May\u0131s ay\u0131, Kuzey Kafkasya tarihinde h\u00fcz\u00fcn ile sevincin yan yana ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 ayd\u0131r.
\nD\u00fcnya tarihinin g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc en b\u00fcy\u00fck soyk\u0131r\u0131ma maruz kalmalar\u0131na ra\u011fmen, tarihe yeterince yans\u0131mayan 21 May\u0131s 1864 dram\u0131, \u00c7erkeslerin haf\u0131zalar\u0131nda, derin izler b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Binlerce y\u0131ll\u0131k cennet vatanlar\u0131n\u0131, istilac\u0131lara kar\u015f\u0131 korumak i\u00e7in s\u00fcrekli sava\u015fmak zorunda kalan Kuzey Kafkasya halk\u0131n\u0131n, mutlu g\u00fcnleri \u00e7ok azd\u0131r.<\/p>\n
S\u00fcrekli, \u00f6l\u00fcm ile yan yana ya\u015famaya al\u0131\u015fm\u0131\u015f Kuzey Kafkasyal\u0131lar i\u00e7in, \u00f6l\u00fcm “hele vatan u\u011frunaysa” o kadar s\u0131radan bir g\u00f6rev olmu\u015ftur ki, toplumsal bask\u0131, \u00e7ocuklar\u0131 sava\u015fa kat\u0131lmayan ailelere ya\u015fam hakk\u0131 verdirmemi\u015ftir..<\/p>\n
Tarihinin b\u00fcy\u00fck bir d\u00f6neminde, ac\u0131larla yo\u011frulmu\u015f olan Kuzey Kafkasyal\u0131lar i\u00e7in 11 May\u0131s 1918 tarihinin \u00f6zel bir anlam\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n
Binlerce y\u0131ll\u0131k vatanlar\u0131nda kendi gelenek ve g\u00f6reneklerine g\u00f6re ya\u015fayan, devlet sistemini, kendi ya\u015fant\u0131lar\u0131na g\u00f6re olu\u015fturan Kafkas halklar\u0131, d\u00fcnyada geli\u015fen ulus devlet modeline ayak uyduramad\u0131klar\u0131 i\u00e7in, devletsiz olarak alg\u0131lanm\u0131\u015f ve topraklar\u0131 i\u015fgalle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Devleti kendilerine g\u00f6re tan\u0131mlayan ve alg\u0131layan Rusya , Kuzey Kafkasya’da, binlerce y\u0131ld\u0131r varolan Kafkas halklar\u0131na ait devlet yap\u0131s\u0131n\u0131 yok saym\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Devlet, en basit tan\u0131m\u0131yla, toplumlar\u0131n te\u015fkilatlanm\u0131\u015f \u015feklidir. Bu tan\u0131ma g\u00f6re, Kuzey Kafkasya’da, bir devlet yap\u0131lanmas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek g\u00fcl\u00fcn\u00e7 olur.<\/p>\n
Avrupa’n\u0131n ge\u00e7mi\u015finde site devletleri, derebeylik gibi farkl\u0131 devlet yap\u0131lar\u0131n\u0131 hep g\u00f6rd\u00fck. Kuzey Kafkasya’y\u0131 i\u015fgal eden, kolonile\u015ftiren Rusya, bu b\u00f6lgede, bir devlet yap\u0131s\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu topraklar\u0131n Osmanl\u0131 topraklar\u0131 oldu\u011funu, anla\u015fmaya dayal\u0131 olarak da, Osmanl\u0131 Devleti’nden al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia ediyor.<\/p>\n
Kuzey Kafkasya topraklar\u0131n\u0131n bir sava\u015f ve anla\u015fma sonucu Osmanl\u0131 idaresine ge\u00e7medi\u011fi tarihi bir ger\u00e7ektir. Osmanl\u0131, Kafkasya’da, hi\u00e7bir zaman egemen olmam\u0131\u015ft\u0131r. Osmanl\u0131 padi\u015fahlar\u0131, yazd\u0131klar\u0131 fermanlarda, Kafkasya’ya sahip olduklar\u0131n\u0131 belirten hi\u00e7bir ibare kullanmam\u0131\u015flard\u0131r. Karadeniz k\u0131y\u0131s\u0131nda yer alan Anapa ve Gelincik (Zelencuk) ad\u0131 verilen yerlerde bug\u00fcnk\u00fc tan\u0131m\u0131yla Osmanl\u0131 \u00fcsleri mevcuttu. Osmanl\u0131lar bu b\u00f6lgedeki \u00fcsleri, yerli \u00c7erkes kabileleri ile yap\u0131lan anla\u015fmalara dayal\u0131 olarak kullan\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n
