{"id":431,"date":"2013-05-20T18:30:13","date_gmt":"2013-05-20T18:30:13","guid":{"rendered":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/?p=431"},"modified":"2017-11-17T22:06:40","modified_gmt":"2017-11-17T22:06:40","slug":"cerkes-soy-kirimi-149-yil","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/?p=431","title":{"rendered":"\u00c7erkes Soy K\u0131r\u0131m\u0131 149. Y\u0131l"},"content":{"rendered":"<p>Bu g\u00fcn 21 May\u0131s, b\u00fcy\u00fck dedemim do\u011fdu\u011fu topraklardan zorla kopar\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u00fczerinden tam\u0131 tam\u0131na 149 y\u0131l ge\u00e7ti. Ben s\u00fcrg\u00fcnde d\u00fcnyaya gelen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc nesilim. D\u00f6rt ve be\u015finci ku\u015faklar da s\u00fcrg\u00fcnde d\u00fcnyaya g\u00f6zlerini a\u00e7t\u0131lar.<\/p>\n<p>21 May\u0131s 1864, \u00c7erkes Halklar\u0131 i\u00e7in kara bir g\u00fcnd\u00fcr. Fas\u0131lal\u0131 olarak \u00fc\u00e7 y\u00fcz y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcre devam eden Kafkas-Rus sava\u015flar\u0131nda, 21 May\u0131s 1864 \u00f6nemli bir d\u00f6n\u00fcn noktas\u0131d\u0131r. Kendisinden kat kat \u00fcst\u00fcn olan Rus ordusunun orant\u0131s\u0131z g\u00fcc\u00fcne kar\u015f\u0131, ilkel silahlarla kar\u015f\u0131 koyan \u00c7erkes s\u00fcvarilerinin, son direni\u015f noktas\u0131n\u0131n k\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihtir 21 May\u0131s.<!--more--><\/p>\n<p>Birka\u00e7 y\u00fcz binlik Rus ordular\u0131na, kar\u015f\u0131 kahramanca direnen \u00c7erkes birlikleri, t\u00fckenme noktas\u0131na gelmi\u015flerdi.  Farkl\u0131 cephelerde sava\u015fan \u00e7o\u011funlu\u011fu s\u00fcvari 20.000 \u00c7erkes sava\u015f\u00e7\u0131s\u0131, So\u00e7i yak\u0131nlar\u0131ndaki Kabaade platosunda toplanm\u0131\u015ft\u0131. Yaral\u0131 ve yorgun sava\u015f\u00e7\u0131lar burada son toplant\u0131lar\u0131n\u0131 yapt\u0131lar.<\/p>\n<p><strong>Etraflar\u0131n\u0131 ku\u015fatan, say\u0131s\u0131 y\u00fcz bini a\u015fan a\u011f\u0131r silahl\u0131 Rus birlikleri kar\u015f\u0131s\u0131nda belki de hi\u00e7bir \u015fanslar\u0131 kalmam\u0131\u015ft\u0131. \u00c7erkes t\u00f6resinde ise, d\u00fc\u015fmana canl\u0131 teslim olmak, ya\u015farken \u00f6lmek demekti. \u00c7erkes ozanlar\u0131, teslim olanlar i\u00e7in s\u00f6yleyecekleri \u015fiir ve \u015fark\u0131larla, onlar\u0131 ebedi bir lanete mahkum ederlerdi.<\/strong><\/p>\n<p>A\u011f\u0131rl\u0131kta Ub\u0131h sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n oldu\u011fu, b\u00fct\u00fcn Kafkasyal\u0131lardan olu\u015fan son Ad\u0131ge birli\u011fi, teslim olmaktansa vuru\u015farak \u015fehit olma noktas\u0131nda karar k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Topluca k\u0131l\u0131nan son namazdan sonra, \u00e7evrelerini ku\u015fatan Rus birli\u011fine kar\u015f\u0131 yarma harekat\u0131na giri\u015ftiler.<\/p>\n<p>Bulunduklar\u0131 alan birka\u00e7 kilometrelik dar bir aland\u0131. \u00c7evrelerini ku\u015fatan Rus ordusunun elindeki havan mesafesindeydiler. Kafkas kuvvetleri, yo\u011fun top\u00e7u ve havan ate\u015fi alt\u0131nda, birka\u00e7 saat i\u00e7inde \u015fahadet \u015ferbetini i\u00e7tiler.<\/p>\n<p>Ruslar \u00f6ylesine vah\u015fice bir katliam yapm\u0131\u015flard\u0131 ki, Kabaade platosu,  par\u00e7alanm\u0131\u015f \u015fehit \u00c7erkes sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n na\u015f\u0131yla dolmu\u015ftu. Rus ordusunun i\u00e7inde yer alan Rus Kazaklar\u0131, sa\u011f kalan yaral\u0131 \u00c7erkes sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 s\u00fcng\u00fcleyerek \u00f6ld\u00fcr\u00fcyorlard\u0131.  <\/p>\n<p><strong>Karadeniz\u2019e otuz kilometre mesafede bulunan, Kabaade platosunda \u015fehit olan \u00c7erkes sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n kanlar\u0131, vadide akan A\u00e7epsu deresinin sular\u0131na kar\u0131\u015farak Karadeniz\u2019e kadar ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Anlat\u0131lanlara g\u00f6re, A\u00e7epsu deresinin Karadeniz\u2019e ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 yerdeki k\u0131z\u0131ll\u0131k haftalarca devam etmi\u015fti.<\/strong><\/p>\n<p>21 May\u0131s g\u00fcn\u00fcn\u00fcn ak\u015fam\u0131 Rus askerleri ,Kabaade platosunda,  \u015fehit \u00c7erkes askerlerinin naa\u015flar\u0131n\u0131 \u00e7i\u011fneyerek, me\u015falelerle fener alay\u0131 yaparak zaferlerini kutlad\u0131lar. \u00c7ar Alexandre  21 May\u0131s\u0131 zafer bayram\u0131 olarak ilan etti. Ne gariptir ki, \u00c7arl\u0131k Rusya\u2019s\u0131n\u0131n miras\u0131n\u0131 reddeden Rusya federasyonu, halen 21 May\u0131s\u0131 ordu g\u00fcn\u00fc ve zafer bayram\u0131 olarak kutlamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>B\u00fcy\u00fck \u00c7erkes S\u00fcrg\u00fcn\u00fc, d\u00fcnyan\u0131n en vah\u015fi soy k\u0131r\u0131mlar\u0131ndan biri olmas\u0131na ra\u011fmen, maalesef yeterince bilinmemi\u015ftir.1825 y\u0131l\u0131ndan 1864 y\u0131l\u0131n\u0131n may\u0131s\u0131na kadar fas\u0131las\u0131z k\u0131rk y\u0131la yak\u0131n devam eden sava\u015flarda, milyonlarla ifade edilen insan hayat\u0131n\u0131 kaybetmi\u015ftir.<\/p>\n<p>\u0130nsan kayb\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, Kafkasya tamamen yok edilmi\u015ftir.  1820- 1830\u2019li y\u0131llarda Avrupal\u0131 seyyahlar Mr Bell ve Longvord  taraf\u0131ndan ziyaret edilen bat\u0131 Kafkasya\u2019da, o tarihlerde yakla\u015f\u0131k olarak \u00fc\u00e7 milyondan fazla \u00c7erkes ya\u015famaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Ayn\u0131 hat\u0131ralardan elde edebildi\u011fimiz bilgilere g\u00f6re, k\u0131y\u0131 \u015feridinde ve da\u011flarda, gerek k\u00f6y gerekse mezralar halinde binlerce \u00c7erkes yerle\u015fim birimi vard\u0131. Sava\u015flar s\u0131ras\u0131nda b\u00fct\u00fcn yerle\u015fim yerleri  tahrip edilmi\u015f, k\u00f6y ve mezralar yak\u0131larak imha edilmi\u015ftir. Kafkasya\u2019daki \u00c7erkes izleri tamamen silinmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>\u00dclkesinden zorla kopar\u0131lan insanlar, gemilere bal\u0131k istifi doldurularak vatanlar\u0131ndan s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015flerdir. 1864 y\u0131l\u0131n\u0131 takip eden s\u00fcre\u00e7te, birka\u00e7 ayl\u0131k zamanda iki milyonu a\u015fk\u0131n insan Osmanl\u0131 \u00fclkesi topraklar\u0131na g\u00f6nderilmi\u015ftir. S\u00fcrg\u00fcn yoluna \u00e7\u0131kar\u0131lan insanlar\u0131n, en az be\u015f y\u00fcz bin kadar\u0131 s\u00fcrg\u00fcn yolunda,bir o kadar\u0131 da indirildikleri yerlerde salg\u0131n hastal\u0131klardan hayat\u0131n\u0131 kaybetmi\u015flerdir.<\/p>\n<p>\u00c7erkes halk\u0131 ,Osmanl\u0131 bakiyesi topraklarda varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 devam ettirmektedir.T\u00fcrkiye, Suriye,\u00dcrd\u00fcn, \u0130srail ve Balkan\u2019larda toplu yerle\u015fim alanlar\u0131nda \u00c7erkesler mevcuttur. Y\u00fcz elli y\u0131la yakla\u015fan bir diaspora hayat\u0131, \u00c7erkes dilini ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc yok olu\u015fla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getirmi\u015ftir.