T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin kurulu\u015f felsefesi, b\u00f6l\u00fcnmeye, par\u00e7alanmaya ve d\u00fc\u015fmanlara kar\u015f\u0131 \u00fclkeyi savunma esas\u0131na dayan\u0131r. Bu b\u00f6l\u00fcnme korkusu, \u00f6yle b\u00fcy\u00fck bir paranoya olu\u015fturmu\u015ftur ki, Cumhuriyetin kurucular\u0131, ulus devlet yaratma ad\u0131na, Osmanl\u0131 bakiyesi olan t\u00fcm M\u00fcsl\u00fcman halklar\u0131, \u0131rk olarak da T\u00fcrk yapmak i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00e7aba sarf etmi\u015flerdir.
\n<\/p>\n
Kendi mant\u0131k s\u00fczgeci i\u00e7inde, belki de hakl\u0131 say\u0131labilecek olan T\u00fcrkiye Devleti, uygulamalarda a\u015f\u0131r\u0131ya ka\u00e7m\u0131\u015f, \u201cG\u00fcne\u015f Dil Teorisi\u201d ve \u201cVatanda\u015f T\u00fcrk\u00e7e Konu\u015f \u201c kampanyalar\u0131 ile, Hitler \u015fovenizmine rahmet okutacak uygulamalar yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Bunlar\u0131 ni\u00e7in yaz\u0131yorum?<\/p>\n
Ge\u00e7en Cumartesi ak\u015fam\u0131, Habert\u00fcrk Televizyonu\u2019nda \u201dTarihin Arka Odas\u0131\u201d program\u0131n\u0131 izlerken, ara\u015ft\u0131rmac\u0131 tarih\u00e7i olarak g\u00f6r\u00fc\u015flerine de\u011fer verdi\u011fim, \u00f6nemli tarih ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na imza atan Say\u0131n Murat Bardak\u00e7\u0131\u2019n\u0131n, tabiri caizse, tam anlam\u0131yla sa\u00e7malamalar\u0131na daha do\u011frusu hezeyanlar\u0131na \u015fahit oldum.<\/p>\n
Yan\u0131nda da bozac\u0131n\u0131n \u015fahitleri olarak, \u0130lber Ortayl\u0131 ve Erhan Afyoncu\u2019yu da g\u00f6r\u00fcnce, \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131m bir kat daha artt\u0131. Hazretler \u201cDemokratik \u00c7erkes \u0130nisiyatifi \u201c adl\u0131 bir sivil toplum \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn giri\u015fimleri \u00fczerinde konu\u015fuyorlar; \u00c7erkes halk\u0131, dili ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc \u00fczerine ahkam kesiyorlard\u0131.<\/p>\n
Neymi\u015f efendim: \u00c7erkesler de K\u00fcrtlerin oyununa gelmi\u015fler, bu \u00fclkenin b\u00f6l\u00fcnmesi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlarm\u0131\u015f. \u00c7erkes\u00e7e okul, \u00c7erkes\u00e7e yay\u0131n yapan televizyon istiyorlarm\u0131\u015f. Anadil evde \u00f6\u011fretilirmi\u015f, devletin anadil \u00f6\u011fretme gibi bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc yokmu\u015f, isteyen \u00f6zel kurslar a\u00e7arak istedi\u011fi gibi dil \u00f6\u011fretebilirmi\u015f.<\/p>\n
Hem \u00c7erkesler, Osmanl\u0131\u2019n\u0131n kendilerine g\u00f6sterdi\u011fi \u201cat\u0131fet\u201d sayesinde bu topraklara gelebilmi\u015fler, kendilerine yer ve yurt verilmi\u015f. Bu davran\u0131\u015flar\u0131 sergileyen \u00c7erkesler, kendilerine g\u00f6sterilen at\u0131fete kar\u015f\u0131 ihanet i\u00e7indeymi\u015fler. <\/p>\n
Acaba ger\u00e7ekten de b\u00f6yle midir? Osmanl\u0131, \u00c7erkeslere at\u0131fette (kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z yard\u0131m, sevgi fedakarl\u0131k) bulunarak onlar\u0131 b\u00fcy\u00fck bir dramdan m\u0131 kurtarm\u0131\u015ft\u0131r. E\u011fer b\u00f6yle olsayd\u0131, \u00c7erkesler bu g\u00fcn tarih sahnesinde yok olu\u015f ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131rlar m\u0131yd\u0131?<\/p>\n
