Ge\u00e7en ak\u015fam t\u0131p fak\u00fcltesi \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0131n\u0131f\u0131nda okuyan bir han\u0131m k\u0131z\u0131m\u0131za yar\u0131\u015fmada soru soruluyor: \u201cGenel Cerrahinin \u2018-iye\u2019 ile biten eski ad\u0131 nedir?\u201d<\/p>\n
Do\u011fal olarak bu sorunun k\u0131z\u0131m\u0131z taraf\u0131ndan \u00e7ok kolay olarak cevaplanabilece\u011fini san\u0131rs\u0131n\u0131z. Han\u0131m k\u0131z\u0131m\u0131z bir s\u00fcr\u00fc \u015feyler s\u00f6yl\u00fcyor, kendince mant\u0131klar y\u00fcr\u00fct\u00fcyor. Sunucu yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in \u00e7\u0131rp\u0131n\u0131yor
\n<\/p>\n
Mesela diyor “\u0130\u00e7 hastal\u0131klar\u0131na d\u00e2hiliye deniyor de\u011fil mi?”<\/p>\n
Han\u0131m k\u0131z\u0131m\u0131z manas\u0131z bir ifade ile bak\u0131yor.<\/p>\n
Sunucu ona yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in soruyor.<\/p>\n
\u00dcrolojiye eskiden ne deniyordu biliyor musun?<\/p>\n
Yine susuyor.<\/p>\n
Bevliye<\/p>\n
\u201c\u0130lk defa duyuyorum\u201d diye cevap veriyor.<\/p>\n
Sunucunun \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131 gittik\u00e7e art\u0131yor.<\/p>\n
Yar\u0131\u015fmac\u0131 uzun muhakemeler y\u00fcr\u00fctt\u00fckten sonra, soruda yer alan cerrah kelimesini baz alarak Cerrahiye diye bir kelime uydurarak cevap veriyor. Sunucu tekrar tekrar emin olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 soruyor. Han\u0131m k\u0131z son cevab\u0131m diyor ve ekliyor. \u201cBu sorunun cevab\u0131n\u0131 arkada\u015flar\u0131m hatta bir\u00e7ok hocam bile bilmiyordur.\u201d<\/p>\n
Ayn\u0131 soruyu denemek i\u00e7in salondaki arkada\u015flar\u0131na da soruyor. Onlardan da cevap yok. \u00c7aresiz cevab\u0131 kendi veriyor. HAR\u0130C\u0130YE. \u015ea\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00fczerinden atamayan sunucu \u201cDokuzuncu Hariciye Ko\u011fu\u015fu\u201d adl\u0131 bir klasik roman\u0131m\u0131z var de\u011fil mi? Yine manas\u0131z bir ifade ile sunucuya bak\u0131yor. Sunucu i\u00e7inden \u201ca be k\u0131z\u0131n bu yar\u0131\u015fmada senin ne i\u015fin var\u201d der gibi bir ifade ile bakarken, \u00f6fkeden olmayan tansiyonum y\u00fckselmi\u015f bir vaziyette hemen kanal de\u011fi\u015ftiriyorum.<\/p>\n
Cumhuriyetin kurulu\u015fundan sonra ya\u015fanan, devrim ad\u0131n\u0131 alan bir\u00e7ok hareketin, toplumumuzda ne t\u00fcr bir de\u011fi\u015fim yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 aradan ge\u00e7en uzun zaman sonra yukar\u0131daki \u00f6rnekte oldu\u011fu gibi \u00e7ok daha iyi g\u00f6rebiliyoruz.<\/p>\n
T\u00fcrk toplum hayat\u0131n\u0131 en \u00e7ok etkileyen ve bu g\u00fcn ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, ku\u015faklar aras\u0131 \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n ana nedeni olan Dil Devrimi \u00fczerinde durmak istiyoruz.<\/p>\n
