Uzun zamand\u0131r tart\u0131\u015f\u0131lan anadilde yay\u0131n s\u00fcrpriz bir \u015fekilde ba\u015flad\u0131. S\u00fcrpriz olu\u015fu, dil yay\u0131n\u0131n\u0131n hi\u00e7bir talebi ve beklentisi olmayan Bo\u015fnak\u00e7a ile ba\u015flamas\u0131yd\u0131.<\/p>\n
Avrupa uyum yasalar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde ba\u015flat\u0131lan yay\u0131n, h\u00fck\u00fcmetin b\u00fct\u00fcn iyi niyetli \u00e7abalar\u0131na kar\u015f\u0131 stat\u00fckocu zihniyetin engellemelerinden kendini kurtaramad\u0131.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’de yap\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan yay\u0131n\u0131n \u00f6zellikle insani amaca y\u00f6nelik, birle\u015fmi\u015f milletlerde temsil edilen uluslar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda konu\u015fulan dillerin ya\u015fat\u0131lmas\u0131na destek olma amac\u0131 vard\u0131.<\/p>\n
T\u00fcrkiye, siyasi K\u00fcrt\u00e7\u00fcl\u00fck hareketi ve onun resmi s\u00f6zc\u00fcs\u00fc PKK sebebiyle i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn k\u00fclt\u00fcrel guruplara potansiyel su\u00e7lu olarak bakma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kazand\u0131. Fark\u0131nda olmadan s\u00fcrekli elma ile armutlar\u0131 ayn\u0131 sepette toplamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’de hi\u00e7bir \u00c7erkes, \u0131rki temele yani etnik k\u00f6kene dayal\u0131 bir siyasi harekete tevess\u00fcl etmedi. Hi\u00e7bir \u00c7erkes T\u00fcrkiye’de siyasal hak talebinde bulunmad\u0131. Bulunmas\u0131n\u0131 gerektirecek hi\u00e7bir sebebi de yoktu, olamazd\u0131 da.<\/p>\n
\u00c7erkesler kendilerini her zaman birinci s\u0131n\u0131f vatanda\u015f olarak g\u00f6rd\u00fcler. Farkl\u0131 etnik k\u00f6kenden gelmelerine kar\u015f\u0131l\u0131k 140 y\u0131ll\u0131k vatanlar\u0131 olan T\u00fcrkiye’ye b\u00fcy\u00fck bir a\u015fk ve \u015fevk ile ba\u011fland\u0131lar. T\u00fcrkiye Cumhuriyetinin kurucusu oldular. Lozan’da bat\u0131l\u0131 devletler taraf\u0131ndan kendilerine verilmek istenen az\u0131nl\u0131k stat\u00fcs\u00fcne kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131lar. T\u00fcrkiye Cumhuriyetinin ger\u00e7ek vatanda\u015f\u0131 olmay\u0131 T\u00fcrk toplumu ile kayna\u015fmay\u0131 tercih ettiler.<\/p>\n
140 y\u0131ld\u0131r atavatanlar\u0131 Kafkasya’dan ayr\u0131 ya\u015fayan \u00c7erkesler, k\u00fclt\u00fcrel kimliklerini koruma noktas\u0131nda b\u00fcy\u00fck zorluklar ya\u015fad\u0131lar Cumhuriyetin kurulmas\u0131ndan sonra, kraldan \u00e7ok kralc\u0131 olan baz\u0131 y\u00f6neticilerin zorlamas\u0131yla dillerini terk etmeye zorland\u0131lar.<\/p>\n
Y\u0131llarca tek parti y\u00f6netiminin bask\u0131c\u0131 politikalar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda sindirildiler. Bug\u00fcn tahmini olarak 5 milyondan fazla olarak tahmin edilen Kuzey Kafkasyal\u0131 yada di\u011fer bir ad\u0131yla \u00e7erkeslerin dili \u00e7erkes\u00e7e yok olmayla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geldi.<\/p>\n