Ub\u0131h\u00e7a bilen iki ki\u015fi bulup konu\u015fturun biz de g\u00f6relim<\/p>\n
Televizyon ekranlar\u0131na \u00e7\u0131karak, yalan yanl\u0131\u015f bilgilerle halk\u0131 ifsad edenler, bunun vebalini de \u00e7ekeceklerdir. Hele Murat Bardak\u00e7\u0131 gibi bir taraf\u0131 Abhazlara dayanan bir insan\u0131n, akraba oldu\u011fu topluma kar\u015f\u0131 bu kadar yabanc\u0131 olmas\u0131 inan\u0131l\u0131r gibi de\u011fil. Haf\u0131zas\u0131n\u0131 bir s\u00fcr\u00fc l\u00fczumsuz bilgiyle dolduran ve bununla \u00f6\u011f\u00fcnen Bardak\u00e7\u0131\u2019n\u0131n, Kafkasya ile ilgili tek bir kitap bile okumad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
Her konuda kendilerini ahkam kesmek zorunda hisseden bu insanlar\u0131, Allah’a havale ederek \u00fcz\u00fcnt\u00fc i\u00e7inde bir m\u00fcddet seyrettim. Hele Ub\u0131h\u00e7a konusundaki s\u00f6zleri, tam bir cehalet \u00fcr\u00fcn\u00fc idi. Kaybolan ve tarih sahnesinden silinen Ub\u0131h halk\u0131 ve dili, bir \u00e7ok bilimsel ara\u015ft\u0131rmaya konu olmu\u015ftu. George Dumezil taraf\u0131ndan lugat\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131lan, son dil bilen Ub\u0131h, Tevfik Esen\u00e7’le birlikte yok olan dilin, hala ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemeleri bana pes dedirtti. O zaman ben de onlara meydan okuyorum. E\u011fer bu dilin var oldu\u011funu iddia ediyorsan\u0131z, ekrana Ub\u0131h\u00e7a bilen iki ki\u015fi \u00e7\u0131kar\u0131r konu\u015fturursunuz, biz de dinlemi\u015f oluruz. <\/p>\n
Ben de bir \u00c7erkesim. Annem, babam bilebildi\u011fim en uzak atalar\u0131m\u0131n hepsi \u00c7erkes. Ben \u00c7erkes halklar\u0131ndan Adige\u2019lere mensubum. Yani T\u00fcrkiye\u2019de \u00c7erkes olarak an\u0131lan, toplumun y\u00fczde seksenini Ad\u0131geler olu\u015fturur. Hayat\u0131m\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 da, Kafkasya ile ilgili sivil toplumu organizasyonlar\u0131 i\u00e7inde ge\u00e7ti. Bizi tan\u0131yan dostlar bilirler ki, hi\u00e7bir zaman etnik bir ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n i\u00e7inde olmad\u0131k.<\/p>\n
Halbuki, b\u00f6l\u00fcc\u00fc, ayr\u0131mc\u0131 ve vatan d\u00fc\u015fman\u0131 olmam i\u00e7in \u00e7ocuklu\u011fumda b\u00fct\u00fcn olumsuz \u015fartlar\u0131 ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131m. Hi\u00e7 unutmuyorum! 27 May\u0131s ihtilalinin sonras\u0131 1961 y\u0131l\u0131. \u0130lk okul ikinci s\u0131n\u0131ra gidiyorum. Say\u0131n Murat Bardak\u00e7\u0131\u2019n\u0131n dedi\u011fi gibi, evimde anadilim olan \u00c7erkes\u00e7e\u2019yi \u00f6\u011frenmi\u015ftim. Bir \u00c7erkes k\u00f6y\u00fcnde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in haliyle T\u00fcrk\u00e7em \u00e7ok iyi de\u011fildi. Teneff\u00fcste arkada\u015f\u0131mla \u00c7erkes\u00e7e konu\u015fuyordum.<\/p>\n