12 Temmuz 1932 y\u0131l\u0131nda ba\u015flat\u0131lan dil devriminin sembol\u00fc, ayn\u0131 tarihte kurulan T\u00fcrk Dil Kurumu\u2019dur. Bu kurumun amac\u0131, g\u00fcya halk taraf\u0131ndan anla\u015f\u0131lamayan, Arap\u00e7a ve Fars\u00e7a s\u00f6zl\u00fcklerin yerine T\u00fcrk\u00e7e s\u00f6zc\u00fckler \u00fcreterek dilimizi \u00e7ok rahat anla\u015f\u0131l\u0131r bir hale getirmekti.<\/p>\n
\u00c7ankaya\u2019da sofra ba\u015f\u0131 muhabbetlerinde, salim kafalarla al\u0131nmayan bu karar\u0131n, T\u00fcrkiye\u2019yi getirdi\u011fi nokta asl\u0131nda \u00e7ok k\u0131sa bir s\u00fcre sonra anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f, buna ra\u011fmen kraldan daha \u00e7ok kralc\u0131 olan z\u00fcmreler taraf\u0131ndan bu kampanya \u0131srarla y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
Bir m\u00fcddet Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn de i\u015ftirak etti\u011fi bu kampanya, Atat\u00fcrk taraf\u0131ndan terk edilmesine ra\u011fmen, Dil Kurumunun ba\u015f\u0131na \u00e7\u00f6reklenen gurup taraf\u0131ndan \u0131srarla y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Eminim ki, Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn \u00f6mr\u00fc vefa etseydi, bu maskaral\u0131\u011fa son vermek i\u00e7in gerekirse yasa dahi \u00e7\u0131kar\u0131rd\u0131. 1938 y\u0131l\u0131nda Gazi\u2019nin \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra onun fiili olarak terk etti\u011fi bu yolu \u0131srarla devam ettirenlerin, bu millete verdikleri zarar\u0131n haddi ve hesab\u0131 yoktur.<\/p>\n
\u00d6z T\u00fcrk\u00e7e ile s\u00f6ylenen bu nutu\u011fu acaba ka\u00e7 ki\u015fi anlayabilir.<\/p>\n
Ba\u015flang\u0131\u00e7ta \u00d6z T\u00fcrk\u00e7ecilik ak\u0131m\u0131na b\u00fcy\u00fck bir hevesle kat\u0131lan Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn, bu dil ile yap\u0131lm\u0131\u015f bir iki konu\u015fma metninden ba\u015fkas\u0131na rastlayam\u0131yoruz. Bu metinlerin de saatler s\u00fcren uzun \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucu haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131, okurken Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn bir hayli zorland\u0131\u011f\u0131 bilinen bir ger\u00e7ektir.<\/p>\n
A\u015fa\u011f\u0131da \u00d6z T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye \u00f6rnek olmas\u0131 i\u00e7in, 3 Eyl\u00fcl 1934 tarihinde, \u0130sve\u00e7 Veliaht\u0131, Altes Ruvayal i\u00e7in \u00c7ankaya k\u00f6\u015fk\u00fcnde verilen yemekte Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn konu\u015fmas\u0131n\u0131 okuyun.<\/p>\n
\u201cAltes Ruvay\u00e2l,<\/p>\n
Bu gece konuklar\u0131m\u0131za, T\u00fcrkiye’ye u\u011fur getirdiklerini s\u00f6ylerken, duygum, t\u00fckel \u00f6zg\u00fc bir k\u0131van\u00e7t\u0131r.
