{"id":311,"date":"2011-10-04T18:07:33","date_gmt":"2011-10-04T18:07:33","guid":{"rendered":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/?p=311"},"modified":"2017-11-16T18:08:07","modified_gmt":"2017-11-16T18:08:07","slug":"yurdunu-kaybeden-adam-cengiz-dagciya-veda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/?p=311","title":{"rendered":"&#8220;Yurdunu Kaybeden Adam&#8221; Cengiz Da\u011fc\u0131&#8217;ya Veda"},"content":{"rendered":"<p>22 Eyl\u00fcl Per\u015fembe g\u00fcn\u00fc \u00fcnl\u00fc romanc\u0131 Cengiz da\u011fc\u0131, Londra\u2019daki evinde hakk\u0131n rahmetine kavu\u015ftu.<\/p>\n<p>Ben sand\u0131m ki b\u00fct\u00fcn televizyonlar bu \u00f6l\u00fcm olay\u0131n\u0131, yay\u0131nlar\u0131n\u0131 keserek vermeseler bile, en az\u0131ndan alt yaz\u0131lar\u0131nda FLA\u015e FLA\u015e ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda duyururlar. Ne gezer\u2026<\/p>\n<p>\u00d6l\u00fcm olay\u0131n\u0131n duyulmas\u0131 bile \u00e7ok dramatik oldu. Da\u011fc\u0131\u2019n\u0131n \u0130ngiltere\u2019de ya\u015fayan o\u011flunun tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 bir T\u00fcrk gazetecisine, \u00f6l\u00fcm olay\u0131n\u0131 haber veren bir mail atmas\u0131 ile bas\u0131n\u0131m\u0131z\u0131n olaydan haberi oldu. Maazallah Cengiz Da\u011fc\u0131, Polonya\u2019l\u0131 Katolik e\u015finin dinini se\u00e7en o\u011flu ve k\u0131z\u0131n\u0131n hassasiyetleri olmasa belki de Katolik usullerine g\u00f6re defnedilecekti.<br \/>\n<!--more--><\/p>\n<p>Cengiz Da\u011fc\u0131 benim \u00e7ocuklu\u011fumun idol\u00fc idi. Kim bilir belki ben de Da\u011fc\u0131 gibi \u201cYurdunu Kaybeden Bir Adam\u201d\u0131n torunu oldu\u011fum i\u00e7in mi bilmem Cengiz Da\u011fc\u0131ya b\u00fcy\u00fck sempati duydum. Daha orta okul ve lise s\u0131ralar\u0131nda b\u00fct\u00fcn romanlar\u0131n\u0131 hatmettim. <\/p>\n<p>Sadece bununla da kalmad\u0131m. Edebiyat \u00f6\u011fretmeni olarak g\u00f6rev yapt\u0131\u011f\u0131m yirmi be\u015f y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcre i\u00e7inde, binlerce \u00f6\u011frencime Da\u011fc\u0131\u2019n\u0131n romanlar\u0131n\u0131, bazen \u00f6dev \u015feklinde, bazen de sevdirerek okutma \u015ferefine nail oldum. <\/p>\n<p>1942 y\u0131l\u0131nda ayr\u0131lmak zorunda kald\u0131\u011f\u0131 vatan\u0131na, 69 y\u0131l sonra omuzlar \u00fcst\u00fcnde geri d\u00f6nd\u00fc Cengiz Da\u011fc\u0131. \u0130kinci d\u00fcnya sava\u015f\u0131nda, Almanlara kar\u015f\u0131 Rus ordusu taraf\u0131nda sava\u015f\u0131rken esir d\u00fc\u015fen, daha sonra yurdu K\u0131r\u0131m\u0131n Rus i\u015fgalinden kurtulmas\u0131 umuduyla olu\u015fturulan T\u00fcrkistan Lejyonuna kat\u0131lan Cengiz Da\u011fc\u0131, Almanlar\u0131n sava\u015fta yenilmesiyle vatans\u0131z duruma d\u00fc\u015ft\u00fc. <\/p>\n<p>Cengiz Da\u011fc\u0131 sava\u015ftan sonra can\u0131n\u0131 kurtararak \u0130ngiltere\u2019ye s\u0131\u011f\u0131nd\u0131. Burada \u00e7ok zor \u015fartlar alt\u0131nda bir hayat s\u00fcrd\u00fc. Lokantalarda bula\u015f\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k dahil olmak \u00fczere yapmad\u0131\u011f\u0131 i\u015f b\u0131rakmad\u0131. B\u00fct\u00fcn hayali T\u00fcrkiye\u2019ye gelip T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131 olarak hayat\u0131n\u0131 idame ettirmekti.