Bir \u00fclkede \u00fcs sahibi olan bir devletin, o \u00fclkenin tamam\u0131na sahip olmas\u0131 herhalde m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. E\u011fer b\u00f6yle olsayd\u0131, bug\u00fcn Amerika topraklar\u0131, d\u00fcnyan\u0131n yar\u0131dan fazlas\u0131n\u0131 kaplard\u0131. Osmanl\u0131lar, Kuzey Kafkasyal\u0131larla, ticari, ekonomik, siyasi ve k\u00fclt\u00fcrel anlamlarda, bu \u00fcsler sayesinde irtibat sa\u011fl\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n
Kuzey Kafkasya’n\u0131n kaderi 1774 y\u0131l\u0131nda Ruslarla Osmanl\u0131lar aras\u0131nda imzalanan K\u00fc\u00e7\u00fck Kaynarca antla\u015fmas\u0131 ile \u00e7izildi. Ruslar, bu antla\u015fmada, Osmanl\u0131lar\u0131 fark\u0131nda olmadan oyuna getirmi\u015flerdir.<\/p>\n
1774 antla\u015fmas\u0131n\u0131 1825 Edirne Antla\u015fmas\u0131 ile peki\u015ftirmi\u015flerdir. 1774 Antla\u015fmas\u0131’nda, Kafkasyan\u0131n Osmanl\u0131lara ait oldu\u011funu antla\u015fmaya koyduran Rusya, 1825 antla\u015fmas\u0131yla da, Osmanl\u0131n\u0131n Kuzey Kafkasya’da olmayan h\u00fck\u00fcmranl\u0131k haklar\u0131n\u0131 kendisi al\u0131yordu. Osmanl\u0131 sahip olmad\u0131\u011f\u0131 Kuzey Kafkasya topraklar\u0131n\u0131 Edirne Antla\u015fmas\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde Rusya’ya devrederek tarihi bir hata i\u015flemi\u015ftir. Kuzey Kafkasya’n\u0131n kaderiyle oynam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Ruslar, Edirne Antla\u015fmas\u0131’na dayanarak, Osmanl\u0131’dan ald\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yledikleri Kafkasya’da direni\u015f g\u00f6steren halk\u0131 asi olarak nitelemi\u015f, d\u00fcnyaya bu noktada propoganda yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Kuzey Kafkasya tarihi, 250 y\u0131l geriye giderek objektif olarak ele al\u0131nmal\u0131, mutlaka ama mutlaka yeniden yaz\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Kuzey Kafkasyal\u0131lar, 1917 y\u0131l\u0131nda \u00c7arl\u0131k Rusya’s\u0131n\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131 sonucu \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri elde etmek i\u00e7in yeniden direni\u015f ba\u015flatt\u0131lar.<\/p>\n
11 May\u0131s 1918 tarihinde, Karadeniz’den Hazar’a kadar olan sahada, t\u00fcm Kuzey Kafkasya halklar\u0131, 7 y\u0131ld\u0131zl\u0131 bayraklar\u0131n\u0131 g\u00f6ndere \u00e7ekerek, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 ilan ettiler.<\/p>\n
11 May\u0131s 1918 Kuzey Kafkasyal\u0131lar i\u00e7in anlaml\u0131 bir g\u00fcnd\u00fcr. Kabileler halinde \u00f6rg\u00fctl\u00fc olarak ya\u015fayan Kuzey Kafkasya halklar\u0131 bu tarihte ulus devlet olma yolunda \u00f6nemli bir ad\u0131m atm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
11 May\u0131s 1918, nedendir bilinmez, Kuzey Kafkasya halklar\u0131 taraf\u0131ndan yeterince bilinememi\u015f, halk\u0131na \u00f6\u011fretilememi\u015f, de\u011ferlendirmeye al\u0131namam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Bu tarihte kurulan devletin siyasi ve askeri g\u00fcc\u00fc, etki alan\u0131 tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131larak, bu devletin varl\u0131\u011f\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcmsenemez.<\/p>\n
