{"id":720,"date":"2005-05-20T08:54:50","date_gmt":"2005-05-20T08:54:50","guid":{"rendered":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/?p=720"},"modified":"2018-11-20T08:55:15","modified_gmt":"2018-11-20T08:55:15","slug":"kafkas-surgunu-bir-soykirimdir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/?p=720","title":{"rendered":"KAFKAS S\u00dcRG\u00dcN\u00dc B\u0130R SOYKIRIMDIR"},"content":{"rendered":"<p>\u201cBir ay zarf\u0131nda Kafkasya terk edilmedi\u011fi takdirde b\u00fct\u00fcn sekene (sakinler, halk) harp esiri olarak Rusya\u2019n\u0131n muhtelif m\u0131nt\u0131kalar\u0131na s\u00fcr\u00fclecektir\u201d. \u00c7ar Naibi Grand\u00fck Mi\u015fel<\/p>\n<p>Yukar\u0131daki ifadeler, bundan 141 y\u0131l evvel s\u00f6ylenmi\u015f, bir milletin kaderini derinden etkileyen, b\u00fcy\u00fck bir dram\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131 ifade eden s\u00f6zlerdi.<!--more--><\/p>\n<p>270 y\u0131l kesintisiz olarak devam eden Rus-Kafkas sava\u015flar\u0131 21 May\u0131s 1864 g\u00fcn\u00fc, Karadeniz k\u0131y\u0131s\u0131nda bulunan Tuapse \u015fehri yak\u0131nlar\u0131nda A\u00e7epsu deresi kenar\u0131ndaki Kbaade mevkiinde yap\u0131lan sava\u015fla sona erdi.<\/p>\n<p>Kendilerinden kat be kat fazla olan, teknolojik \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc tart\u0131\u015f\u0131lamayacak Rus ordusuna kar\u015f\u0131 270 y\u0131l vatanlar\u0131n\u0131 savunan Kuzey Kafkasya ordusuna mensup son Adige birli\u011fi son neferine var\u0131ncaya kadar kahramanca m\u00fccadele ederek \u015fehit d\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n<p>21 may\u0131s 1864 g\u00fcn\u00fc A\u00e7epsu deresinin Karadeniz&#8217;e ula\u015fan sular\u0131, Kuzey Kafkasya ordusunun son ikibin neferinin kanlar\u0131n\u0131 Karadeniz&#8217;in sular\u0131yla birle\u015ftirdiler. \u00c7erkesler binlerce y\u0131ld\u0131r oturduklar\u0131 topraklar\u0131n her zerresini kanlar\u0131yla sulad\u0131lar.<br \/>\n\u00dc\u00e7 asra yakla\u015fan Rus sald\u0131r\u0131lar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, yerleri yurtlar\u0131 defalarca yak\u0131lan y\u0131k\u0131lan mazlum halk, her defas\u0131nda yeniden toparlanarak insan\u00fcst\u00fc bir gayretle m\u00fccadeleye devam etti.<\/p>\n<p>Ruslar, yenilen ve yorgun d\u00fc\u015fen Kuzey Kafkasya ahalisini art\u0131k yerinde tutmak istemiyordu. Onlara stratejik y\u00f6nden \u00f6nemi olan Kuzey Kafkasya&#8217;n\u0131n bat\u0131 b\u00f6lgesi laz\u0131md\u0131. Bu gerek\u00e7eyle Grand\u00fck Mi\u015fel yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 genelgeyle, halka deh\u015fet sa\u00e7\u0131yordu.<\/p>\n<p>Yerinde kalmakta direnenlerin esir muamelesi g\u00f6recek olmas\u0131, halkta ayr\u0131 bir panik olu\u015fturuyordu. Rus&#8217;a esir olmaktansa \u00f6l\u00fcm\u00fc tercih etmek, talihsiz Kuzey Kafkasyal\u0131lar i\u00e7in tek se\u00e7enekti. Ruslar, b\u00f6lgenin bir ay i\u00e7inde bo\u015falmas\u0131n\u0131 istiyorlard\u0131.<\/p>\n<p>\u00c7aresiz ve zavall\u0131 duruma d\u00fc\u015fen halk ak\u0131n ak\u0131n sahillere ko\u015fuyor, sahilde buldu\u011fu vapur ya da teknenin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na bakmadan can\u0131n\u0131 kurtarmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu.