{"id":376,"date":"2013-03-01T18:32:42","date_gmt":"2013-03-01T18:32:42","guid":{"rendered":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/?p=376"},"modified":"2017-11-16T18:33:08","modified_gmt":"2017-11-16T18:33:08","slug":"cerkes-ethem-cerkes-miydi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/?p=376","title":{"rendered":"\u00c7erkes Ethem \u00c7erkes miydi?"},"content":{"rendered":"<p>Genelkurmay ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Atat\u00fcrk\u2019\u00fc halka daha iyi anlatmak i\u00e7in, onun bilinmeyen y\u00f6nleri ba\u015fta olmak \u00fczere bir internet sitesinden tan\u0131t\u0131m yap\u0131yor. Fazla bilinmeyen foto\u011fraflar\u0131n\u0131 yay\u0131nl\u0131yor.<\/p>\n<p>Bu foto\u011fraflardan biri de Gazi\u2019nin, \u00c7erkes Ethem ve adamlar\u0131 ile birlikte Ankara gar\u0131nda \u00e7ektirdi\u011fi foto\u011fraf. Bu foto\u011frafta \u00c7erkes Ethem sans\u00fcre u\u011frad\u0131. \u0130ki metreye yak\u0131n boyuyla Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn yan\u0131nda bulunan  Ethem\u2019den nedendir bilinmez hala rahats\u0131zl\u0131k duyuyorlar.<br \/>\n<!--more--><\/p>\n<p>Oysa Ethem Bey\u2019den as\u0131l rahats\u0131zl\u0131k duymas\u0131 gerekenler bizzat \u00c7erkeslerdir.<\/p>\n<p>Neden mi?<\/p>\n<p>Buyrun okuyun!<\/p>\n<p>\u00c7erkes Ethem hadisesi, benim tahsil hayat\u0131mda \u00e7ok \u00f6nemli bir yer tutar. Ortaokul ve Lise tahsilim boyunca d\u00f6rt tarih \u00f6\u011fretmeninde okudum. Biri hari\u00e7 di\u011fer \u00fc\u00e7\u00fcyle b\u00fcy\u00fck tart\u0131\u015fmalar yapt\u0131m.<\/p>\n<p>Oldum molas\u0131 asi ve haks\u0131zl\u0131klar kar\u015f\u0131s\u0131nda parlayan, s\u00f6z\u00fcn\u00fc sak\u0131nmayan biri oldu\u011fum i\u00e7in ba\u015f\u0131ma gelmeyen de kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Lisede tarihim \u00e7ok iyi olmas\u0131na ra\u011fmen, bir hocam s\u0131rf \u00c7erkes Ethem tart\u0131\u015fmas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden beni ikmale b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Oysa ben, \u00e7ocuklu\u011funda \u00c7erkes Ethem zulm\u00fc ya\u015fam\u0131\u015f, D\u00fczce, Hendek, Adapazar\u0131 gibi y\u00f6relerde Ethem\u2019in gadrine u\u011fram\u0131\u015f insanlar\u0131n hik\u00e2yelerini dinleyerek b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fcm.<\/p>\n<p>D\u00fczce\u2019de halam\u0131n kay\u0131npederi Vahip Dede, onun kom\u015fusu \u00fcnl\u00fc bir \u0130slam \u00e2limi olan \u015eagu\u00e7\u2019lu \u015eaml\u0131 Hoca Mecit Efendi, D\u00fczce\u2019de Ethem taraf\u0131ndan idam edilen \u00c7erkesleri anlat\u0131rken a\u011flarlard\u0131.<\/p>\n<p>D\u00fczce h\u00fck\u00fcmet kona\u011f\u0131 \u00f6n\u00fcndeki \u00e7\u0131nar a\u011fa\u00e7lar\u0131nda salland\u0131r\u0131lan, su\u00e7suz g\u00fcnahs\u0131z 53 \u00c7erkes delikanl\u0131s\u0131n\u0131 vebali Ethem\u2019in boynundad\u0131r derlerdi.<\/p>\n<p>\u00c7erkes Ethem\u2019in D\u00fczce isyan\u0131n\u0131 bast\u0131rd\u0131\u011f\u0131 k\u00fclliyen yaland\u0131r.