin, normal bir s\u00fcre\u00e7 olarak ortaya \u00e7\u0131kmad\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok net olarak belli olmu\u015ftur. Bu hareketlerin gerisinde bat\u0131l\u0131 istihbarat \u00f6rg\u00fctlerinin varl\u0131klar\u0131 \u00e7ok a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n<p>D\u0131\u015f politikada elde edilen ba\u015far\u0131, i\u00e7 politikadaki siyasi m\u00fccadelelere alet edilmemelidir.<\/p>\n<p>Bu hareketlerin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f sebebi, bize g\u00f6re \u00e7ok nettir. Ge\u00e7mi\u015fte T\u00fcrkiye politikas\u0131n\u0131 istedikleri gibi maniple eden g\u00fc\u00e7ler, art\u0131k T\u00fcrkiye \u00fczerinde istedikleri y\u00f6nlendirmeleri yapamamaktad\u0131rlar. T\u00fcrkiye giderek y\u00fckselen grafi\u011fiyle, ge\u00e7mi\u015fte beraber ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bu insanlarla, bu co\u011frafyada yeniden kayna\u015fmaya ve eski g\u00fcnlere d\u00f6nmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Ortado\u011fu ve Kuzey Afrika\u2019da g\u00fc\u00e7lenecek olan T\u00fcrkiye modeli bir yap\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc kesmek isteyen g\u00fc\u00e7ler, T\u00fcrkiye\u2019nin kanatlar\u0131n\u0131 budayarak bu \u00fclkelerde demokrasi ad\u0131 alt\u0131nda geli\u015ftirdikleri halk hareketleriyle yeni bir dizayn \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yapmaktad\u0131rlar. Bu g\u00fcn ya\u015fanan olaylar\u0131 \u00e7ok iyi okumak gerekir.<\/p>\n<p>Irak ve Afganistan \u00f6rneklerinden sonra, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 art\u0131k g\u00f6zlerini \u00e7ok iyi a\u00e7mal\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiye bu konuda deneyimlidir. Libya\u2019y\u0131 yeni bir Afganistan\u2019a \u00e7evirme \u00e7abalar\u0131na kar\u015f\u0131, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 ile birlikte m\u00fccadele vermelidir. Arap Birli\u011fi ve \u0130slam Konferans\u0131, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki s\u00fcre\u00e7te daha aktif olarak \u0130slam co\u011frafyas\u0131nda ya\u015fanan olaylar konusunda daha aktif g\u00f6revler \u00fcstlenmek durumundad\u0131r.<\/p>\n<p>Bu son geli\u015fmeler, art\u0131k T\u00fcrkiye\u2019nin uluslararas\u0131 bir akt\u00f6r olarak d\u00fcnya \u00fczerinde oyuna dahil oldu\u011funun bir i\u015faretidir. Bize d\u00fc\u015fen g\u00f6rev, d\u0131\u015f politikada elde etti\u011fimiz mesafeyi i\u00e7 politika \u00e7eki\u015fmelerinde heba etmemektir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Afrika ve Ortado\u011fu b\u00f6lgelerinde demokratikle\u015fme ad\u0131 alt\u0131nda ,rejimlere y\u00f6nelik halk hareketlerinin dalga dalga yay\u0131lmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndaki baz\u0131 ger\u00e7ekler, yava\u015f yava\u015f su y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/145"}],"collection":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=145"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/145\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":146,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/145\/revisions\/146"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=145"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=145"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=145"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}