<\/p>\n<p>\u0130kinci D\u00fcnya sava\u015f\u0131n\u0131n bitiminden sonra Rus\u2019lara teslim edilme tehlikeleri atlatan Da\u011fc\u0131, o d\u00f6nemde b\u00fct\u00fcn \u00e7abalar\u0131na kar\u015f\u0131 T\u00fcrkiye\u2019ye gelmeye muvaffak olamad\u0131. O zamanki Londra B\u00fcy\u00fck el\u00e7isinin kendisine vize vermek i\u00e7in sordu\u011fu \u201cT\u00fcrkiye\u2019de akraban var m\u0131\u201d sorusuna \u201cB\u00fct\u00fcn T\u00fcrk halk\u0131 akrabamd\u0131r\u201d cevab\u0131n\u0131 vermesine ra\u011fmen vize al\u0131p T\u00fcrkiye \u2018ye gelemedi. Da\u011fc\u0131 daha sonra \u00fcnl\u00fc olduktan sonra yap\u0131lan b\u00fct\u00fcn davetlere ra\u011fmen k\u00fcserek T\u00fcrkiye\u2019ye hi\u00e7 gelmedi.<\/p>\n<p>Cengiz Da\u011fc\u0131, daha K\u0131r\u0131m&#8217;dayken, lise \u00f6\u011frencisi olarak ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131 hayat\u0131na,askerde de devam etti. Askerli\u011fin o zor \u015fartlar\u0131nda bile g\u00fcnl\u00fckler tutan Da\u011fc\u0131, daha sonra bunlar\u0131 yaz\u0131l\u0131 olarak edebiyat d\u00fcnyas\u0131na takdim etti. <\/p>\n<p>Da\u011fc\u0131\u2019y\u0131 T\u00fcrk okurlar\u0131 ile bulu\u015fturan Varl\u0131k yay\u0131nlar\u0131d\u0131r. Yay\u0131nlar\u0131n kurucusu Ya\u015far Nabi Nay\u0131r, Londra\u2019da tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 Cengiz Da\u011fc\u0131\u2019n\u0131n K\u0131r\u0131m T\u00fcrk\u00e7esi ile yazd\u0131\u011f\u0131 romanlar\u0131, \u015eair Ziya Osman Saba\u2019ya redakte ettirdikten sonra T\u00fcrk okuyucusu ile bulu\u015fturdu.<\/p>\n<p>Cengiz Da\u011fc\u0131 1956 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 \u201cKorkun\u00e7 Y\u0131llar\u201d roman\u0131 ile ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 yay\u0131n hayat\u0131na \u00f6l\u00fcms\u00fcz eserler s\u0131\u011fd\u0131rd\u0131. Da\u011fc\u0131 bu romanlar\u0131yla, kendi hayat\u0131n\u0131n ekseninde, K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131n Sovyet i\u015fgali alt\u0131na girdikleri d\u00f6nemde ya\u015fanan trajedileri kronolojik roman olarak okuyuculara aktard\u0131. Bizler Da\u011fc\u0131 sayesinde, K\u0131r\u0131m\u0131n unutulan Akmescit, Bah\u00e7esaray, G\u00f6zleve, Akyar, Cank\u00f6y, Kefe gibi \u015fehir ve beldelerinin sokaklar\u0131nda \u00f6zg\u00fcrce dola\u015ft\u0131k.<\/p>\n<p>Yurdunu Kaybeden Adam roman\u0131, bana g\u00f6re bir \u015faheserdir. Da\u011fc\u0131 bu romanda, Y\u00fczba\u015f\u0131 Sad\u0131k Turan karakteri ile, i\u015fgal alt\u0131ndaki K\u0131r\u0131m\u2019\u0131n kurtulu\u015fu i\u00e7in olu\u015fturulan T\u00fcrkistan Lejyonunda sava\u015f\u0131rken ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 \u00e7ok dokunakl\u0131 bir dille anlat\u0131r. Bu roman\u0131 okumayan insan, vatan\u0131n ne demek oldu\u011funu ve de\u011ferini bilemez. Temennim odur ki, Da\u011fc\u0131\u2019n\u0131n bu roman\u0131 bilhassa lise s\u0131n\u0131flar\u0131nda mutlaka okutulmas\u0131 gereken bir romand\u0131r.