Anadilde yay\u0131n tart\u0131\u015fmas\u0131 T\u00fcrkiye’nin g\u00fcndemine girdi\u011finden beri \u00fclkemizde var olan di\u011fer etnik k\u00f6kenli diller K\u00fcrt\u00e7e’nin g\u00f6lgesinde kald\u0131lar. T\u00fcrkiye’nin AB s\u00fcrecinde ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi demokratik uyum yasalar\u0131 ba\u015flang\u0131\u00e7ta bir dayatma gibi g\u00f6r\u00fcnse de yinede demokrasinin gere\u011fi olan yasalard\u0131r.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’yi y\u0131llard\u0131r u\u011fra\u015ft\u0131ran PKK belas\u0131 b\u00f6l\u00fcnmenin e\u015fi\u011fine gelen ve b\u00f6l\u00fcnme korkular\u0131 ya\u015fayan cumhuriyet rejimine, demokratik taleplere kar\u015f\u0131 \u015f\u00fcpheyle bakma refleksi kazand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. PKK’n\u0131n siyasi talepleri sonucu b\u00f6lge halk\u0131n\u0131n konu\u015ftu\u011fu dil de neredeyse
\nter\u00f6rist ilan edilme s\u0131n\u0131r\u0131na gelmi\u015ftir. K\u00fcrt\u00e7e ile siyasi K\u00fcrt\u00e7\u00fcl\u00fck i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f bunun sonucu K\u00fcrt\u00e7e de san\u0131k sandalyesine oturtulmu\u015ftur. <\/p>\n
Ankara’da yap\u0131lan Kafkas Dernekleri Federasyonu toplant\u0131s\u0131 sonucunda yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamada yer alan \u00c7erkes\u00e7e yay\u0131n talebi gazetelere \u201cK\u00fcrtlerden sonra \u00c7erkesler de dillerinde yay\u0131n istiyorlar\u201d \u015feklinde yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Gazeteler bu konuyu bile bile sansasyonel haber yapmaktad\u0131rlar. Uyum yasalar\u0131 sonucu \u00e7\u0131kar\u0131lan anadilde yay\u0131n yasas\u0131n\u0131n bir c\u00fcmlesinde bile K\u00fcrt\u00e7e ibaresi ge\u00e7memektedir. Bu ibare T\u00fcrkiye’de var olan b\u00fct\u00fcn farkl\u0131 etnik diller i\u00e7in ge\u00e7erlidir.<\/p>\n
Burada bir ger\u00e7e\u011fi dile getirmek istiyorum. T\u00fcrkiye’de K\u00fcrt\u00e7e i\u00e7in yok olma K\u00fcrt i\u00e7in asimile olma endi\u015fesi duyanlar fazla hassas ve fazla duyarl\u0131 davran\u0131yorlar kanaatindeyim. Batmanda a\u00e7\u0131lan K\u00fcrt\u00e7e \u00f6\u011fretim kursuna yap\u0131lan kay\u0131tlar ile ilgili bir haberi televizyonda izlerken, 45 \u2013 50 ya\u015flar\u0131nda do\u011fru d\u00fcr\u00fcst T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fmay\u0131 beceremeyen bir kad\u0131n\u0131n K\u00fcrt\u00e7e \u00f6\u011frenmek i\u00e7in kay\u0131t olmaya
\ngelmesi ger\u00e7ekten bir komedi tiyatrosunu and\u0131r\u0131yordu.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’de ya\u015fayan K\u00fcrtlerin b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011funun K\u00fcrt\u00e7e \u00f6\u011frenmeye ihtiya\u00e7lar\u0131 yoktur. Onlara as\u0131l laz\u0131m olan, vatanda\u015f\u0131 olduklar\u0131 \u00fclkenin dilini biraz daha iyi \u00f6\u011frenmeleridir. Bug\u00fcnk\u00fc i\u015fleyi\u015fte K\u00fcrt\u00e7e kurslar\u0131 konu\u015ftuklar\u0131 dilin alfabesinde okuyan ve yazan insanlar yeti\u015ftirmeye y\u00f6nelik olacakt\u0131r.<\/p>\n