K\u00f6y\u00fcm\u00fcze sonradan yerle\u015ftirilen, muhacir mahallesi olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z Bulgaristan g\u00f6\u00e7menleri vard\u0131. Bizim \u00c7erkes\u00e7e konu\u015ftu\u011fumuzu duyan bir arkada\u015f, bizi \u00f6\u011fretmene \u015fikayet etti. K\u00f6y\u00fcm\u00fczde askerli\u011fini \u00f6\u011fretmen olarak yapan hocam\u0131z, arkada\u015f\u0131mla beni \u00f6yle bir d\u00f6vd\u00fc ki, arkada\u015f\u0131m\u0131n di\u015fi k\u0131r\u0131ld\u0131, benim de y\u00fcz\u00fcm g\u00f6z\u00fcm kan i\u00e7inde kald\u0131.<\/p>\n
O g\u00fcn \u00e7ok korkmu\u015ftum. Neden dayak yedi\u011fimi bir t\u00fcrl\u00fc anlayamam\u0131\u015ft\u0131m. O ihtilal d\u00f6neminin \u015fartlar\u0131nda, Demokrat Partili olan ailem benim hakk\u0131m\u0131 savunamam\u0131\u015ft\u0131. Yedi\u011fimiz dayakla kald\u0131k. Benim ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m olay, fert olarak sadece benim ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m bir olay de\u011fildi. Bu ve benzeri olaylar bu \u00fclkede s\u00fcrekli olarak ya\u015fand\u0131.<\/p>\n
Kaderin garip cilvesine bak\u0131n ki, ilk okula ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda T\u00fcrk\u00e7e bilmeyen ben, okuyup \u00fcniversite bitirmi\u015f ve T\u00fcrk Dili ve Edebiyat\u0131 \u00f6\u011fretmeni olmu\u015ftum. 28 y\u0131ll\u0131k meslek hayat\u0131mda binlerce \u00f6\u011frenciye T\u00fcrk\u00e7e\u2019nin kurallar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frettim. <\/p>\n
Osmanl\u0131’lar Rus’lar\u0131n s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc \u00c7erkes’leri, anla\u015fmal\u0131 olarak kabul etti <\/p>\n
B\u0131rak\u0131n \u00c7erkes’leri, bu topraklar\u0131n yerlileri olan K\u00fcrt insan\u0131n\u0131n bile varl\u0131\u011f\u0131 y\u0131llarca inkar edildi. S\u0131n\u0131r\u0131m\u0131z\u0131n hemen d\u0131\u015f\u0131nda Irak, \u0130ran ve Suriye\u2019de K\u00fcrtler ya\u015farken, bizim \u00fclkemizde, karda y\u00fcr\u00fcyen O\u011fuz Ka\u011fan\u2019\u0131n askerlerinin \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 kart-kurt sesinden ad\u0131n\u0131 alan bir halk ya\u015f\u0131yordu. B\u00f6yle bir ortamda \u00c7erkes, Bo\u015fnak ve Arnavut\u2019tan kim bahsedebilirdi ki.<\/p>\n
\u00c7erkes’ler bu \u00fclkeye 1864 y\u0131l\u0131nda Rus’lara kar\u015f\u0131 verdikleri sava\u015f\u0131 kaybetmelerinin ard\u0131ndan s\u00fcrg\u00fcn olarak gelmi\u015flerdir. \u00c7erkes’ler, Osmanl\u0131 topra\u011f\u0131 olmayan Kafkasya\u2019da ya\u015f\u0131yorlard\u0131. Burada sadece Ruslar’la sava\u015fmad\u0131lar, ayn\u0131 zamanda Osmanl\u0131 m\u00fcttefiki olarak onun kuzey s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 da korudular.<\/p>\n
Osmanl\u0131’lar, sava\u015f kaybeden \u00c7erkes’leri, Rus’larla anla\u015farak \u00fclkesine kabul etti. Biri insandan ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f Kafkasya ve Karadeniz k\u0131y\u0131s\u0131 istiyordu. Di\u011feri ise, sava\u015flarda kaybetti\u011fi M\u00fcsl\u00fcman n\u00fcfusun yerine ikame edece\u011fi taze bir g\u00fc\u00e7 istiyordu. Osmanl\u0131, \u00c7erkes’leri \u00fclkesine bir at\u0131fet olarak kabul etmedi. Bunu anlamak i\u00e7in tarih\u00e7i olmak da gerekmez. \u00c7erkes’lerin yerle\u015ftirildikleri yerlere bakarsan\u0131z bunu \u00e7ok iyi g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz.<\/p>\n