\nBurada kald\u0131\u011f\u0131n\u0131z uzca sizi sarmaktan hi\u00e7 durmayacak \u0131l\u0131k sevgi i\u00e7inde, bu yurtta, yurdunuz i\u00e7in beslenmi\u015f duygular\u0131n bir yank\u0131s\u0131n\u0131 bulacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n
\u0130sve\u00e7, T\u00fcrk uluslar\u0131n\u0131n kazanm\u0131\u015f olduklar\u0131 utkular\u0131n silinmez damgalar\u0131n\u0131 tarih ta\u015f\u0131maktad\u0131r. S\u00fcerdemli\u011fi onu, bu iki ulus, \u00fcnl\u00fc \u00f6zlerinin derinli\u011finde sonsuz tutmaktad\u0131r.<\/p>\n
Ancak, daha ba\u015fka bir alanda da onlar erdemlerini o denli yalt\u0131r\u0131kl\u0131 y\u00f6ndemle g\u00f6stermi\u015flerdir. Bu yolda kazand\u0131klar\u0131 utkuIar, ger\u00e7ekten daha az \u00f6zence de\u011fer de\u011fildir.<\/p>\n
Avrupa’n\u0131n iki bitim ucunda yerlerini berkiten uluslar\u0131m\u0131z, ata\u00e7 \u00f6zl\u00fcklerinin t\u00fcm \u0131ss\u0131lar\u0131 olarak baysak, \u00f6n\u00fcrme, uygunluk k\u0131ldac\u0131lar\u0131 olmu\u015f bulunuyorlar; onlar, bug\u00fcn, en g\u00fczel utkuyu kazanm\u0131ya an\u0131klan\u0131yorlar:<\/p>\n
Baysal utkusu.<\/p>\n
Altes Ruvay\u00e2l;<\/p>\n
Yetmi\u015f be\u015finci do\u011fum y\u0131l\u0131nda baban\u0131z b\u00fct\u00fcn acunda sayg\u0131l\u0131 bir sevginin s\u00f6y\u00fcnc\u00fc ile \u00e7evrelendi. Genlik, baysal, i\u00e7inde erks\u00fcrmenin g\u00fcc\u00fc i\u015fte bundad\u0131r.<\/p>\n
\u00dcnl\u00fc baban\u0131z y\u00fcksek kral\u0131n\u0131z Be\u015finci Gustav’in g\u00f6nenci i\u00e7in en \u0131s\u0131 dileklerimi sunarken, Altes Ruvay\u00e2l sizin, Altes Ruvay\u00e2l Prenses Luiz’in, sevimli k\u0131z\u0131n\u0131z Altes Ruvay\u00e2l Prenses \u0130ngrid’in esenli\u011fine; t\u00fcz\u00fcn \u0130sve\u00e7 ulusunun g\u00f6nencine, genli\u011fine i\u00e7iyorum.\u201d<\/p>\n
Okurken bile ne kadar zorlama bir dil olu\u015fturuldu\u011fu belli olmuyor mu? Dil kurumunun bunca y\u0131ll\u0131k tahribat\u0131na ra\u011fmen, bu konu\u015fmay\u0131 tam manas\u0131yla anlayan ka\u00e7 ki\u015fi vard\u0131r? Bu konu\u015fman\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn bu tarz derli toplu bir hitabeti yoktur.<\/p>\n
Atat\u00fcrk, Dil Kurumu ve Dil Devrimi faaliyetlerine ra\u011fmen konu\u015fmalar\u0131n\u0131 \u00f6l\u00fcnceye kadar kendi bilinen tarz\u0131yla yapm\u0131\u015ft\u0131r. Bu dilin zorlama bir dil oldu\u011fu bizzat Atat\u00fcrk taraf\u0131ndan da itiraf edilmi\u015ftir. Falih R\u0131fk\u0131 Atay\u2019\u0131n hat\u0131ralar\u0131 bunun en somut belgesidir.<\/p>\n
Dil devrimi ad\u0131 alt\u0131nda kelime katliam\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Dil kurumunun \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve devlet eliyle yap\u0131lan zorlamalar sonucu, zamanla yeni yeti\u015fen nesiller ile eskiler aras\u0131nda dil uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 ve b\u00fcy\u00fck bir u\u00e7urum meydana gelmi\u015ftir.<\/p>\n
D\u00fcnyan\u0131n her yerinde dil ile ilgili olu\u015fturulan kurumlar, sadece tavsiye niteli\u011finde kelimeler \u00fcretirken, T\u00fcrkiye\u2019de durum tam tersi olmu\u015ftur. Dil Devrimi yapanlar, yeni kelimeler \u00fcretirken, eski ad\u0131 verilen kelimelere \u015fiddetle sava\u015f a\u00e7m\u0131\u015f ve onlar\u0131 tabiri caizse bir d\u00f6nem tamamen s\u00f6zl\u00fcklerden silmi\u015flerdir. K\u0131sacas\u0131 kelime katliam\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Ben Edebiyat \u00d6\u011fretmeni olarak, 27 y\u0131l Milli E\u011fitim\u2019de \u00f6\u011frenci yeti\u015ftirdim. Ya\u015fanan tahribat\u0131 kendi g\u00f6zlerimle g\u00f6rd\u00fcm. \u00d6\u011frencilerimi bu felaketten kurtarabilmek i\u00e7in, \u00d6z T\u00fcrk\u00e7ecilik cereyan\u0131na kap\u0131lmayan yazarlar\u0131m\u0131z\u0131n eserlerini okutarak tedbirler almaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n