<br \/>\n1864 y\u0131l\u0131n\u0131n May\u0131s\u0131n\u0131 takip eden g\u00fcnlerde Kuzey Bat\u0131 Kafkasya&#8217;da ya\u015fanan dram\u0131, kalemlerin ifade etmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. D\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck senaristleri ve yap\u0131mc\u0131lar\u0131, bu dram\u0131 dile getiren bir film yapsalar eminim ki bu dram\u0131n ancak y\u00fczde birini dile getirebilirler.<br \/>\nAnan\u0131n babadan, evlad\u0131n aileden koptu\u011fu, mah\u015feri and\u0131ran karga\u015fa s\u0131ras\u0131nda da\u011f\u0131lan aileler y\u0131llar boyu kaybetti\u011fi yak\u0131nlar\u0131n\u0131 ya da sevdi\u011fini bulma umuduyla ya\u015fay\u0131p g\u00f6z\u00fc a\u00e7\u0131k gidenler.<\/p>\n<p>Daha \u00e7ok para kazanmak h\u0131rs\u0131yla, gemilere istiap haddinden fazla y\u00fck ve yolcu alan kaptanlar. Bindikleri vapurlarda elveri\u015fsiz \u015fartlar y\u00fcz\u00fcnden hastal\u0131\u011fa yakalanarak hayat\u0131n\u0131 kaybeden insanlar. Defin imkan\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in denizin ba\u011fr\u0131na g\u00f6m\u00fclen e\u015f, dost ya da akrabalar.<\/p>\n<p>Dram\u0131n boyutu o kadar b\u00fcy\u00fckt\u00fc ki insanlar g\u00fcnlerce pusulas\u0131z gemilerde, bilinmeyen bir vakitte yakla\u015facaklar\u0131 sahili bekleyip durdular. Yiyecek s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131, insan ba\u015f\u0131na verilen s\u0131n\u0131rl\u0131 tay\u0131n y\u00fcz\u00fcnden, insanlar tay\u0131n\u0131n\u0131 almak i\u00e7in \u00f6len yak\u0131nlar\u0131n\u0131n cenazesini bile saklamay\u0131 g\u00f6ze al\u0131yorlard\u0131. Allah\u0131m bu ne b\u00fcy\u00fck bir ac\u0131yd\u0131. Onurlu ve gururlu bir halk, bir lokma ekmek i\u00e7in ne hallere d\u00fc\u015f\u00fcyordu.<br \/>\nGemiler, Osmanl\u0131n\u0131n Karadeniz k\u0131y\u0131s\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn limanlar\u0131na yolcu d\u00f6k\u00fcyordu. Trabzon, Samsun, Sinop, Ordu, Rus\u00e7uk, Varna, K\u00f6stence velhas\u0131l Karadeniz k\u0131y\u0131s\u0131nda Osmanl\u0131 topra\u011f\u0131 irili ufakl\u0131 gemilerin yana\u015fabilece\u011fi her koy m\u00fclteci indirme yeri oluyordu.<\/p>\n<p>K\u0131y\u0131ya inen yolcular burada ayr\u0131 bir s\u0131k\u0131nt\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yorlard\u0131. Rusya ile anla\u015fmas\u0131na ve m\u00fcltecileri \u00fclkesine kabul etmesine ra\u011fmen Osmanl\u0131, k\u0131sa s\u00fcrede bu kadar b\u00fcy\u00fck bir s\u00fcrg\u00fcnzedeyi beklemedi\u011finden istihdam etmekte zorlan\u0131yordu.<br \/>\nK\u0131y\u0131ya inenler, gemide yakaland\u0131klar\u0131 tifo ve koleraya ilave olarak s\u0131tma illeti ile de bo\u011fu\u015fmak zorunda kal\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n<p>21 may\u0131s 1864 tarihi genellikle s\u00fcrg\u00fcn ile ifade edilir. 21 may\u0131s 1864 ile sembolle\u015fen s\u00fcre\u00e7, 300 y\u0131l \u00f6ncesini de dahil edersek bir soyk\u0131r\u0131md\u0131r.<br \/>\nRuslar 1864 y\u0131l\u0131na gelinceye kadar Kuzey Kafkasya&#8217;da ta\u015f \u00fcst\u00fcnde ta\u015f b\u0131rakmamacas\u0131na b\u00fcy\u00fck bir vah\u015fet \u00f6rne\u011fi sergilemi\u015flerdir.