Samsun Amasya, \u00c7orum, Tokat, Yozgat, Kayseri, Sivas, Mara\u015f, Adana, Hatay; bu vilayetlerin harita \u00fczerindeki dizili\u015fine bir bakar m\u0131s\u0131n\u0131z! Bu vilayetlerin do\u011fusunda neden \u00c7erkes iskan\u0131 yoktur. Kafkasya\u2019ya \u00e7ok yak\u0131n olmas\u0131na ra\u011fmen s\u00f6z\u00fcn geli\u015fi Kars, Ardahan, Artvin, I\u011fd\u0131r, Erzurum, Van, A\u011fr\u0131 gibi vilayetlerde neden \u00c7erkes iskan\u0131 yoktur. Varsa bile kayda de\u011fer bir say\u0131 neden yoktur.<\/p>\n
Bu sorunun cevab\u0131 \u00e7ok basittir. \u00c7erkes’ler s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderilirken, vatanlar\u0131ndan zorla kopart\u0131l\u0131rken, Osmanl\u0131 at\u0131fette bulunmam\u0131\u015f, daha \u00f6nceden haz\u0131rlanan bir plan \u00e7er\u00e7evesinde \u00c7erkes’ler bu topraklara yerle\u015ftirilmi\u015ftir.<\/p>\n
Ayn\u0131 \u015fey Balkan’larda yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bulgaristan ve Makedonya\u2019da isyan eden \u00e7etecilerle ba\u015f edemeyen Osmanl\u0131, 200 binden fazla \u00c7erkesi bu topraklara yerle\u015ftirmi\u015ftir. Varna ba\u015fta olmak \u00fczere, Rodop’lara ve Makedonya\u2019da Pri\u015ftine ve havalisine yerle\u015ftirilen \u00c7erkes’ler, bu topraklarda sadece 13 y\u0131l kalabilmi\u015flerdir.<\/p>\n
Tarihte 93 Harbi olarak bilinen, 1877-78 Osmanl\u0131-Rus Sava\u015f\u0131 sonras\u0131, yenilen Osmanl\u0131\u2019n\u0131n imzalam\u0131\u015f oldu\u011fu Berlin Anla\u015fmas\u0131 (13 Temmuz 1878) h\u00fck\u00fcmlerinden birinin de, Bulgaristan topraklar\u0131na yerle\u015ftirilen \u00c7erkes’lerin buray\u0131 terk etmesi h\u00fckm\u00fcn\u00fcn olmas\u0131 dikkat \u00e7ekicidir. Sahipsiz b\u0131rak\u0131lan ve Rus katliam\u0131 tehlikesiyle ba\u015f ba\u015fa kalan \u00c7erkes’lerin, Balkan’lar\u0131 bo\u015faltmas\u0131 da b\u00fcy\u00fck bir dramd\u0131r.<\/p>\n
93 Harbi sonras\u0131, Balkan’lar\u0131n bo\u015falmas\u0131 asl\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir \u00c7erkes g\u00f6\u00e7\u00fcd\u00fcr. Tarihler nedense bunu yazmaz. 1878 y\u0131l\u0131nda, peri\u015fan vaziyette yaya olarak, 13 y\u0131l ya\u015fad\u0131klar\u0131 topraklar\u0131 terk eden \u00c7erkes’lerin, \u0130stanbul\u2019a do\u011fru y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri b\u00fcy\u00fck olay olmu\u015ftur. \u00c7erkes’lerin \u0130stanbul\u2019a giri\u015fini \u00f6nlemek i\u00e7in, kar\u015f\u0131lar\u0131na b\u00fcy\u00fck bir askeri g\u00fc\u00e7 \u00e7\u0131kar\u0131larak durdurulmalar\u0131 ve kurulan \u00e7ad\u0131rlarda zorunlu olarak bir m\u00fcddet tutulduklar\u0131 yerin, bug\u00fcn hala \u00c7erkezk\u00f6y olarak an\u0131lmas\u0131, bu olay\u0131n \u00c7erkes’ler i\u00e7in ne kadar dramatik bir olay oldu\u011funun en b\u00fcy\u00fck kan\u0131t\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Bug\u00fcn ad\u0131 kalan, ancak \u00c7erkes iskan\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 \u00c7erkezk\u00f6y\u2019de, \u00c7erkes’lerin ya\u015fam\u0131 \u00e7ok uzun olmad\u0131. Burada zorunlu olarak \u00e7ad\u0131r kamplar\u0131na yerle\u015ftirilen \u00c7erkes’ler, buradan Tekirda\u011f Liman\u0131’na nakledilerek gemilere bindirilmi\u015f, Suriye\u2019nin Hayfa Liman\u0131’na indirilmi\u015f, buradan da iskan yerlerine g\u00f6nderilmi\u015flerdir.<\/p>\n