<\/p>\n<p>Cengiz da\u011fc\u0131 1942 y\u0131l\u0131nda ayr\u0131 d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc vatan\u0131na bir daha d\u00f6nemedi. 1990\u2019l\u0131 y\u0131llardan sonra K\u0131r\u0131ma gitme imkan\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen Cengiz Da\u011fc\u0131 K\u0131r\u0131m\u2019a gitmedi. Belki de o hayallerinde ya\u015fatt\u0131\u011f\u0131 K\u0131r\u0131m\u2019\u0131 o haliyle b\u0131rakmak istedi. <\/p>\n<p>Kendisinin ikinci d\u00fcnya sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda kaybetti\u011fi K\u0131r\u0131m\u2019\u0131, soyda\u015flar\u0131 may\u0131s 1944\u2019te tamamen kaybettiler. K\u0131r\u0131m&#8217;l\u0131lar 1944 y\u0131l\u0131nda bir ki\u015fi kalmamacas\u0131na vatanlar\u0131ndan s\u00fcr\u00fcl\u00fcp Sibirya bozk\u0131rlar\u0131na at\u0131ld\u0131lar. Cengiz Da\u011fc\u0131 bu s\u00fcre\u00e7te K\u0131r\u0131m halk\u0131n\u0131n d\u00fcnyaya a\u00e7\u0131lan penceresi oldu. Da\u011fc\u0131 bu s\u00fcre\u00e7te b\u0131kmadan usanmadan k\u0131r\u0131m\u0131 yazd\u0131. <\/p>\n<p>Her fani gibi Cengiz Da\u011fc\u0131\u2019n\u0131n da vadesi 91 ya\u015f\u0131nda doldu. Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda baz\u0131 dostlar\u0131na, \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcnde K\u0131r\u0131m\u2019a, do\u011fdu\u011fu k\u00f6ye(K\u0131zta\u015f\u0131) dedelerinin yan\u0131na g\u00f6m\u00fclmeyi \u00e7ok arzu etti\u011fini, ama bunun imkans\u0131z oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015fti. Cenazeyi haber veren \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n da zaten b\u00f6yle bir beklentisi yoktu.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte b\u00f6yle bir anda, b\u00fcy\u00fck devlet olmay\u0131 \u015fiar edinen h\u00fck\u00fcmetimizin \u00f6rnek bir davran\u0131\u015f\u0131na \u015fahit olduk. O s\u0131rada BM toplant\u0131lar\u0131 i\u00e7in Newyork\u2019ta bulunan Ba\u015fbakan\u2019\u0131m\u0131z ve D\u0131\u015f i\u015fleri Bakan\u0131 Ahmet Davuto\u011flu\u2019nun,haberi al\u0131r almaz yapt\u0131klar\u0131 takdire \u015fayand\u0131. <\/p>\n<p>Ba\u015fbakan\u2019\u0131n talimat\u0131yla kollar\u0131 s\u0131vayan Davuto\u011flu, Cengiz Da\u011fc\u0131\u2019n\u0131n K\u0131r\u0131m\u2019da defnedilmesi i\u00e7in diplomatik kanallar\u0131 harekete ge\u00e7irdi. \u00d6nce Da\u011fc\u0131\u2019n\u0131n \u00e7ocuklar\u0131 ile temasa ge\u00e7ildi. Cengiz Da\u011fc\u0131 art\u0131k T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin \u015femsiyesi alt\u0131ndayd\u0131. On g\u00fcn\u00fc a\u015fan b\u00fcrokratik engeller bir bir ortadan kald\u0131r\u0131ld\u0131. Londra \u0130slam Cemiyeti\u2019nin morgunda bekletilen Cengiz Da\u011fc\u0131\u2019n\u0131n na\u015f\u0131, \u00f6zel bir u\u00e7akla K\u0131r\u0131m\u2019a getirildi.