<\/p>\n<p>1920 y\u0131l\u0131n\u0131n nisan ve may\u0131s aylar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen D\u00fczce ve Hendek olaylar\u0131, tarih kitaplar\u0131nda isyan olarak yaz\u0131l\u0131d\u0131r. Oysa o tarihte \u0130stanbul h\u00fck\u00fcmeti fonksiyonel ve ayaktad\u0131r. Tarihi her zaman oldu\u011fu gibi kazananlar yazar h\u00fckm\u00fc gere\u011fince bu insanlar asi olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Oysa isyan\u0131n lideri oldu\u011fu ifade edilen Sefer Berzeg, 28 ya\u015f\u0131nda gen\u00e7 say\u0131labilecek bir ya\u015ftad\u0131r. Kan d\u00f6k\u00fclmemesi i\u00e7in \u00e7aba sarf eden, Ankara\u2019dan g\u00f6nderilen heyetle g\u00f6r\u00fc\u015ferek isyan\u0131 sona erdirmek i\u00e7in \u00e7aba sarf eden biridir. \u0130syan\u0131 sonland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r da.<\/p>\n<p>\u00c7erkes Ethem g\u00fc\u00e7lerinin D\u00fczce isyan\u0131n\u0131 bast\u0131rd\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylemi, k\u00fclliyen yanl\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7erkes Ethem g\u00fc\u00e7leri D\u00fczce\u2019ye girerken, en ufak bir kar\u015f\u0131l\u0131k g\u00f6rmemi\u015flerdir. Bolu g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinde sona erdirilen ayaklanma sonucu, insanlar hi\u00e7 kimseye dokunulmayaca\u011f\u0131 var say\u0131m\u0131yla silahlar\u0131n\u0131 b\u0131rakarak teslim olmu\u015flard\u0131.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bu ger\u00e7eklere ra\u011fmen, \u00c7erkes Ethem ve yanda\u015flar\u0131, D\u00fczce\u2019ye girdikleri gibi, en ufak bir ara\u015ft\u0131rma ve soru\u015fturmaya bile gerek duymaks\u0131z\u0131n, 53 insan\u0131 birka\u00e7 saat i\u00e7inde a\u011fa\u00e7larda salland\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130\u015fin tuhaf taraf\u0131, idam edilen bu insanlardan b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131, \u015fehre giren Ethem kuvvetlerini kar\u015f\u0131layanlar aras\u0131nda bulunuyordu.<\/p>\n<p>D\u0131\u015far\u0131ya kar\u015f\u0131 her zaman \u00c7erkes Ethem\u2019in savunuculu\u011funu yapt\u0131m. Bu g\u00fcn yine yapar\u0131m. Onun boynuna as\u0131lan hain yaftas\u0131, haks\u0131z bir isnatt\u0131r. O asla T\u00fcrk toplumuna ve Turan idealine ihanet etmemi\u015ftir.<\/p>\n<p>O, velinimetleri olan padi\u015fahlar\u0131na ba\u011fl\u0131l\u0131ktan ba\u015fka dertleri olmayan, ihanet gibi bir kavram\u0131 asla akl\u0131na getirmeyen,  \u00c7erkes toplumunun cellad\u0131 olarak tarihteki yerini alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>\u00c7erkes Ethem\u2019e Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131\u2019nda haks\u0131zl\u0131k yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve haks\u0131z yere itham edildi\u011fi noktas\u0131nda kamuoyuyla hem fikirim. Benim burada ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131m nokta, \u00c7erkes Ethem\u2019in, ad\u0131ndaki \u00c7erkes unvan\u0131n\u0131n kullan\u0131l\u0131\u015f \u015feklidir.<\/p>\n<p>E\u011fer burada maksat Ethem\u2019in etnik kimli\u011fi ile birlikte tan\u0131t\u0131lmas\u0131 ise, ayn\u0131 \u015feyin ba\u015fka \u00c7erkesler i\u00e7in de yap\u0131lmas\u0131 gerekir. \u00d6rne\u011fin; \u00c7erkes \u00d6mer Seyfettin, \u00c7erkes Ahmet Mithat Efendi, \u00c7erkes Ya\u015far Do\u011fu, \u00c7erkes Hamit Kaplan vs. gibi\u2026<\/p>\n<p>\u00c7erkes Ethem\u2019in, \u00c7erkes ana babadan do\u011fma d\u0131\u015f\u0131nda, \u00c7erkeslikle bir alakas\u0131 yoktur.