Dedemin \u0130stiklal Madalyas\u0131’n\u0131 b\u00fcy\u00fck bir gururla muhafaza ediyorum <\/p>\n
Bug\u00fcn \u0130srail i\u015fgali alt\u0131nda bulunan Golan Tepeleri, \u00c7erkes iskan b\u00f6lgesi olmu\u015f, bir di\u011fer kol da \u00dcrd\u00fcn\u2019de Vadissiir ad\u0131 verilen bir yere yerle\u015ftirilmi\u015ftir. Tabi bu arada, Golan Tepeleri’ne yerle\u015ftirilen \u00c7erkes’lerin, yeniden m\u00fclteci durumuna d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bilmem s\u00f6ylemeye gerek var m\u0131. <\/p>\n
\u0130\u015fte sevgili okurlar, bir at\u0131fet olarak Osmanl\u0131’ya getirilen \u00c7erkes’lerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 dramlardan sadece k\u00fc\u00e7\u00fck bir kesit. Ba\u015f\u0131ndan bu kadar b\u00fcy\u00fck olaylar ge\u00e7en bir toplum, ancak can\u0131n\u0131 kurtararak hayatta kalmak m\u00fccadelesi verebilirdi.<\/p>\n
\u00dczerinde \u00e7ok duruldu\u011fu i\u00e7in, Sar\u0131kam\u0131\u015f, \u00c7anakkale ve Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131’ndaki \u00c7erkes’lerden bahs etmeyece\u011fim. Annemin dedesi ile babas\u0131n\u0131n \u00c7anakkale\u2019de birlikte sava\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 da s\u00f6ylemeyeyim. Bir kelime T\u00fcrk\u00e7e bilmeden, \u00c7anakkale\u2019de \u015fehit d\u00fc\u015fen b\u00fcy\u00fckbabam\u0131z Kobl\u0131 Yusuf\u2019un k\u00fcnyesi bile gelmedi. Mezar\u0131 bile belli de\u011fil. Sadece tevat\u00fcrle bildi\u011fimiz, \u015farapnel par\u00e7alar\u0131 ile yaraland\u0131\u011f\u0131, g\u00f6zlerinin k\u00f6r oldu\u011fu ve sahra hastanesinde \u015fehit oldu\u011fu. <\/p>\n
Dedem Kobli \u0130lyas\u2019a gelince; o \u00c7anakkale\u2019den sa\u011f d\u00f6nd\u00fc. Ard\u0131ndan Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131’na kat\u0131ld\u0131. Yedi y\u0131l aral\u0131ks\u0131z sava\u015ft\u0131. Sava\u015f sonunda k\u0131rm\u0131z\u0131 kurdelal\u0131 \u0130stiklal Madalyas\u0131 ald\u0131. \u00d6l\u00fcm\u00fcne kadar(1975) bu madalyay\u0131 gururla ta\u015f\u0131d\u0131. Madalya b\u00fcy\u00fck k\u0131z\u0131 anneme, oradan da en b\u00fcy\u00fck evlad\u0131 olarak bana intikal etti. Bu madalyay\u0131 b\u00fcy\u00fck bir gururla muhafaza ediyorum.<\/p>\n
\u00c7erkes’lerin bu \u00fclkede sevildikleri, say\u0131ld\u0131klar\u0131 ve ayr\u0131ma tabi tutulmad\u0131klar\u0131 s\u00f6ylemi, son k\u0131rk y\u0131l ele al\u0131n\u0131rsa k\u0131smen do\u011fru say\u0131labilir. Ancak bu durum \u00c7erkes’lerin dillerini ve k\u00fclt\u00fcrlerini bir tarafa b\u0131rakarak asimile olmalar\u0131n\u0131 m\u0131 gerektirir? Allah’\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 her dil, o dili konu\u015fan i\u00e7in kutsal ve g\u00fczeldir. Konu\u015fma ve geli\u015fme imkan\u0131 bulamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in k\u0131s\u0131r kalan bir dili k\u00fc\u00e7\u00fcmsemek kimsenin hakk\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n
