Putin\u2019in G\u00fcney Rusya valili\u011fi ad\u0131 alt\u0131nda Kuzey Kafkasya\u2019ya atad\u0131\u011f\u0131 temsilcisi Dmitri Kozak, bir rapor haz\u0131rlayarak Kremlin\u2019e takdim etti.<\/p>\n
Dmitri Kozak\u2019\u0131n raporunun muhtevas\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenince, g\u00fcleyim mi a\u011flayay\u0131m m\u0131, tam karar veremedim.
\nKozak, Kuzey Kafkasya’da yer alan Rusya Federasyonu’nun 12 idari biriminden 6 tanesinin, gerek y\u00f6netim, gerekse insan haklar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok k\u00f6t\u00fc durumda olduklar\u0131n\u0131 ifade etti.
\n<\/p>\n
89 idari birimden olu\u015fan RF\u2019nin Kuzey Kafkasya\u2019da yer alan birimlerine g\u00f6z atarsak, bunlar\u0131n 8 tanesinin federal devlet oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz.<\/p>\n
Federal devletler: Ad\u0131gey, Kara\u00e7ay-\u00c7erkes, Kabardey-Balkar, \u0130ngu\u015fetya, \u00c7e\u00e7enistan, Kuzey Osetya, Da\u011f\u0131stan ve Kalmukya. Ayr\u0131ca Krasnodar, Stavropol, Rostov ve Volgagrad eyaletleri de co\u011frafi olarak Kuzey Kafkasya’da yer al\u0131r.<\/p>\n
Dmitri Kozak’\u0131n bahsetti\u011fi 6 idari birim, tahmin edece\u011finiz gibi Kuzey Kafkasya’da yer alan federal cumhuriyetlerdir. \u00c7e\u00e7enistan istisna tutulursa, di\u011fer 6 cumhuriyet (Ad\u0131gey, Kara\u00e7ay-\u00c7erkes, Kabardey-Balkar, \u0130ngu\u015fetya, Kuzey Osetya ve Da\u011f\u0131stan) R.F. i\u00e7inde hem gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131, hem de demokrasi a\u00e7\u0131s\u0131ndan son s\u0131ralarda yer alan idari birimlerdir. \u00c7e\u00e7enistan’\u0131 bu kategoriye almamam\u0131z\u0131n sebebi, burada devam eden sava\u015ft\u0131r. \u00c7e\u00e7enistan’da y\u0131llard\u0131r ekonomiden ve demokrasiden bahsetmek zaten m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
Kuzey Kafkasya b\u00f6lgesinde yer alan cumhuriyetlerde ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen milli geliri g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcmde g\u00f6zlerime inanamad\u0131m. D\u00fcnyan\u0131n en g\u00fczel, en stratejik, en verimli topraklar\u0131nda ya\u015fayan, yeralt\u0131 ve yer\u00fcst\u00fc servetleriyle donat\u0131lm\u0131\u015f Kuzey Kafkasya’da insanlara reva g\u00f6r\u00fclen sefaletin su\u00e7lusu kim?.<\/p>\n
\u0130\u015fte rakamlar. Fert ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen milli gelir: \u0130ngu\u015fetya’da 253 dolar, Da\u011f\u0131stan’da 325 dolar, Ad\u0131gey’de 525 dolar, Kara\u00e7ay-\u00c7erkes’de 652 dolar, Kabardey-Balkar’da 550 dolar, Kuzey Osetya’da 768 dolar. Vehametin daha iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in di\u011fer b\u00f6lgelerden de \u00f6rnekler verelim. Moskova’da 6603 dolar, Yakutistan’da 4568 dolar, T\u00fcmen Oblast\u0131’da 8981 dolar, Samara’da 2394 dolar, Krasnoyarsk’da 2388 dolar.<\/p>\n
Yukar\u0131daki listeyi daha da geni\u015fletebiliriz. 89 idari birimden olu\u015fan R.F. b\u00fcnyesinde milli geliri, 1500 dolar\u0131n alt\u0131na d\u00fc\u015fen hi\u00e7bir idari birim yok.<\/p>\n
Kuzey Kafkasya topraklar\u0131nda yer alan Krasnodar, Stavrapol, Rostov gibi idari birimlerin ki, -Kafkasya’daki federal cumhuriyetlere, y\u00fcz ya da y\u00fcz elli kilometre mesafededirler, ayn\u0131 ilkimi, ayn\u0131 bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fc payla\u015f\u0131rlar, hatta bir k\u0131sm\u0131 Kafkasya’daki federal cumhuriyetlerden daha az yeralt\u0131 kaynaklar\u0131na sahiptir- milli gelirleri, Kuzey Kafkasya cumhuriyetlerinin on ya da onbe\u015f kat\u0131 bir rakam\u0131 ifade ediyor.<\/p>\n
