{"id":615,"date":"2004-04-14T08:00:14","date_gmt":"2004-04-14T08:00:14","guid":{"rendered":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/?p=615"},"modified":"2018-11-20T08:00:44","modified_gmt":"2018-11-20T08:00:44","slug":"multeci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/?p=615","title":{"rendered":"M\u00dcLTEC\u0130"},"content":{"rendered":"<p>D\u00fcnyay\u0131 idrak etmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m zaman duymaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m ilk s\u00f6zc\u00fcklerden bir tanesi \u201cm\u00fclteci\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcyd\u00fc. Do\u011fru d\u00fcr\u00fcst T\u00fcrk\u00e7e bilmeyen ben Arap\u00e7a\u2019dan T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye ge\u00e7mi\u015f bu s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc \u00e7ok rahat kavram\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n<p>Ben 1864 g\u00f6\u00e7meni bir aileye mensup de\u011filim. Dedem Thagapsox Kadir, 1916 y\u0131l\u0131nda tutuklu bulundu\u011fu Krasnodar hapishanesinden firar ederek bir yolunu bularak gemiyle \u0130stanbul\u2019a gelip can\u0131n\u0131 kurtaran bir adamd\u0131.<!--more--><\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn ailesi anas\u0131, babas\u0131 karde\u015fleri hepsi Ad\u0131gey\u2019in Hakurnehable nahiyesine ba\u011fl\u0131 Hatujkoy k\u00f6y\u00fcnde kalm\u0131\u015flard\u0131. \u0130zmit\u2019e ba\u011fl\u0131 Uzuntarla k\u00f6y\u00fcne gelip yerle\u015fen dedemin karde\u015fleri ve babas\u0131 1928\u2019li y\u0131llara kadar T\u00fcrkiye\u2019ye pasaportla gelip gidiyorlarm\u0131\u015f. 1928 y\u0131l\u0131nda s\u0131n\u0131rlar\u0131n kapanmas\u0131 ve kom\u00fcnist sistemini \u015fiddetlenmesi \u00fczerine akrabalar\u0131m\u0131zla ba\u011flant\u0131m\u0131z kopmu\u015f.<\/p>\n<p>Bizim evimizde Kafkasya hep canl\u0131 olarak ya\u015fad\u0131. \u0130kinci d\u00fcnya sava\u015f\u0131nda yerinden yurdundan olan, Almanlara esir d\u00fc\u015fen, yada onlarla birlikte Ad\u0131gey\u2019i terk eden bir \u00e7ok insan T\u00fcrkiye\u2019ye gelmi\u015fti. Ben do\u011fmadan \u00f6nce 1950 y\u0131l\u0131nda, k\u00f6yde evimizde Ad\u0131gey\u2019den gelen d\u00f6rt m\u00fclteciyi bar\u0131nd\u0131r\u0131yormu\u015fuz.<\/p>\n<p>Bunlardan \u00fc\u00e7 tanesi, Kas\u0131m amca, \u0130slam dede, Nurbi amca ayr\u0131larak kendi hayatlar\u0131n\u0131 kurmu\u015flard\u0131. Ben do\u011fdu\u011fumda (1954) evimizde Hatujkoy k\u00f6y\u00fcnden Pe\u00e7e\u015ffo Mahmut isminde bir m\u00fclteci kal\u0131yordu. Mahmut Dede olarak tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m ki\u015fiyle tek hukukumuz dedemin Kafkasya\u2019daki evinden kom\u015fusu olmas\u0131yd\u0131.<\/p>\n<p>Dedem Thagapsov Kadir 1939 y\u0131l\u0131nda vefat etmi\u015fti. Evimize gelen ve dedemi tan\u0131yan bu orta ya\u015fl\u0131 adam evimizin daimi bir misafiri olmu\u015ftu. Rahmetli annem kendisine Ha\u015fe Amca (misafir amca) diye hitap ederdi. K\u00f6ydeki insanlar\u0131n \u00e7o\u011fu da onu bu isimle \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rlard\u0131. Bizim evimizin \u201cha\u00e7e\u015f\u201di ona tahsisi edilmi\u015fti. Annem g\u00fcnde \u00fc\u00e7 \u00f6\u011f\u00fcn misafir odas\u0131na sofra g\u00f6t\u00fcr\u00fcrd\u00fc. Ha\u00e7e Amca ile birlikte sofrada mutlaka k\u00f6y\u00fcm\u00fcz\u00fcn ya\u015fl\u0131lar\u0131ndan baz\u0131 insanlar bulunurlard\u0131.