Be\u015f milyon olarak ifade edilen kitlenin onda biri ancak \u00e7erkes\u00e7eyi konu\u015fabilme yada anlayabilme noktas\u0131nda. Kay\u0131p her ge\u00e7en g\u00fcn art\u0131yor. Bir \u00f6rnek vermek gerekirse, benim k\u00f6y\u00fcm olan \u0130zmit’in Uzuntarla beldesinde bundan otuz sene \u00f6nce insanlar\u0131n y\u00fczde doksan\u0131 \u00e7erkes\u00e7eyi konu\u015fup anl\u0131yordu. Bug\u00fcn ise bu oran maalesef y\u00fczde otuzlara d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. K\u0131rk ya\u015f\u0131n\u0131n alt\u0131nda \u00e7erkes\u00e7e konu\u015fan yada anlayan say\u0131s\u0131 y\u00fczde be\u015f bile de\u011fildir. Bu \u015fu anlama gelir otuz sene sonra Uzuntarla da \u00e7erkes\u00e7e konu\u015fan ve anlayan oran\u0131 y\u00fczde be\u015flere inecektir.<\/p>\n
Yaz\u0131l\u0131, g\u00f6rsel ve i\u015fitsel malzemeleri olmayan ya da bu malzemelerle desteklenmeyen diller geli\u015femezler. B\u00fct\u00fcn diller, o dili konu\u015fan ve o dilin sahiplerince kutsal addedilir. Kelime hazinesi ve gramer yap\u0131s\u0131 ne olursa olsun hi\u00e7bir dili k\u00fc\u00e7\u00fcmseme hakk\u0131na sahip de\u011filiz.<\/p>\n
Her dil d\u00fcnya k\u00fclt\u00fcr miras\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Her dil d\u00fcnya k\u00fclt\u00fcr bah\u00e7esinde a\u00e7an bir \u00e7i\u00e7ektir. Bah\u00e7enin zenginli\u011fi i\u00e7indeki \u00e7i\u00e7eklerin \u00e7e\u015fitlili\u011fi ile \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr. \u00c7erkes\u00e7e, kendine ait k\u00fc\u00e7\u00fcmsenmeyecek bir kelime hazinesi olan, sa\u011flam gramer kurallar\u0131na sahip bir dildir. As\u0131rlar boyu sava\u015fan bir millete ait olmas\u0131, bir devlet dili olmamas\u0131 \u00e7erkes\u00e7e i\u00e7in bir talihsizlik olmu\u015ftur. Devleti olmayan milletlerin dilinin yok olmas\u0131 ne derece insanidir.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’de g\u00f6\u00e7men olarak bulunan Osmanl\u0131 bakiyesi bir \u00e7ok halk vard\u0131r. \u00c7erkesler bunlar\u0131n aras\u0131nda en talihsizidir. Arnavutlar, Bo\u015fnaklar, G\u00fcrc\u00fcler bug\u00fcn ba\u011f\u0131ms\u0131z devlet olarak d\u00fcnya \u00fczerinde varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyorlar. Dolay\u0131s\u0131yla bu diller d\u00fcnyada birle\u015fmi\u015f milletlerde akredite dillerdir. Bu dillerin gazete radyo ve televizyon yay\u0131nlar\u0131 zaten mevcuttur. Oysa hi\u00e7bir siyasi talebi olmayan, sadece k\u00fclt\u00fcrel anlamda varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak isteyen \u00e7erkes \u00e7e i\u00e7in durum b\u00f6yle de\u011fildir..<\/p>\n
7 haziran 2004 pazartesi g\u00fcn\u00fc ba\u015flayan yay\u0131nlar maalesef haz\u0131rl\u0131ks\u0131z ve ba\u015ftan savma bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm arz etmi\u015ftir. Gazetelerde ve Avrupa kamuoyunda k\u00fcrt\u00e7eye serbestlik ad\u0131yla tan\u0131t\u0131lan yasa adeta bir inatla\u015fmaya sebep olmu\u015ftur.<\/p>\n
Devlet K\u00fcrt\u00e7e yay\u0131n\u0131n yan\u0131na Bo\u015fnak\u00e7a Arap\u00e7a ve \u00c7erkes\u00e7e’yi monte ederek bir dengeleme politikas\u0131 g\u00fctm\u00fc\u015ft\u00fcr. Hala anlamakta g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekti\u011fim Bo\u015fnak\u00e7a ve Arap\u00e7a yay\u0131n\u0131n sebebini bir t\u00fcrl\u00fc bulamad\u0131m.<\/p>\n