Ad\u0131gey’in cumhuriyet stat\u00fcs\u00fcn\u00fcn ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 g\u00fcndeme getirilirken, Ad\u0131gey ile Krasnodar aras\u0131ndaki ekonomik dengesizlik dile getiriliyor, Krasnodar’a kat\u0131lmakla Ad\u0131gey ekonomisinin dengeye oturaca\u011f\u0131 ifade ediliyor. Olaya bu a\u00e7\u0131dan yakla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, mant\u0131kl\u0131 gibi de g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Baz\u0131 Adige milletvekilleri bu gerek\u00e7eye dayanarak Krasnodar’a kat\u0131lma \u00f6nerisini hararetle destekliyorlar.<\/p>\n
Rakamlara dayanarak verdi\u011fimiz \u00f6rnekler, bir ger\u00e7e\u011fi ifade ediyor. Dmitri Kozak’\u0131 bile isyan ettirecek derecede yolsuzlu\u011fun ve r\u00fc\u015fvetin al\u0131p y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc Kuzey Kafkasya b\u00f6lgesi, nomenklatura art\u0131\u011f\u0131, klanla\u015fm\u0131\u015f y\u00f6neticileriyle, habis kanser t\u00fcm\u00f6r\u00fc gibi b\u00fct\u00fcn cumhuriyetleri kaplam\u0131\u015f durumdad\u0131r.<\/p>\n
Y\u00f6nettikleri cumhuriyetleri, babalar\u0131ndan kalan miras gibi g\u00f6ren, makam ve mevkileri akraba, e\u015f ve dostlar\u0131 aras\u0131nda payla\u015ft\u0131ran y\u00f6netiler i\u00e7in, halk\u0131n refah\u0131n\u0131n hi\u00e7bir anlam\u0131 yoktur. Moskova, bu durumlar\u0131 \u00e7ok iyi bildi\u011fi halde ses \u00e7\u0131karmamaktad\u0131r. Refah\u0131 y\u00fcksek bir Kafkasya’y\u0131 elde tutmak, Moskova i\u00e7in olduk\u00e7a zor olacakt\u0131r. Moskova y\u00f6netimi, asl\u0131nda bu olanlar\u0131 zaten bilmektedir. Kozak’\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 malumu iland\u0131r. B\u00f6lge halk\u0131n\u0131 y\u0131ld\u0131rarak \u00fcniter bir Rusya i\u00e7in, haz\u0131r hale getirmek istemektedirler.<\/p>\n
Dmitri Kozak’\u0131n kendisi bile, haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 bu raporda, samimi de\u011fildir. E\u011fer \u00f6yle olsayd\u0131, yeni sisteme g\u00f6re kendisine g\u00f6rev olarak verilen, Putin’e ba\u015fkan \u00f6nerme yetkisi \u00e7er\u00e7evesinde, Kara\u00e7ay\u00ad-\u00c7erkes’te Mustafa Batd\u0131yev’e g\u00f6revde kalmas\u0131 i\u00e7in destek vermez, \u0130ngu\u015fetya’da Murat Zyazikov’u yeniden g\u00f6reve \u00f6nermezdi. Son gelen bilgilere g\u00f6re de, Da\u011f\u0131stan devlet konseyi ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na Magamedali Magamedov da tekrar atan\u0131yor. De\u011fi\u015fen ne? Eski hamam, eski tas.<\/p>\n
Kuzey Kafkasya b\u00f6lgesinde yer alan cumhuriyetlerde demokrasi ve muhalefet k\u00fclt\u00fcr\u00fc geli\u015fmemi\u015f, ya da geli\u015fmesine izin verilmemi\u015ftir. Sovyetler Birli\u011fi’nin y\u0131k\u0131lmas\u0131 sonucu Kuzey Kafkasya’da olu\u015fan demokratik kurumlar bir araya gelerek, b\u00fct\u00fcn Kafkas halklar\u0131n\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131yla, ‘Kuzey Kafkasya Halklar\u0131 Konfederasyonu’nu olu\u015fturmu\u015flard\u0131. K\u0131sa s\u00fcrede b\u00fct\u00fcn Kafkas halklar\u0131n\u0131 etraf\u0131nda toplayan konfederasyonun y\u00f6neticileri, \u00e7e\u015fitli \u015fantaj ve bask\u0131larla pasif duruma d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcld\u00fc ve konfederasyon da da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Cumhuriyetlerde kurulan Xaseler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u00f6rg\u00fctlenmeye \u00e7al\u0131\u015fan halka, bir darbe de Rus yanl\u0131s\u0131 y\u00f6neticilerden gelmi\u015f, bu y\u00f6neticiler, cumuhuriyetlerde olu\u015fturulan b\u00fct\u00fcn sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131 zorla ele ge\u00e7irmi\u015flerdir.<\/p>\n