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte ben b\u00f6yle bir ortamda d\u00fcnyay\u0131 alg\u0131lamaya ba\u015flad\u0131m. Ben Ha\u00e7e Amca\u2019n\u0131n kuca\u011f\u0131nda b\u00fcy\u00fcd\u00fcm. Onunla beraber yurdundan ayr\u0131lmak zorunda kalan insanlarla birlikte hayata ad\u0131m att\u0131m.<br \/>\nB\u00fct\u00fcn sohbetlerin Ad\u0131gece yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fmay\u0131 do\u011fru d\u00fcr\u00fcst beceremeyen bu kadersiz insanlarla b\u00fcy\u00fcd\u00fcm. K\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015fta olmama ra\u011fmen baz\u0131 olumsuzluklar\u0131n oldu\u011funun fark\u0131ndayd\u0131m. \u0130\u015fte m\u00fclteci kelimesini ilk olarak bu ortamda duydum. Bizim Ha\u00e7e\u015f\u2019e toplanan bu bahts\u0131z insanlar\u0131n Amerika ya da ba\u015fka \u00fclkelere m\u00fclteci s\u0131fat\u0131yla gitmekten bahsettiklerini duyard\u0131m.<\/p>\n<p>8 yada 9 ya\u015flar\u0131na geldi\u011fimde Ad\u0131gey\u2019i ve k\u00f6ylerini en az\u0131ndan anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar\u0131yla \u00e7ok iyi biliyordum. Farz nehrinin ta\u015farak etrafa zarar verdi\u011fini, Hatujkoy\u2019\u0131n alt k\u0131sm\u0131nda Farz nehrinin suyuyla \u00e7al\u0131\u015fan Patuko\u2019lar\u0131n de\u011firmenini biliyordum. Kom\u00fcnist ihtilali s\u0131ras\u0131nda ailesiyle birlikte yurt d\u0131\u015f\u0131na ka\u00e7an Hatujkoy k\u00f6y\u00fcnden P\u015f\u0131 \u015eovcen Tembot\u2019un evinin Hatujkoy ilkokulu olarak hizmet verdi\u011fini de biliyordum. Ka\u00e7arken \u015eevcen Tembo\u2019un yan\u0131nda g\u00f6t\u00fcremedi\u011fi \u00fc\u00e7 k\u00fcp dolusu alt\u0131n\u0131n k\u00f6y\u00fcndeki arazide bir yerde g\u00f6m\u00fcl\u00fc oldu\u011fu hikayesini de \u00e7ok iyi biliyordum. Hatta Tembot\u2019un aile ferlerinden bir k\u0131sm\u0131n\u0131n Ankara\u2019da ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da. Velhas\u0131l Kafkasya ile ilgili \u00e7ok \u015fey biliyordum. Ama bu insanlar\u0131n neden yurtlar\u0131ndan ayr\u0131lmak zorunda kald\u0131klar\u0131n\u0131 bir t\u00fcrl\u00fc anlayam\u0131yordum.<\/p>\n<p>Tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m insanlar\u0131n her birinin aileleri ve \u00e7ocuklar\u0131 vard\u0131. Pe\u00e7e\u015ffo Mahmud\u2019un e\u015fi (\u015fimdi ad\u0131n\u0131 hat\u0131rlayam\u0131yorum) Ad\u0131gey\u2019in \u00fcnl\u00fc din adamlar\u0131ndan Canhot Efendi\u2019nin k\u0131z\u0131yd\u0131. Yan\u0131lm\u0131yorsam Canhot Efendi\u2019nin bir di\u011fer \u00e7ocu\u011fu da Ad\u0131gey edebiyat\u0131n\u0131n ilk yazarlar\u0131ndan olan Hatko Ahmet\u2019ti. Ha\u00e7e Amca\u2019n\u0131n Huryet (H\u00fcrriyet) isminde bir k\u0131z\u0131 ile Hamid isminde bir o\u011flu vard\u0131. Onlar\u0131 geride b\u0131rak\u0131p gelmi\u015fti. Bana onlar\u0131 anlat\u0131rd\u0131.<br \/>\nKas\u0131m Amca\u2019n\u0131n \u015eabanehablede b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 e\u015finden Mahmut isminde bir o\u011flu vard\u0131. Zavall\u0131 adam o\u011flu akl\u0131na geldik\u00e7e a\u011flard\u0131. Kas\u0131m Amca kom\u015fu k\u00f6y\u00fcm\u00fcz Ketence\u2019den Zehra Teyze ile evlenmi\u015fti. Na\u015fe\u2019lere damat olmu\u015ftu. 1967 y\u0131l\u0131nda Kas\u0131m Amca\u2019n\u0131n o\u011flu Mahmut nas\u0131l becerdi bilemiyorum T\u00fcrkiye\u2019ye geldi ve babas\u0131n\u0131 ziyaret etti. Kas\u0131m amcan\u0131n mutlulu\u011fu g\u00f6r\u00fclmeye de\u011ferdi. O i\u00e7ine kapan\u0131k adam bir kimlik kazanm\u0131\u015ft\u0131. Sanki \u015fu ana