\u00c7ar yanl\u0131s\u0131 Beyaz Ordu generali Denikin ile kom\u00fcnist ihtilali ger\u00e7ekle\u015ftiren K\u0131z\u0131lordu aras\u0131nda meydana gelen \u00e7at\u0131\u015fmalara sahne olan Kuzey Kafkasya’da, \u00e7ar yanl\u0131s\u0131 Denikin, tarihi bir hata yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Denikin, Kafkasya’da K\u0131z\u0131lordu ile sava\u015fmak yerine devrilmi\u015f bir y\u00f6netimin generali olmas\u0131na ra\u011fmen ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan eden Kuzey Kafkasya cumhuriyeti ile sava\u015fmay\u0131 tercih etmi\u015f, hem kendinin hem de gen\u00e7 Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti’ni yormu\u015f ve zay\u0131flatm\u0131\u015ft\u0131r. Kuzey Kafkasyal\u0131larla sava\u015farak g\u00fc\u00e7 kaybeden Denikin, K\u0131z\u0131lordu kar\u015f\u0131s\u0131nda yenilerek, ka\u00e7mak zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Dinamik g\u00fc\u00e7lerini Denikin kar\u015f\u0131s\u0131nda kaybeden ve yorgun d\u00fc\u015fen Kuzey Kafkasya h\u00fck\u00fcmeti k\u0131sa bir direni\u015ften sonra 1921 y\u0131l\u0131n\u0131n haziran\u0131nda K\u0131z\u0131lordu taraf\u0131ndan y\u0131k\u0131larak i\u015fgal edilmi\u015ftir.<\/p>\n
11 May\u0131s 1918 y\u0131l\u0131nda ilan edilen Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti’nin ilk devlet ba\u015fkan\u0131 \u00c7e\u00e7en as\u0131ll\u0131 Abd\u00fclmecid \u00c7ermoy’dur. Cumhuriyetin kurucular\u0131 ve y\u00f6neticileri aras\u0131nda Ad\u0131ge, Oset, Kara\u00e7ay, Da\u011f\u0131stanl\u0131 velhas\u0131l t\u00fcm Kuzey Kafkasya halklar\u0131ndan her kabileden insan mevcuddur.<\/p>\n
11 May\u0131s Cumhuriyeti, o tarihte Osmanl\u0131 Devleti taraf\u0131ndan resmen tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca, \u0130stanbul’da el\u00e7ilikleri bulunan Fransa, \u0130ngiltere ve Almanya gibi devletler, \u0130stanbul’da bulunan Kuzey Kafkasya delegasyonu ile resmi temaslarda bulunmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k deklarasyonunu \u0130stanbul’da yay\u0131nlayan Kuzey Kafkasya h\u00fck\u00fcmeti temsilcilerine en b\u00fcy\u00fck destek Osmanl\u0131 topraklar\u0131nda bulunan s\u00fcrg\u00fcn nesli olan \u00c7erkeslerden gelmi\u015ftir. \u0130stanbul’da bulunan \u00c7erkes Teav\u00fcn Cemiyeti, o tarihlerde Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti b\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi gibi vazife g\u00f6r\u00fcyordu.<\/p>\n
Abd\u00fclmecid \u00c7ermoy’un \u0130stanbul’dan sonra Avrupa’da da temaslarda bulunmak \u00fczere Bat\u0131’ya gitmesi \u00fczerine istifa etti\u011fi devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 makam\u0131na Kabardey as\u0131ll\u0131 P\u015fimafe Kosok getirilmi\u015ftir.<\/p>\n
Kosok h\u00fck\u00fcmeti, devleti d\u00fczene sokmak, \u00e7al\u0131\u015fma organlar\u0131n\u0131 kurmak ve harekete ge\u00e7irmek i\u00e7in yo\u011fun \u00e7aba sarfetti.<\/p>\n
Diaspora \u00c7erkesleri, Kuzey Kafkasya’da ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan eden devlete yard\u0131m i\u00e7in, seferber oldular. Maddi ve manevi desteklerini esirgemediler.<\/p>\n
Kafkas \u0130slam Ordular\u0131 ad\u0131 alt\u0131nda olu\u015fturduklar\u0131 g\u00f6n\u00fcll\u00fc milislerin de kat\u0131l\u0131m\u0131yla Osmanl\u0131 Ordusu ile birlikte Kuzey Kafkasya’n\u0131n yard\u0131m\u0131na gittiler. Da\u011f\u0131stan’dan ba\u015flayarak Derbent ve Temirhan \u015eura gibi \u015fehirleri Kuzey Kafkasyal\u0131 kuvvetlerle birlikte ele ge\u00e7irerek, K\u0131z\u0131llar\u0131 b\u00f6lgeden s\u00fcrd\u00fcler, Bat\u0131’ya do\u011fru ilerlemeye ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n
Kafkas \u0130slam Ordular\u0131, Kuzey Kafkasya harekat\u0131na devam ederken, Osmanl\u0131 devleti 30 Ekim 1918 Mondoros M\u00fctarekesi ile Bat\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda yenilgilgiyi kabul etmi\u015fti. Kafkas \u0130slam Ordular\u0131na geri \u00e7ekilme emri veriyordu.<\/p>\n