Anadil evde \u00f6\u011fretilir gibi basit bir mant\u0131kla sorumluluktan kurtulmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Edebiyat\u0131, yay\u0131n\u0131 ve kullanma hinterland\u0131 olamayan bir dil, evdeki konu\u015fma ile ne kadar ya\u015fat\u0131labilir. Yukar\u0131da da \u00f6rneklerini verdi\u011fimiz gibi, \u00c7erkes halk\u0131 bu \u00fclke tarihi i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli g\u00f6revler \u00fcstlenmi\u015ftir. Osmanl\u0131 co\u011frafyas\u0131na \u00e7il yavrusu gibi da\u011f\u0131t\u0131lan \u00c7erkes topluluklar\u0131 i\u00e7inde, dillerini kaybetme tehdidi alt\u0131nda olanlar T\u00fcrkiye \u00c7erkesleridir.<\/p>\n
Bardak\u00e7\u0131, babas\u0131n\u0131n mahkumiyetinin psikolojik ezikli\u011fi i\u00e7indedir <\/p>\n
\u00dcrd\u00fcn\u2019de ya\u015fayan y\u00fcz bin civar\u0131ndaki \u00c7erkes’in kendi dillerinde e\u011fitim yapt\u0131klar\u0131 okullar\u0131 vard\u0131r. Daha da ilginci, be\u015f bin n\u00fcfusa sahip, \u0130srail topraklar\u0131nda ya\u015fayan iki \u00c7erkes k\u00f6y\u00fc bile kendi dillerinde e\u011fitim yapmaktad\u0131rlar. Ayn\u0131 \u0130srail, \u00fclkesinde ya\u015fayan be\u015f bin \u00c7erkes i\u00e7in, haftan\u0131n belli g\u00fcnlerinde \u00c7erkes’\u00e7e televizyon yay\u0131n\u0131 yapmaktad\u0131r. <\/p>\n
Her hakl\u0131 taleplerini dile getirdiklerinde, PKK ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc ile \u00f6zde\u015fle\u015ftirilme tehdidi ile sinen \u00c7erkesler, art\u0131k seslerini y\u00fckseltmeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. Ne Bardak\u00e7\u0131, ne Afyoncu, ne de \u0130lber Ortayl\u0131, benden daha fazla bu vatan\u0131 sevdiklerini s\u00f6yleyemezler. Bu topraklara kan\u0131n\u0131 d\u00f6ken ve \u015fehit olan bir dedenin evlad\u0131 olarak, benim vatanseverli\u011fimi kimse sorgulayamaz.<\/p>\n
Bu \u00fclkede ya\u015fayan \u00c7erkes’ler hakk\u0131nda ahkam keserek, hangi \u00c7erkesce ile yay\u0131n yapacaks\u0131n\u0131z sorusunu soranlar, bu sorunun cevab\u0131n\u0131 bal gibi biliyorlar. Daha \u00f6nce de yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi \u00c7erkes\u00e7e’den kas\u0131t, Ad\u0131ge diyalektidir. Daha \u00f6nce radyo yay\u0131n\u0131 olarak ba\u015flat\u0131lan Ad\u0131gece\u2019nin televizyon yay\u0131n\u0131n\u0131 devreye sokmak \u00e7ok mu zordur. Di\u011fer Kafkas dilleri ile ilgili sorunlar\u0131 dile getirerek \u00e7arp\u0131tma yapmak bir i\u015fe yaramayacakt\u0131r. \u00d6nce g\u00fcndeme gelen bu konu ile ilgili tatmin edici bir cevap verilmelidir.<\/p>\n
24 saat kesintisiz K\u00fcrt\u00e7e yay\u0131n\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bu \u00fclkede, \u00c7erkes\u00e7e televizyon yay\u0131n\u0131n\u0131n yap\u0131lmamas\u0131 i\u00e7in bir sebep yoktur. Ayn\u0131 \u015feyler e\u011fitim i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. Devlet nas\u0131l baz\u0131 sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131 muhatap alarak \u00e7al\u0131\u015ftaylar tertipliyorsa, ayn\u0131 \u015feyler Kafkas sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 ile yap\u0131labilir. Baz\u0131 illerde se\u00e7ilen okullarda, devlet eliyle isteyen ailelerin \u00e7ocuklar\u0131na e\u011fitim verilerek bir yerden i\u015fe ba\u015flanabilir. Daha ba\u015fka \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri de ortaya konabilir.<\/p>\n