kadar anlatt\u0131klar\u0131na kimse inanm\u0131yormu\u015f gibi \u201ci\u015fte benim o\u011flum\u201d dercesine kas\u0131la kas\u0131la geziyordu. S\u0131n\u0131rl\u0131 zaman \u00e7abuk ge\u00e7ti. Mahmut babas\u0131n\u0131 T\u00fcrkiye\u2019de b\u0131rakarak geri d\u00f6nd\u00fc. O\u011flu geri d\u00f6nd\u00fckten sonra Kas\u0131m Amca toparlanamad\u0131 sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 bozuldu. O\u011flunun onu geri g\u00f6t\u00fcrmek i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 giri\u015fimlere kar\u015f\u0131 s\u00fcrekli bir tedirginlik i\u00e7indeydi. Asl\u0131nda geri d\u00f6nmek de istiyordu. Ancak Kom\u00fcnist sisteme g\u00fcven olmaz bizi asarlar diyordu. Seka ka\u011f\u0131t fabrikas\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu Kas\u0131m Amca 1960\u2019lar\u0131n sonunda emekli olmu\u015ftu ya\u015f haddinden.<\/p>\n<p>Kas\u0131m Amca Kafkasya\u2019ya geri d\u00f6nme konusunda s\u00fcrekli teredd\u00fctler ya\u015fad\u0131. Ha\u00e7e Amca ile bu konuyu s\u00fcrekli tart\u0131\u015f\u0131rlard\u0131. Ha\u00e7e Amca (Mahmut Dede) d\u00f6nme konusunda daha kararl\u0131yd\u0131. \u201cD\u00f6nelim Kas\u0131m \u00f6leceksek vatan\u0131m\u0131zda \u00f6lelim. Ne olacaksa olsun diyordu\u201d.<\/p>\n<p>14 ya\u015flar\u0131nda ortaokula giden bir gen\u00e7 olarak yak\u0131ndan \u015fahit oldu\u011fum bu olaylar\u0131 tarihin karanl\u0131\u011f\u0131na terk etmek istemiyorum. Yaz\u0131l\u0131 hale getirilen hat\u0131ralar ebedi olarak ya\u015farlar. Asl\u0131nda bir roman konusu olabilecek olan g\u00f6rd\u00fcklerim ve duyduklar\u0131m\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 sizlerle payla\u015fmak istiyorum. Bu bahts\u0131z insanlar\u0131n hayatlar\u0131n\u0131 roman yada belgesel bir kitap haline getirme i\u015fini de\u011ferli karde\u015fim Hulusi \u00dcst\u00fcn\u2019e havale ediyorum.<\/p>\n<p>Allah nasip ederse \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki yaz\u0131 ve yaz\u0131larda Kafkasya ile ilgili anekdotlar\u0131 canl\u0131 \u015fahitlerinden dinledi\u011fim \u015fekliyle sizlere aktarmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcnyay\u0131 idrak etmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m zaman duymaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m ilk s\u00f6zc\u00fcklerden bir tanesi \u201cm\u00fclteci\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcyd\u00fc. Do\u011fru d\u00fcr\u00fcst T\u00fcrk\u00e7e bilmeyen ben Arap\u00e7a\u2019dan T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye ge\u00e7mi\u015f bu s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc \u00e7ok rahat kavram\u0131\u015ft\u0131m. Ben 1864 g\u00f6\u00e7meni bir aileye mensup de\u011filim. Dedem Thagapsox Kadir, 1916 y\u0131l\u0131nda tutuklu bulundu\u011fu Krasnodar hapishanesinden firar ederek bir yolunu bularak gemiyle \u0130stanbul\u2019a gelip can\u0131n\u0131 kurtaran bir adamd\u0131.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/615"}],"collection":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=615"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/615\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":616,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/615\/revisions\/616"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=615"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=615"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=615"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}