G\u00fc\u00e7l\u00fc ve kudretli zaman\u0131nda, 20 milyon kilometrekare topra\u011fa sahip d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck devletleri aras\u0131nda say\u0131lan, Osmanl\u0131n\u0131n miras\u00e7\u0131s\u0131 T\u00fcrkiye, zorunlu olarak farkl\u0131 diller konu\u015fan vatanda\u015flara sahip olmu\u015ftur.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’de bug\u00fcn 30’dan fazla farkl\u0131 etnikten gelen dilin var oldu\u011fu s\u00f6yleniyor. G\u00fcrcistan, Arnavutluk, Bosna-Hersek ba\u011f\u0131ms\u0131z birer devlet olmalar\u0131 sebebiyle bu diller resmi dillerdir. Yay\u0131n\u0131nda ve \u00f6\u011fretiminde herhangi bir problem de yoktur. <\/p>\n
T\u00fcrkiye’de K\u00fcrt\u00e7e’den sonra en geni\u015f etnik dil olmas\u0131 kuvvetle muhtemel olan dil \u00e7erkes\u00e7e diye bilinen Adige dilidir. Kuzey Kafkasya halklar\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z olmad\u0131klar\u0131 i\u00e7in konu\u015ftuklar\u0131 diller bir devlet dili olarak resmi kabul g\u00f6rmemektedir. Bu durumun bir dilin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 devam ettirmesini zorla\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra yol olmas\u0131na da yol a\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleye biliriz. <\/p>\n
Kullan\u0131lmayan ya da kullan\u0131lmas\u0131na \u015fu yada bu \u015fekilde imkan tan\u0131nmayan dilin giderek varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaybetmesi sonunda da yok olmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. <\/p>\n
Adigece ve di\u011fer Kafkas dilleri binlerce y\u0131ll\u0131k ge\u00e7mi\u015fe \u0131\u015f\u0131k tutan fenerlere benzerler.tarihin karanl\u0131k devirlerinden haber getiren ulaklar mesabesindeki bu dilleri korumak b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011f\u0131n g\u00f6revidir. Bir Kuzey Kafkasya halk\u0131 olan Ub\u0131hlar ile birlikte onlar\u0131n onlar\u0131n dili Ub\u0131h\u00e7a da yok oldu. Ub\u0131h dili son konu\u015fan insanlardan derlendi\u011fi kadar\u0131 ile George D\u00fcmezil taraf\u0131ndan kitapla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. Manyasl\u0131 Tevfik Esen\u00e7’in \u00f6l\u00fcm\u00fcyle birlikte tarihin karanl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6m\u00fcld\u00fc. Ub\u0131h k\u00f6kenli bir \u00e7ok Kuzey Kafkasyal\u0131 kendi dilini art\u0131k konu\u015famayacak! Ne kadar hazin bir durum. T\u00fcrkiye’de farkl\u0131 etnikten gelen dilleri K\u00fcrt\u00e7e ile k\u0131yaslamak b\u00fcy\u00fck bir insafs\u0131zl\u0131kt\u0131r. Mevcut yasa bu haliyle bile yok olma tehlikesi ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olan dilleri kurtarmaya yetmeyecektir. Medeni toplumlar d\u00fcnya \u00fczerinde ya\u015fayan farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrleri bir zenginlik unsuru olarak g\u00f6r\u00fcrler. Zaman\u0131nda d\u00fcnya k\u00fclt\u00fcr miras\u0131na b\u00fcy\u00fck katk\u0131larda bulunan Osmanl\u0131 varisi T\u00fcrkiye Cumhuriyeti de bu g\u00f6revi \u00fcstlenmek durumundad\u0131r.<\/p>\n
\u00c7\u0131kar\u0131lan uyum yasalar\u0131 K\u00fcrt ve K\u00fcrt\u00e7\u00fcl\u00fck fobisiyle zedelenmemelidir. Devlet d\u0131\u015f mihraklardan destek ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc, b\u00f6l\u00fcc\u00fc olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc farkl\u0131 etnik guruplar\u0131n dillerini yasaklayarak onlara bask\u0131 kurarak sonuca ula\u015famaz. Tam aksine kendisiyle her zaman beraber olmu\u015f kader birli\u011fi yapm\u0131\u015f farkl\u0131 etnik guruplar\u0131n dillerini \u00f6\u011frenmesini bizzat te\u015fvik ederek onlara kolayl\u0131klar sa\u011flayarak dengeleyici olabilir. \u00c7erkes\u00e7e, K\u00fcrt\u00e7e gibi T\u00fcrkiye’de yayg\u0131n olarak konu\u015fulan bir dil de\u011fildir. 