T\u00fcrkiyede ya\u015fayan Bo\u015fnak toplumunun bir kesiminin kendilerinin b\u00f6yle bir talepleri olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6yleyerek yay\u0131n\u0131 protesto ettiklerini \u00f6\u011frendim. Ger\u00e7ekten de T\u00fcrkiyede Bo\u015fnak\u00e7a yay\u0131n \u00e7ok mu gerekliydi. Devlet dili olan Bo\u015fnak\u00e7a zaten 24 saat yay\u0131n\u0131 olan bir dil. T\u00fcrkiyede ya\u015fayan Bo\u015fnaklardan isteyenler uydu antenleriyle Saraybosna televizyonunu seyretme imkan\u0131na sahipler. Ayn\u0131 olay Arap\u00e7a i\u00e7in de ge\u00e7erli, hatta ileride yay\u0131n yap\u0131lacaksa G\u00fcrc\u00fcce i\u00e7in de ge\u00e7erli<\/p>\n
\u015eahsen ben bu yasay\u0131 yok olmaya y\u00fcz tutan yay\u0131n imkan\u0131 olmayan dillerin geli\u015fmesi y\u00f6n\u00fcnde bir destek olarak alg\u0131l\u0131yorum. Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131nca K\u00fcrt\u00e7e yay\u0131na bile \u00e7ok fazla gerek oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum. Ancak K\u00fcrt\u00e7e yay\u0131n\u0131n zarureti ba\u015fka bir y\u00f6nden gerekli. Ne hazindir ki 80 y\u0131ld\u0131r cumhuriyetimiz b\u00fct\u00fcn vatanda\u015flar\u0131na T\u00fcrk\u00e7e \u00f6\u011fretemedi. Bug\u00fcn G\u00fcneydo\u011fuda az\u0131msanmayacak derecede T\u00fcrk\u00e7e bilmeyen T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131 K\u00fcrt var. Devlet bunlara K\u00fcrt\u00e7e olarak memlekette olan bitenden haber vermelidir.Bir yanda yok olmakla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olan bir dil \u00c7erkes\u00e7e, di\u011fer yanda ise vatanda\u015f\u0131 oldu\u011fu bir \u00fclkenin dilini anlamayan anadili K\u00fcrt\u00e7e olan bir halk. Ne yaman bir \u00e7eli\u015fki.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’nin medeni ve uygar d\u00fcnyada yerini alan Atat\u00fcrk’\u00fcn deyimiyle \u00c7a\u011fda\u015f uygarl\u0131k seviyesinin \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131km\u0131\u015f g\u00fcnlere ula\u015fmas\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck bir sab\u0131rs\u0131zl\u0131kla bekliyoruz. Demokrasi bir toplumun ula\u015fmas\u0131 gereken son halkad\u0131r. Bu yolda y\u00fcr\u00fcyen toplumlar b\u00fcy\u00fck sanc\u0131lar \u00e7ekmektedirler.<\/p>\n
Sabah\u0131n k\u00f6r\u00fcnde saat 06:oo’da k\u00fclt\u00fcrel dillerde yay\u0131n yap\u0131p, sabah saat kurarak milleti yay\u0131n\u0131 dinlemek zorunda b\u0131rakan zihniyetin iyi niyetli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmek istiyoruz. Milyonlarca vatanda\u015f\u0131n\u0131n taleplerini g\u00fcnd\u00fcz saatlerinde yay\u0131nlanan t\u00fcrk\u00fc istek programlar\u0131ndan daha de\u011fersiz bulan bir d\u00fc\u015f\u00fcnceyi de anlamakta zorlan\u0131yoruz.<\/p>\n
Halk\u0131yla bukadar kopuk olan \u00e7at\u0131k ka\u015fl\u0131 bir devlet gidip, ne zaman yerine g\u00fcler y\u00fczl\u00fc bir devlet gelecek, o an\u0131 merakla bekliyoruz.<\/p>\n
En az\u0131ndan \u00e7erkesce yay\u0131n i\u00e7in konu\u015fabilirim. T\u00fcrkiyede var olan sivil toplum kurulu\u015fklar\u0131n\u0131n temsilcileri olarak bizim hi\u00e7 mi de\u011ferimiz yok. Bizim i\u00e7in yap\u0131lan bu yay\u0131nlarda bize dan\u0131\u015f\u0131l\u0131rsa devletin \u015fan\u0131na bir halel mi gelir?<\/p>\n