<\/p>\n<p>Ger\u00e7i, bir insan\u0131n gelmi\u015f oldu\u011fu etnik yap\u0131, o insan\u0131n o topluma aidiyetini ifade etmez. Ben oldum olas\u0131 \u0131rk\u00e7\u0131 bir yakla\u015f\u0131ma da kar\u015f\u0131 olmu\u015fumdur. \u00c7erkes oldu\u011fumu her ortamda ifade etmi\u015fimdir. Bunu hi\u00e7bir zaman ba\u015fka toplumlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131lamak ve kendimi y\u00fcceltmek amac\u0131yla da kullanmam\u0131\u015f\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>Gel gelelim ki, kaderin cilvesine bak\u0131n ki, hayat\u0131 boyunca \u00c7erkeslik ile ilgili en ufak bir \u00e7abas\u0131 olamayan Ethem, hain \u00c7erkes unvan\u0131yla an\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Oysa b\u00fct\u00fcn ge\u00e7mi\u015fi Pan T\u00fcrkist bir idealin pe\u015finde ko\u015fmakla ge\u00e7mi\u015ftir. Halide Edip Ad\u0131var, T\u00fcrk\u00fcn Ate\u015fle \u0130mtihan\u0131 adl\u0131 eserinde, Ethem ile birlikte yapt\u0131klar\u0131 bir yolculuk s\u0131ras\u0131ndaki sohbeti anlat\u0131r. Burada, \u00c7erkeslerin Turan \u0131rk\u0131n\u0131n en asil temsilcileri oldu\u011fu konusunda Ethem ve Halide Han\u0131m ortak g\u00f6r\u00fc\u015f sahibidirler.<\/p>\n<p>\u00c7erkes Ethem hakk\u0131nda, \u00c7erkesler taraf\u0131ndan dile getirilen ilk ayk\u0131r\u0131 yay\u0131n\u0131 1979 y\u0131l\u0131nda ben yapt\u0131m. D\u00fczceli  Huduj Erg\u00fcn Demira\u011f taraf\u0131ndan derlenen bir yaz\u0131y\u0131 ,o zamanlar yaz\u0131 i\u015fleri m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yapm\u0131\u015f oldu\u011fum Kuzey Kafkasya  dergisinde yay\u0131nlam\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n<p>Burada \u00c7erkes Ethem\u2019in Sefer Berzeg\u2019i \u00f6zel bir kininden dolay\u0131 idam etmesi olay\u0131 anlat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. O d\u00f6nemde de bu yaz\u0131 ile ilgili olumlu ya da olumsuz bir\u00e7ok tepki alm\u0131\u015ft\u0131m. Daha sonralar\u0131 bizzat K\u00f6pr\u00fcba\u015f\u0131 k\u00f6y\u00fcne giderek olay\u0131n canl\u0131 tan\u0131klar\u0131 ve Sefer Bey\u2019in akrabalar\u0131ndan olay\u0131 b\u00fct\u00fcn \u00e7\u0131plakl\u0131\u011f\u0131yla dinlemi\u015ftim.<\/p>\n<p>Band\u0131rma, G\u00f6nen ve Manyas k\u00f6ylerinde de Ethem\u2019in izlerini s\u00fcrd\u00fcm. Bu y\u00f6renin \u00e7ocu\u011fu olmas\u0131na ra\u011fmen,  o d\u00f6nemler (1984-85) g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcm ya\u015f\u0131 yetmi\u015fin \u00fczerinde olan ve seksene merdiven dayayan ya\u015fl\u0131lar\u0131n a\u011f\u0131zlar\u0131n\u0131 a\u00e7t\u0131klar\u0131nda ilk s\u00f6zlerinin Ethem\u2019e bedduayla ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark ettim.<\/p>\n<p>Ethem bu k\u00f6ylere de icraatlar\u0131yla zarar vermi\u015fti. Anzavur ayaklanmas\u0131n\u0131 bast\u0131rmak bahanesiyle, G\u00f6nen ve Manyas\u2019ta \u00c7erkes Ethem taraf\u0131ndan yak\u0131lan y\u00fczlerce \u00c7erkes evinden bahsedebiliriz.