5 milyonluk bir \u00c7erkes toplumundan bahsedilse, bunun ancak y\u00fczde onbe\u015f yada yirmisi \u00e7erkes\u00e7eyi konu\u015fuyor veya anl\u0131yor olabilir. B\u00f6yle bir durumda s\u0131f\u0131rdan dil \u00f6\u011frenecek olan \u00c7erkes toplumu i\u00e7in ba\u015fka projelerin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi gerekir. Devletin deste\u011fi ile dilini \u00f6\u011frenen her \u00c7erkes daha g\u00fc\u00e7l\u00fc vatanda\u015fl\u0131k ba\u011flar\u0131 ile \u00fclkesine ba\u011flanacakt\u0131r.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’de elli civar\u0131nda vilayete da\u011f\u0131lm\u0131\u015f olarak ya\u015fayan \u00c7erkesler i\u00e7in mevcut yasalar pek fazla bir de\u011fi\u015fiklik getirmeyecektir. <\/p>\n
Uyum yasalar\u0131, anadil \u00f6\u011frenimi ve yay\u0131n noktas\u0131nda devlet mahalli idarelere kontrol\u00fc elinde tutmak kayd\u0131yla yetki vermelidir. \u00d6zel \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131 tip y\u00f6netmeli\u011fi \u00e7er\u00e7evesinde tavan y\u00fcksekli\u011fi kap\u0131 geni\u015fli\u011fi, tuvalet say\u0131s\u0131 gibi standart y\u00f6nergelere ba\u011fl\u0131 bir e\u011fitim kurumu problemleri \u00e7\u00f6zmede yeterli olmayacakt\u0131r. Devlet kendi kontrol\u00fcnde, kendi e\u011fitim binalar\u0131nda talepte bulunan b\u00fct\u00fcn vatanda\u015flar\u0131n\u0131n isteklerini yerine getirmelidir. Bunu yaparken sivil toplum kurulu\u015flar\u0131yla el ele vermelidir. Her \u015feyden \u015f\u00fcphelenen ve \u00f6k\u00fcz\u00fcn alt\u0131nda buza\u011f\u0131 arayan anlay\u0131\u015f art\u0131k terk edilmelidir.<\/p>\n
Bir zamanlar \u201cKardinal k\u00fclah\u0131 g\u00f6rmektense Osmanl\u0131 sar\u0131\u011f\u0131n\u0131 tercih ederim\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fc s\u00f6yleten, adaletli bir y\u00f6netim uygulayan, 600 sene y\u00f6netti\u011fi \u00fclkelere bile T\u00fcrk\u00e7e \u00f6\u011fretmek gibi bir dayatmada bulunmayan, buna ra\u011fmen b\u00fcy\u00fcyen, Ortado\u011fu gibi kaynayan bir kazan\u0131 y\u00fczlerce y\u0131l adalet i\u00e7inde y\u00f6neten bir devletin varisiyiz biz. Kanla ve irfanla kurulan bu devletin par\u00e7alanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. <\/p>\n
Devletini kaybeden insanlar devletin de\u011ferini \u00e7ok iyi bilirler.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Anadilde yay\u0131n tart\u0131\u015fmas\u0131 T\u00fcrkiye’nin g\u00fcndemine girdi\u011finden beri \u00fclkemizde var olan di\u011fer etnik k\u00f6kenli diller K\u00fcrt\u00e7e’nin g\u00f6lgesinde kald\u0131lar. T\u00fcrkiye’nin AB s\u00fcrecinde ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi demokratik uyum yasalar\u0131 ba\u015flang\u0131\u00e7ta bir dayatma gibi g\u00f6r\u00fcnse de yinede demokrasinin gere\u011fi olan yasalard\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/613"}],"collection":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=613"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/613\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":614,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/613\/revisions\/614"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=613"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=613"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=613"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}