Bildi\u011fim kadar\u0131yla TRT \u00e7erkesce yay\u0131n konusunda \u00f6nceden beri giri\u015fimleri olan Kafkas Dernekleri Federasyonundan da herhangi bir talepte bulunmam\u0131\u015f. Ne kadar g\u00fcl\u00fcn\u00e7 bir durum. T\u00fcrkiyede \u00e7erkesce yay\u0131n ba\u015flatacaks\u0131n\u0131z, bu yay\u0131nlarla \u00e7erkes vatanda\u015flar\u0131n\u0131za hitap edeceksiniz, ama onlar\u0131n olu\u015ftrdu\u011fu sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131 muhatap almaktan \u0131srarla ka\u00e7acaks\u0131n\u0131z. Bunuda anlamak \u00e7ok zor.<\/p>\n
Haz\u0131rl\u0131ks\u0131z ve g\u00f6n\u00fcls\u00fcz olarak ba\u015flayan zamanla umar\u0131m yerine oturdu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Yine yay\u0131nlar \u00f6ncesi bir bardak su da f\u0131rt\u0131na koparan halk\u0131n \u015f\u00f6ven duygular\u0131n\u0131 harekete ge\u00e7irmeye \u00e7al\u0131\u015fan baz\u0131 radikal guruplar\u0131nda mevcut durumu g\u00f6r\u00fcp mahcup olduklar\u0131n\u0131 g\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fcr gibi oluyorum.<\/p>\n
T\u00fcrkiye b\u00f6lgesinde istikrar unsuru g\u00fc\u00e7l\u00fc bir devlettir. D\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lerin T\u00fcrkiye \u00fczerinde oynad\u0131klar\u0131 ve oynamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 oyunlar hepsi bo\u015fa \u00e7\u0131kacakt\u0131r. T\u00fcrkiye bu yay\u0131nlar\u0131 kendisi i\u00e7in, kendi halk\u0131na sayg\u0131 duydu\u011fu ve sahip \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yapmal\u0131d\u0131r. Bu g\u00fcne kadar yapmamas\u0131 b\u00fcy\u00fck bir eksikliktir.<\/p>\n
Biz kuzey Kafkasyal\u0131lar cumhuriyetimizin kurucusu di\u011fer vatanda\u015flar gibi \u00fclkenin birinci s\u0131n\u0131f vatanda\u015flar\u0131y\u0131z tek arzumuz sahip oldu\u011fumuz k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc T\u00fcrkiye k\u00fclt\u00fcr moza\u011fiine renk katmak i\u00e7in ya\u015fatmakt\u0131r. Biz t\u00fcrk\u00e7eyi sevdi\u011fimiz gibi \u00e7erkesceyide seviyoruz.Bunun alt\u0131nda ba\u015fka sebep kimse aramas\u0131n. Gerisi laf-\u0131 g\u00fczaf.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Uzun zamand\u0131r tart\u0131\u015f\u0131lan anadilde yay\u0131n s\u00fcrpriz bir \u015fekilde ba\u015flad\u0131. S\u00fcrpriz olu\u015fu, dil yay\u0131n\u0131n\u0131n hi\u00e7bir talebi ve beklentisi olmayan Bo\u015fnak\u00e7a ile ba\u015flamas\u0131yd\u0131. Avrupa uyum yasalar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde ba\u015flat\u0131lan yay\u0131n, h\u00fck\u00fcmetin b\u00fct\u00fcn iyi niyetli \u00e7abalar\u0131na kar\u015f\u0131 stat\u00fckocu zihniyetin engellemelerinden kendini kurtaramad\u0131.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/633"}],"collection":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=633"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/633\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":634,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/633\/revisions\/634"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=633"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=633"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=633"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}