<\/p>\n<p>Son g\u00fcnlerde \u00c7erkes Ethem, Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 sitesinde yay\u0131nlanan tahrif edilmi\u015f bir foto\u011fraf\u0131 ile yine g\u00fcndem oldu. Hakl\u0131 olarak da olay protesto edildi ve k\u0131nand\u0131.<\/p>\n<p>Yine Kayseri\u2019de yap\u0131lan \u201c \u00c7erkes Ethem Paneli \u201c ilgin\u00e7 konu\u015fmalara ve g\u00f6r\u00fc\u015flere sahne oldu. Say\u0131n M\u00fcmtaz\u2019er T\u00fcrk\u00f6ne, Ethemin mezar\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye\u2019ye getirilmesi ve Band\u0131ma \u015fehir meydan\u0131na heykelinin dikilmesinden bahsediyor.<\/p>\n<p>Bu s\u00f6ylem hakl\u0131 olarak \u00c7erkes toplumunun bir k\u0131sm\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bir takdir al\u0131yor. Ayn\u0131 s\u00f6ylemin D\u00fczce\u2019de yap\u0131lacak olan bir toplant\u0131da tekrarlanmas\u0131 durumunda ne t\u00fcr bir kar\u015f\u0131l\u0131k bulaca\u011f\u0131n\u0131 kestiremiyorum.<\/p>\n<p>Bence \u00c7erkes Ethem konusu daha etrafl\u0131ca tart\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Olaya kavmiyet hissi ve \u00c7erkeslik duygusu ile yakla\u015fmamal\u0131y\u0131z. Daha net ifade etmek gerekirse \u00c7erkes Ethem\u2019in k\u00fclt\u00fcrel anlamda ne kadar \u00c7erkes oldu\u011funu net olarak ortaya koymal\u0131y\u0131z.<\/p>\n<p>\u00c7erkes Ethem an\u0131t\u0131 elbette dikilebilir. Bunun yeri ise olsa olsa Ethem kuvvetlerinin Yunan ordular\u0131n\u0131 durdurduklar\u0131 Gediz Cephesi olabilir.<\/p>\n<p>Nas\u0131l ki Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerlerde \u00e7e\u015fitli an\u0131tlar g\u00f6r\u00fcyoruz. Ethem Bey an\u0131t\u0131 da bu an\u0131tlardan biri olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bu an\u0131t\u0131 dikme g\u00f6revi onu hain ilan eden TBMM ve Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n sorumlulu\u011funda olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Genelkurmay ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Atat\u00fcrk\u2019\u00fc halka daha iyi anlatmak i\u00e7in, onun bilinmeyen y\u00f6nleri ba\u015fta olmak \u00fczere bir internet sitesinden tan\u0131t\u0131m yap\u0131yor. Fazla bilinmeyen foto\u011fraflar\u0131n\u0131 yay\u0131nl\u0131yor. Bu foto\u011fraflardan biri de Gazi\u2019nin, \u00c7erkes Ethem ve adamlar\u0131 ile birlikte Ankara gar\u0131nda \u00e7ektirdi\u011fi foto\u011fraf. Bu foto\u011frafta \u00c7erkes Ethem sans\u00fcre u\u011frad\u0131. \u0130ki metreye yak\u0131n boyuyla Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn yan\u0131nda bulunan Ethem\u2019den nedendir bilinmez hala&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/376"}],"collection":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=376"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/376\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":377,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/376\/revisions\/377"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=376"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=376"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=376"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}