<br \/>\n21 may\u0131s 1864 g\u00fcn\u00fc, Ruslarla \u00e7arp\u0131\u015farak hayat\u0131n\u0131 feda eden ve Kuzey Kafkasyal\u0131 bir kabile olan Ub\u0131hlardan olu\u015fan son orduyla birlikte, Ub\u0131h halk\u0131 da darmada\u011f\u0131n olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn So\u00e7i ve \u00e7evresinin eski sahibi olan Ub\u0131h halk\u0131ndan Kuzey Kafkasya&#8217;da eser kalmam\u0131\u015ft\u0131r. D\u00fcnyan\u0131n en arkaik dili say\u0131lan Ub\u0131h\u00e7a, bug\u00fcn tamamen yok olmu\u015ftur. Bu halk\u0131n ve bu dilin katili o d\u00f6nemin \u00c7arl\u0131k Rusyas\u0131d\u0131r.<br \/>\nS\u00fcrg\u00fcn \u00f6ncesi Bat\u0131 Kafkasya&#8217;da n\u00fcfuslar\u0131 700 bin ile bir milyon aras\u0131nda telaffuz edilen \u015eaps\u0131\u011f kabilesinden \u015fu anda varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren insan say\u0131s\u0131 15 bin civar\u0131ndad\u0131r. \u015eaps\u0131\u011flar ya\u015fad\u0131klar\u0131 yerde, kendilerini soyk\u0131r\u0131ma tabi tutan Rus komutanlardan, Prens Lazarov&#8217;un ad\u0131 verilen Lazarevski kasabas\u0131nda, onun ad\u0131n\u0131 zikrederek ve de tren istasyonunda bulunan b\u00fcst\u00fcn\u00fc seyrederek ya\u015famak zorunda b\u0131rak\u0131l\u0131yorlar.<\/p>\n<p>19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131ndan, 1864 y\u0131l\u0131na kadar devam eden sava\u015flarda onbinlerce yerle\u015fim yeri (k\u00f6y, mezra) yak\u0131l\u0131p y\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\nBug\u00fcn diasporada ya\u015fayan \u00c7erkeslerden hemen hemen hi\u00e7 biri geldi\u011fi yerle\u015fim yerini bulamamaktad\u0131r. \u00c7erkesleri, Karadeniz k\u0131y\u0131s\u0131ndan uzakla\u015ft\u0131ran, topraklar\u0131n\u0131 gaspeden \u00c7arl\u0131k Rusyas\u0131, o topraklarda ya\u015fanan binlerce y\u0131ll\u0131k tarihi ge\u00e7mi\u015fi de yok etmi\u015ftir.<\/p>\n<p>So\u00e7i&#8217;den Novorosisk&#8217;e kadar uzanan Karadeniz sahili, bir \u00c7erkes mezarl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. O topraklar\u0131n alt\u0131nda milyonlarca \u015fehit Kuzey Kafkasyal\u0131 yatmaktad\u0131r.<br \/>\n1864 y\u0131l\u0131nda, Ruslar taraf\u0131nda soyk\u0131r\u0131ma tabi tutularak vatanlar\u0131 gaspedilen Kuzey Kafkasyal\u0131lar\u0131n dram\u0131na maalesef b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya seyirci kalm\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015fta Osmanl\u0131 olmak \u00fczere \u0130ngiltere ve Fransa gibi devletler \u00c7erkesleri s\u00fcrekli olarak k\u0131\u015fk\u0131rtmalar\u0131na ra\u011fmen onlara vaat ettikleri yard\u0131m\u0131 hi\u00e7bir zaman yapmam\u0131\u015flard\u0131r.<br \/>\nOsmanl\u0131 Devleti, Kuzey Kafkasya halk\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 dramdan rant elde etme pe\u015fine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Sava\u015flar ve isyanlar sebebiyle imparatorlukta azalan M\u00fcsl\u00fcman n\u00fcfusunu dengelemek i\u00e7in \u00c7erkes muhacirler kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\nOsmanl\u0131 kabul etti\u011fi \u00c7erkes muhacirleri devletin problemli b\u00f6lgelerine yerle\u015ftirerek denge politikas\u0131 izlemi\u015ftir.<\/p>\n<p>Rusya, tarihte en b\u00fcy\u00fck soyk\u0131r\u0131m su\u00e7unu i\u015fleyen bir devlet olmas\u0131na ra\u011fmen, konjonkt\u00fcr gere\u011fi bu su\u00e7un cezas\u0131n\u0131 \u00e7ekmemi\u015ftir.