<\/p>\n<p><strong>Doksan y\u0131ll\u0131k cumhuriyet d\u00f6neminde yo\u011fun bir bask\u0131 alt\u0131nda kalan \u00c7erkes dili ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc, b\u00fcy\u00fck bir erozyona u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde yap\u0131lan d\u00fczenlemelerle farkl\u0131 etnik guruplar\u0131n dillerini okuyup yazmalar\u0131 konusundaki serbestlik, \u00c7erkes\u00e7eyi kurtarmaya yetmeyecektir. Bu konuda mutlaka pozitif ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa ihtiya\u00e7 vard\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>1991 y\u0131l\u0131nda Sovyetlerin da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, anavatanlar\u0131 Kafkasya ile yeniden ba\u011flant\u0131 kuran diaspora \u00c7erkeslerinin sorunlar\u0131  azalaca\u011f\u0131na, aksine artm\u0131\u015ft\u0131r.  Diaspora \u00c7erkesleri, Rusya Federasyonuna ba\u011fl\u0131 olan, Federal cumhuriyetlerde ya\u015fayan akrabalar\u0131 ile daha rahat temas kurma, oturum ve vatanda\u015fl\u0131k alma konusunda b\u00fcy\u00fck s\u0131k\u0131nt\u0131lar ya\u015famaktad\u0131rlar.<\/p>\n<p>Rusya, s\u00fcrg\u00fcn sonras\u0131 vatan\u0131nda kalabilen, inatla varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrme noktas\u0131nda direnen bir avu\u00e7 \u00c7erkesi de par\u00e7alayarak \u00fc\u00e7 ayr\u0131 federe devlete b\u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ad\u0131gey, Kara\u00e7ay-\u00c7erkes, Kabardino-Balkar adl\u0131 \u00fc\u00e7 federal yap\u0131da ya\u015fayan \u00c7erkesler\u2019in toplam n\u00fcfusu, alt\u0131 y\u00fcz bin civar\u0131ndad\u0131r. Diaspora \u00c7erkeslerinin d\u00fcnyadaki toplam n\u00fcfusu,  be\u015f milyonu T\u00fcrkiye\u2019de olmak \u00fczere yakla\u015f\u0131k alt\u0131 milyon civar\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>\u00c7erkeslerin y\u00fcz elli y\u0131la yakla\u015fan dramlar\u0131na eklenen, ac\u0131lar\u0131n\u0131 tazeleyen ve yaralar\u0131n\u0131 kanatan son davran\u0131\u015f Rusya federasyonundan gelmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Yaz\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131nda bahsetti\u011fimiz,21 May\u0131s 1864 trajedisinin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 Kbaade platosunda, 2014 So\u00e7i k\u0131\u015f olimpiyatlar\u0131 tertip edilmektedir. Ruslar \u00c7erkeslerin g\u00f6z\u00fcn\u00fcn i\u00e7ine bakarak, 150 y\u0131l \u00f6nce soyk\u0131r\u0131m uygulad\u0131klar\u0131 bir halk\u0131 yok sayarak, bu olimpiyatlar\u0131 tertiplemektedirler.<\/p>\n<p>Olimpiyatlar i\u00e7in haz\u0131rlanan tan\u0131t\u0131m kitap\u00e7\u0131klar\u0131nda, bir tek sat\u0131r bile olsa \u00c7erkes halk\u0131ndan bahis yoktur. Kbaade platosunda in\u015fa ettikleri otel hafriyatlar\u0131 s\u0131ras\u0131nda \u00e7\u0131kan \u015fehit kemikleri, sayg\u0131s\u0131zca hafriyat kamyonlar\u0131 ile dolgu alanlar\u0131na ta\u015f\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Ruslar, b\u00f6lgedeki \u00c7erkes izlerini tamamiyle yok etmi\u015flerdir. Kabaade platosunun ad\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirerek Krasnaya Polyana yapm\u0131\u015flard\u0131r. \u0130lgin\u00e7 olan, cennet misali ye\u015fillikler i\u00e7inde yer alan Kabaade yaylas\u0131na verilen Kranaya Polyana isminin anlam\u0131d\u0131r. Krasnaya Polyana, Rus\u00e7ada K\u0131z\u0131l \u00c7ay\u0131r anlam\u0131na gelmektedir.  