Bizim yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u015f, ate\u015fe at\u0131lan Hz \u0130brahim\u2019e, kar\u0131nca misali su ta\u015f\u0131maktan \u00f6teye ge\u00e7emedi. Bizim u\u011fra\u015flar\u0131m\u0131za kar\u015f\u0131l\u0131k, Devlet ders kitaplar\u0131nda TDK\u2019n\u0131n s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kullanmay\u0131 \u015fart ko\u015fuyordu. \u0130ster istemez gen\u00e7lik, en basit Arap\u00e7a k\u00f6kenli kelimelerin dahi anlam\u0131n\u0131 bilemez hale geldi.<\/p>\n
Hi\u00e7 unutmuyorum; bir g\u00fcn\u00fc derste, Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn Gen\u00e7li\u011fe Hitabesi\u2019ni orta son talebeleriyle i\u015fliyorduk. Ben hitabenin sadele\u015ftirilmemi\u015f orijinalini \u00f6\u011frencilere da\u011f\u0131tm\u0131\u015ft\u0131m. Okuturken buradan baz\u0131 kelimeleri soruyorum; d\u00e2hili, harici, m\u00fcmessil vs\u2026 Bakt\u0131m hi\u00e7 cevap alam\u0131yorum. Kendimce herkesin bilebilece\u011fi bir kelime olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm \u0130stikbal kelimesini sordum. Bakt\u0131m 26 ki\u015filik s\u0131n\u0131fta cevap veren yok! Oturdu\u011fum yerde y\u0131\u011f\u0131l\u0131p kalm\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n
12 Eyl\u00fcl ihtilalini her zaman ele\u015ftiririm. Bu ihtilalin yapt\u0131\u011f\u0131, sivillerin kolay kolay ba\u015faramayaca\u011f\u0131 hay\u0131rl\u0131 i\u015fler de olmu\u015ftur. Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda T\u00fcrk Dil Kurumunun yap\u0131s\u0131n\u0131 ve y\u00f6netimini de\u011fi\u015ftirmek geliyor.
\nTDK, 12 Eyl\u00fcl ile birlikte Devlet Partisi CHP\u2019nin kontrol\u00fcnde olan dernek yap\u0131s\u0131ndan kurtar\u0131larak, direkt olarak meclisin iradesine, dolay\u0131s\u0131yla da halk\u0131n eline ge\u00e7mi\u015ftir.<\/p>\n
T\u00fcrk\u00e7enin i\u00e7ine d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bu zavall\u0131l\u0131ktan \u00e7\u0131kmak i\u00e7in, mutlaka tedbirler almak gerekiyor. Bu g\u00fcnk\u00fc nesil, b\u0131rak\u0131n y\u00fcz seneyi, otuz sene \u00f6nce yaz\u0131lanlar\u0131 da anlamakta zorlan\u0131yor.<\/p>\n
Bu konu daha \u00e7ok su kald\u0131racak. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki yaz\u0131m\u0131zda da \u00e7e\u015fitli \u00f6rnekler sunarak kendimizce \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretmeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ge\u00e7en ak\u015fam t\u0131p fak\u00fcltesi \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0131n\u0131f\u0131nda okuyan bir han\u0131m k\u0131z\u0131m\u0131za yar\u0131\u015fmada soru soruluyor: \u201cGenel Cerrahinin \u2018-iye\u2019 ile biten eski ad\u0131 nedir?\u201d Do\u011fal olarak bu sorunun k\u0131z\u0131m\u0131z taraf\u0131ndan \u00e7ok kolay olarak cevaplanabilece\u011fini san\u0131rs\u0131n\u0131z. Han\u0131m k\u0131z\u0131m\u0131z bir s\u00fcr\u00fc \u015feyler s\u00f6yl\u00fcyor, kendince mant\u0131klar y\u00fcr\u00fct\u00fcyor. Sunucu yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in \u00e7\u0131rp\u0131n\u0131yor<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/349"}],"collection":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=349"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/349\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":350,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/349\/revisions\/350"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=349"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=349"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=349"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}