\u00c7erkes \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n dillerini \u00f6\u011frenmesinden kazan\u00e7l\u0131 \u00e7\u0131kacak olan T\u00fcrkiye olacakt\u0131r. \u00c7erkes\u00e7e, bizim s\u0131n\u0131rlar\u0131m\u0131z d\u0131\u015f\u0131nda da kullan\u0131lan bir dildir. Kafkasya, Suriye ve \u00dcrd\u00fcn gibi \u00fclkelerde bu dil ile insanlar\u0131m\u0131z T\u00fcrkiye\u2019ye yeni ufuklar a\u00e7abilirler.<\/p>\n
Bir yar\u0131m \u00c7erkez olan say\u0131n Bardak\u00e7\u0131\u2019n\u0131n, ge\u00e7mi\u015fte babas\u0131n\u0131n vatana ihanet ile yarg\u0131lanarak mahkum olmas\u0131n\u0131n psikolojik bask\u0131s\u0131n\u0131 \u00fczerinden atamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Bize g\u00f6re merhum \u0130lhan Bardak\u00e7\u0131 b\u00fcy\u00fck bir vatansever ve ger\u00e7ek bir tarih\u00e7iydi. O\u011flunun bug\u00fcn sarf etti\u011fi s\u00f6zleri duysayd\u0131, bizim yerimize bu cevaplar eminim kendisi verirdi.<\/p>\n
Yaz\u0131m\u0131z\u0131 \u00e7ok uzatt\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n fark\u0131nday\u0131z. Neyleyelim bizde dert \u00e7ok, bir dokun bin ah i\u015fit. Murat Baradak\u00e7\u0131, bu toplumdan \u00f6z\u00fcr dilese ne olur dilemese ne olur. O, \u00f6nce b\u00fclb\u00fcller gibi Abhazca konu\u015ftu\u011funu s\u00f6yledi\u011fi anneannesinin ruhundan \u00f6z\u00fcr dilesin.<\/p>\n
\u00c7erkeslik, sadece ince belli g\u00fczel k\u0131zlar, \u00e7erkes tavu\u011fu ve \u015eeyh \u015eamil oyunundan ibaret de\u011fildir. Bu toplumun bir dili, bir k\u00fclt\u00fcr\u00fc vard\u0131r. Olmayan \u015fey ise devletidir. Devleti olmayan k\u00fclt\u00fcrlerin ve dillerin ya\u015fama haklar\u0131n\u0131n var olup olmad\u0131\u011f\u0131 konusunda say\u0131n Bardak\u00e7\u0131’n\u0131n fikirlerini merak ediyorum.<\/p>\n
Demokratik \u00c7erkes \u0130nisiyatifi ad\u0131 alt\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan kurulu\u015f i\u00e7inde tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m, \u00e7ok say\u0131da samimiyetinden \u015f\u00fcphe duymad\u0131\u011f\u0131m insanlar var. \u0130zledikleri metoda tam olarak kat\u0131lmasam bile, bir defa daha \u201cKral \u00c7\u0131plak \u201c dedikleri i\u00e7in kendilerini tebrik ediyorum. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin kurulu\u015f felsefesi, b\u00f6l\u00fcnmeye, par\u00e7alanmaya ve d\u00fc\u015fmanlara kar\u015f\u0131 \u00fclkeyi savunma esas\u0131na dayan\u0131r. Bu b\u00f6l\u00fcnme korkusu, \u00f6yle b\u00fcy\u00fck bir paranoya olu\u015fturmu\u015ftur ki, Cumhuriyetin kurucular\u0131, ulus devlet yaratma ad\u0131na, Osmanl\u0131 bakiyesi olan t\u00fcm M\u00fcsl\u00fcman halklar\u0131, \u0131rk olarak da T\u00fcrk yapmak i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00e7aba sarf etmi\u015flerdir.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/147"}],"collection":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=147"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/147\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":149,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/147\/revisions\/149"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=147"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=147"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=147"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}