<br \/>\nRusyan\u0131n i\u015fledi\u011fi su\u00e7lar her nedense hep \u00f6rtbas edilmi\u015ftir. Bu nedenledir ki 1994 y\u0131l\u0131nda ba\u015flayan Rus-\u00c7e\u00e7en sava\u015f\u0131nda 250 bin masum \u00c7e\u00e7enin kan\u0131 d\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Toplam n\u00fcfusu bir milyon olan \u00c7e\u00e7en halk\u0131ndan 250 bin insan\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi bir soyk\u0131r\u0131m de\u011filmidir?E\u011fer \u00f6yleyse buna seyirci kalanlar i\u00e7in ne s\u00f6ylenebilir.<br \/>\nRuslar \u00f6yle z\u0131vanadan \u00e7\u0131km\u0131\u015flar ki, 22 nisan 2005 tarihinde Duma&#8217;da kabul ettikleri bir kararla, T\u00fcrkleri Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131yla su\u00e7lam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p>Ruslar, \u00c7erkes soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, Ermeni komitac\u0131lar\u0131n\u0131n hamisi olarak, Do\u011fu Anadoluda Ermeni \u00e7eteleri taraf\u0131ndan \u015fehit edilen 550 bin T\u00fcrk\u00fcn de katilidir.<br \/>\nB\u00fct\u00fcn bu ger\u00e7ekler g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde dururken hangi c\u00fcretle Duma&#8217;da Ermeni tasar\u0131s\u0131n\u0131 kabul ettiklerini anlamak \u00e7ok zor.<br \/>\nT\u00fcrkiye olarak Rusya ve Bat\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda edilgen bir politika izleyerek hi\u00e7bir yere varamay\u0131z.<\/p>\n<p>H\u00fck\u00fcmetimize ve T.B.M.M. \u00fcyelerine sesleniyoruz. \u0130\u015fte meydan, i\u015fte ar\u015fivler. Osmanl\u0131 ar\u015fivi, Ruslar\u0131n Kuzey Kafkasya&#8217;da yapm\u0131\u015f oldu\u011fu soyk\u0131r\u0131m\u0131n belgeleriyle doludur. Belgelerin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 da Rus ar\u015fivlerindedir. Bu konuda mecliste \u00f6nerge verecek yi\u011fit milletvekilleri ar\u0131yoruz.<br \/>\n21 may\u0131s 2005 cumartesi g\u00fcn\u00fc \u0130stanbul Cemal Re\u015fit Rey salonunda yap\u0131lacak Uluslar aras\u0131 Kafkasya konferans\u0131n\u0131 sab\u0131rs\u0131zl\u0131kla bekliyorum. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ve bilim adamlar\u0131 bu konudaki g\u00f6r\u00fc\u015flerini s\u00f6yleyecekler.<\/p>\n<p>Ankara&#8217;da siyasilere, bu konferans ile ilgili gerekli davetler yap\u0131ld\u0131. Konjonkt\u00fcr, siyasi ortam, k\u0131saca her \u015fey uygun. S\u00f6yleyecek s\u00f6z\u00fc olanlara i\u015fte meydan. G\u00fcn bu g\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cBir ay zarf\u0131nda Kafkasya terk edilmedi\u011fi takdirde b\u00fct\u00fcn sekene (sakinler, halk) harp esiri olarak Rusya\u2019n\u0131n muhtelif m\u0131nt\u0131kalar\u0131na s\u00fcr\u00fclecektir\u201d. \u00c7ar Naibi Grand\u00fck Mi\u015fel Yukar\u0131daki ifadeler, bundan 141 y\u0131l evvel s\u00f6ylenmi\u015f, bir milletin kaderini derinden etkileyen, b\u00fcy\u00fck bir dram\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131 ifade eden s\u00f6zlerdi.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/720"}],"collection":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=720"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/720\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":721,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/720\/revisions\/721"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=720"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=720"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=720"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}