Kendi d\u00fczenli ordusunu kurma imkan\u0131 ve zaman\u0131 bulamayan Kuzey Kafkasya h\u00fck\u00fcmeti, K\u0131z\u0131lordu sald\u0131r\u0131lar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda savunmas\u0131z kalm\u0131\u015ft\u0131. Ve bu duruma daha fazla dayanamad\u0131, 1921 y\u0131l\u0131n\u0131n Haziran ay\u0131nda, ba\u011f\u0131ms\u0131z olacaklar\u0131 bilinmeyen bir tarihi beklemek \u00fczere K\u0131z\u0131lordu i\u015fgali alt\u0131na girdi.<\/p>\n
Ruslar, Kuzey Kafkasya’ya tarih boyunca kin ve nefret duygular\u0131yla yakla\u015ft\u0131lar.<\/p>\n
1921 y\u0131l\u0131nda Kuzey Kafkasya’y\u0131 i\u015fgal ettikleri zaman, burada yer alan devleti ortadan kald\u0131rd\u0131lar. Sovyetler Birli\u011fi ad\u0131 alt\u0131nda yap\u0131lanan yeni y\u00f6netime Kuzey Kafkasya, devlet olarak giremedi. Azerbaycan, Ermenistan, G\u00fcrcistan ve benzer 15 devlet, Sovyetler Birli\u011fi’ne devlet stat\u00fcs\u00fcnde kurucu olarak kat\u0131l\u0131rken, Kuzey Kafkasya’n\u0131n bu stat\u00fcs\u00fc yok say\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Kuzey Kafkasya, Sovyetler Birli\u011fi da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman birli\u011fe devlet stat\u00fcs\u00fcnde kat\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Ba\u011f\u0131ms\u0131z Devletler Toplulu\u011fu’nun d\u0131\u015f\u0131nda, Rusya Federasyonu’nun bir b\u00f6lgesi olarak kald\u0131. Bug\u00fcn, Kafkaslar’da, ve \u00c7e\u00e7enistan’da ya\u015fanan s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n, ana sebebi burada yatmaktad\u0131r. Ruslar, Kuzey Kafkasya \u00fczerinde o kadar \u00e7ok oyunlar oynam\u0131\u015flard\u0131r ki, bunlar\u0131 saymakla biteremeyiz.<\/p>\n
B\u00fcy\u00fck bir soyk\u0131r\u0131ma tabi tutarak, yok olmakla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rakt\u0131klar\u0131 Kuzey Kafkasya halklar\u0131na kar\u015f\u0131 Ruslar, bug\u00fcn hala soyk\u0131r\u0131m uygulamaya devam etmektedirler.<\/p>\n
Kuzey Kafkasya halklar\u0131, bundan b\u00f6yle Ruslara kar\u015f\u0131 hukuksal zeminde sava\u015f vermelidirler. S\u0131cak sava\u015f, ge\u00e7mi\u015fte oldu\u011fu gibi Kuzey Kafkasyal\u0131lar\u0131n neslini t\u00fcketmekten ba\u015fka bir i\u015fe yaramam\u0131\u015ft\u0131r.Kuzey Kafkasya halklar\u0131n\u0131n d\u00fcnyaya kahramanl\u0131klar\u0131n\u0131 sergilemesine gerek yoktur.Devir diplomasi devridir.<\/p>\n
Gerek 21 May\u0131s s\u00fcrg\u00fcn\u00fc, gerek 11 May\u0131s Cumhuriyeti hukuksal anlamda tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131larak Rusya kamu vicdan\u0131 \u00f6n\u00fcnde mahkum edilmelidir.<\/p>\n
Kamu vicdan\u0131nda mahkum edilen Rusya’ya kar\u015f\u0131 m\u00fccadele etmek \u00e7ok daha kolay olacakt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
May\u0131s ay\u0131, Kuzey Kafkasya tarihinde h\u00fcz\u00fcn ile sevincin yan yana ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 ayd\u0131r. D\u00fcnya tarihinin g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc en b\u00fcy\u00fck soyk\u0131r\u0131ma maruz kalmalar\u0131na ra\u011fmen, tarihe yeterince yans\u0131mayan 21 May\u0131s 1864 dram\u0131, \u00c7erkeslerin haf\u0131zalar\u0131nda, derin izler b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/718"}],"collection":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=718"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/718\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":719,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/718\/revisions\/719"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=718"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=718"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=718"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}