<\/p>\n<p>Bunlar \u0130ngiltere cephesinde ya\u015fan\u0131rken, T\u00fcrk D\u0131\u015fi\u015fleri bakanl\u0131\u011f\u0131, cenaze i\u00e7in Ankara\u2019dan \u00f6zel bir u\u00e7ak kald\u0131rd\u0131. Ba\u015fta Davuto\u011flu olmak \u00fczere K\u00fclt\u00fcr Bakan\u0131 Ertu\u011frul G\u00fcnay, ve bir \u00e7ok milletvekili ile birlikte iki y\u00fcz\u00fc a\u015fk\u0131n insan cenaze t\u00f6renine kat\u0131lmak i\u00e7in Akmescit\u2019e gitti. <\/p>\n<p>Burada Tarihi Kebir camiinde k\u0131l\u0131nan cenaze namaz\u0131n\u0131n bir \u00f6zelli\u011fi vard\u0131. Diyanet i\u015fleri Ba\u015fkan\u0131m\u0131z Say\u0131n Mehmet G\u00f6rmez, bu kafilede yer alarak Cengiz Da\u011fc\u0131\u2019n\u0131n cenaze namaz\u0131n\u0131 bizzat k\u0131ld\u0131rd\u0131. Bu davran\u0131\u015f devletimizin yeni bir kimlik aray\u0131\u015f\u0131 olarak in\u015fallah bizleri daha g\u00fczel yerlere g\u00f6t\u00fcrecektir.<\/p>\n<p>K\u0131rma defnedilen Cengiz Da\u011fc\u0131, K\u0131r\u0131m\u0131n tarihi bir T\u00fcrk yurdu oldu\u011funun en \u00f6nemli bir delili olarak, bu topraklardaki K\u0131r\u0131m tatarlar\u0131n\u0131n m\u00fchr\u00fcn\u00fc bu topraklara vurmu\u015ftur. O orada yatt\u0131k\u00e7a K\u0131r\u0131m T\u00fcrkleri g\u00f6\u011f\u00fcslerini gere gere vatanlar\u0131nda dola\u015facaklard\u0131r. <\/p>\n<p>Da\u011fc\u0131\u2019y\u0131 yetmi\u015f y\u0131l sonra vatan\u0131yla bulu\u015fturanlara minnet bor\u00e7luyuz. T\u00fcrkiye ge\u00e7 de olsa b\u00fcy\u00fck yazara kar\u015f\u0131 sorumlulu\u011funu yerine getirmi\u015ftir. <\/p>\n<p>\u015eimdi s\u0131ra K\u0131r\u0131m\u2019a b\u00fcy\u00fck bir Cengiz Da\u011fc\u0131 an\u0131t mezar\u0131 dikmeye geldi. Umar\u0131m Akmescit\u2019te in\u015fa edilecek Cengiz Da\u011fc\u0131 K\u00fclt\u00fcr Merkezi\u2019nin projeleri \u015fimdiden haz\u0131rlanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>22 Eyl\u00fcl Per\u015fembe g\u00fcn\u00fc \u00fcnl\u00fc romanc\u0131 Cengiz da\u011fc\u0131, Londra\u2019daki evinde hakk\u0131n rahmetine kavu\u015ftu. Ben sand\u0131m ki b\u00fct\u00fcn televizyonlar bu \u00f6l\u00fcm olay\u0131n\u0131, yay\u0131nlar\u0131n\u0131 keserek vermeseler bile, en az\u0131ndan alt yaz\u0131lar\u0131nda FLA\u015e FLA\u015e ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda duyururlar. Ne gezer\u2026 \u00d6l\u00fcm olay\u0131n\u0131n duyulmas\u0131 bile \u00e7ok dramatik oldu. Da\u011fc\u0131\u2019n\u0131n \u0130ngiltere\u2019de ya\u015fayan o\u011flunun tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 bir T\u00fcrk gazetecisine, \u00f6l\u00fcm olay\u0131n\u0131 haber veren&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/311"}],"collection":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=311"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/311\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":312,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/311\/revisions\/312"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=311"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=311"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=311"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}