K\u0131z\u0131l \u00e7ay\u0131r ismi de orada akan \u00c7erkes \u015fehitlerinin kan\u0131ndan gelmektedir. Ruslar ne yaparsa yaps\u0131n, \u00c7erkes \u015fehitlerinin kanlar\u0131 yakalar\u0131n\u0131 b\u0131rakm\u0131yor.<\/strong><\/p>\n<p>Bu g\u00fcn geldi\u011fimiz noktada,tarihi geriye \u00e7evirmemiz elbette m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. 1991 y\u0131l\u0131nda Rusya lideri Yeltsin\u2019in yar\u0131m a\u011f\u0131zla telaffuz etti\u011fi \u00c7erkes soy k\u0131r\u0131m\u0131, Rusya taraf\u0131ndan mutlaka tan\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Rusya Dumas\u0131, tart\u0131\u015fmal\u0131 Ermeni soy k\u0131r\u0131m\u0131 konusunda iki kez karar al\u0131p parlamentosundan ge\u00e7irirken, kendi ete\u011findeki ta\u015flar\u0131 da ortaya d\u00f6kmelidir. Rus ar\u015fiv belgelerinin tamam\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara a\u00e7\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bu inkar politikas\u0131 devam etti\u011fi m\u00fcddet\u00e7e, \u00c7erkeslerin torunlar\u0131 g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e artan bir tempoyla bu soy k\u0131r\u0131m s\u00f6ylemini dillendirmeye devam edecektir.<\/p>\n<p>Yaz\u0131m\u0131z\u0131 sonland\u0131r\u0131rken,\u00c7erkes S\u00fcrg\u00fcn\u00fcnden 65 y\u0131l sonra, 1929 bahar\u0131nda Adigey&#8217;e bilimsel \u00e7al\u0131\u015fma i\u00e7in giden G\u00fcrc\u00fc tarih\u00e7i Simon Cana\u015fia\u2019n\u0131n \u015eahitli\u011fine kulak verelim<\/p>\n<p>G\u00fcrcistan Tarihi\u2019nin yazar\u0131 ve \u00f6nemli bir g\u00fcrc\u00fc milliyet\u00e7isi olan Cana\u015fia, \u015eaps\u0131\u011f b\u00f6lgesi Cubga\u2019da kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 91 ya\u015f\u0131nda bir ihtiyardan deh\u015fet i\u00e7inde dinledi\u011fi \u015fu ifadeleri bir makalesinde yay\u0131nlamaktan kendini al\u0131koyamaz.<\/p>\n<p><strong>\u201cDeniz kenar\u0131nda yedi y\u0131l boyunca at\u0131lm\u0131\u015f insan kemikleri vard\u0131. Kargalar erkek sakallar\u0131ndan ve kad\u0131n sa\u00e7lar\u0131ndan yuvalar\u0131n\u0131 kurarlard\u0131. Deniz yedi y\u0131l boyunca karpuz gibi insan kafataslar\u0131n\u0131 at\u0131yordu. Benim orada g\u00f6rd\u00fcklerimi d\u00fc\u015fman\u0131m\u0131n bile g\u00f6rmesini istemem\u201d<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu g\u00fcn 21 May\u0131s, b\u00fcy\u00fck dedemim do\u011fdu\u011fu topraklardan zorla kopar\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u00fczerinden tam\u0131 tam\u0131na 149 y\u0131l ge\u00e7ti. Ben s\u00fcrg\u00fcnde d\u00fcnyaya gelen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc nesilim. D\u00f6rt ve be\u015finci ku\u015faklar da s\u00fcrg\u00fcnde d\u00fcnyaya g\u00f6zlerini a\u00e7t\u0131lar. 21 May\u0131s 1864, \u00c7erkes Halklar\u0131 i\u00e7in kara bir g\u00fcnd\u00fcr. Fas\u0131lal\u0131 olarak \u00fc\u00e7 y\u00fcz y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcre devam eden Kafkas-Rus sava\u015flar\u0131nda, 21 May\u0131s 1864&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/431"}],"collection":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=431"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/431\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":567,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/431\/revisions\/567"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=431"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=431"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=431"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}