Kuzey Kafkasya cumhuriyetlerinde, bug\u00fcn maalesef g\u00fc\u00e7l\u00fc bir muhalefet yok. G\u00fc\u00e7l\u00fc muhalefetler, demokrasilerde, alternatif olarak, rejimin teminat\u0131d\u0131r. Yak\u0131ndan tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m de\u011ferli dostum Valeri Hatujuko’nun demokrasi m\u00fccadelesinde \u00e7ekti\u011fi s\u0131k\u0131nt\u0131lara, yak\u0131ndan \u015fahidim. \u00d6nce Ad\u0131ge Xase y\u00f6netiminden uzakla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. Daha do\u011frusu kurmu\u015f oldu\u011fu Ad\u0131ge Xase’ye devlet el koydu. Yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 gazete i\u00e7in kiral\u0131k ofis, gazetesini bast\u0131racak matbaa bulamad\u0131. Buldu\u011fu ve anla\u015ft\u0131\u011f\u0131 yerler, ertesi g\u00fcn vazge\u00e7iyorlard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00f6netim taraf\u0131ndan tehdit ediliyorlard\u0131.<\/p>\n
Valeri Hatajuko’nun s\u00f6yledi\u011fi, y\u0131llard\u0131r dile getirdi\u011fi ger\u00e7ekler, maalesef yeterli yank\u0131 bulamad\u0131. Diaspora olarak, bizim deste\u011fimiz de yeterli olamad\u0131.<\/p>\n
Diasporadaki baz\u0131 kurum ve kurulu\u015flar\u0131m\u0131z, Kuzey Kafkasya’daki y\u00f6netimlerle temas kurarken g\u00f6steri\u015fi, hava atmay\u0131, di\u011fer kurulu\u015flara kar\u015f\u0131 \u00fcst\u00fcnl\u00fck belirtisi olarak, reklam yapmay\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131kar\u0131yorlar. Halklar\u0131n\u0131 ezen, hukuk tan\u0131mayan bu y\u00f6netimlere verilen destekler, anavatanda ya\u015fayan soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n haklar\u0131n\u0131n, daha da geriye gitmesine sebep olmaktad\u0131r.<\/p>\n
Kafkasya’ya yapt\u0131klar\u0131 ziyaretlerde protokol masas\u0131na oturup, halklar\u0131n bo\u011faz\u0131ndan kesilen paralarla donat\u0131lan m\u00fckellef sofralarda, ‘xoh’ yap\u0131p geri d\u00f6nenler, Valeri Hatajuko’nun muhalefetinden rahats\u0131z olanlar, Kuzey Kafkasya’n\u0131n geri kalm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131nda pay\u0131 olanlard\u0131r.<\/p>\n
Koltuklar\u0131n\u0131 korumak u\u011fruna, devletin imkanlar\u0131n\u0131 ahbap \u00e7avu\u015flara pe\u015fke\u015f \u00e7ekenler, Kremlin’in de i\u00e7inde oldu\u011fu bir saadet halkas\u0131 olu\u015fturmu\u015flard\u0131r. Y\u0131llarca halklar\u0131n\u0131 sefalete mahkum eden y\u00f6neticilere dalkavukluk yapan Kafkas diasporas\u0131n\u0131n vebali \u00e7ok b\u00fcy\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n
Dmitri Kozak’\u0131n raporunda ifade etti\u011fi yolsuzluklar\u0131n ortaklar\u0131, bizzat Putin’in \u00e7evresinde Kremlin’de ikamet eden b\u00fcrokratlard\u0131r.<\/p>\n
Kafkasya’daki federal cumhuriyetlerdeki y\u00f6neticilerle ortak olup cumhuriyetlerin zenginliklerini s\u00f6m\u00fcrenler, Kuzey Kafkasya halklar\u0131n\u0131n ge\u00e7mi\u015f d\u00f6nemlerde ya\u015fad\u0131klar\u0131 ac\u0131lar\u0131 ve tarihi travmalar\u0131 istismar etmektedirler.<\/p>\n
Kuzey Kafkasya toplumlar\u0131nda yeterli muhalefetin olu\u015fmamas\u0131n\u0131n sebeplerini tarihin derinliklerinde aramam\u0131z gerekir. Y\u00fczy\u0131llarca Rus askerleri taraf\u0131ndan bi\u00e7ilen ve soyk\u0131r\u0131ma tabi tutulan halk\u0131n haf\u0131zas\u0131ndaki izlerin silinmesi, kolay de\u011fildir.<\/p>\n
Kuzey Kafkasya i\u00e7in \u00f6ncelikle, acil olarak demokratik k\u00fclt\u00fcr ve bilincin \u015fart oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Bu bilincin olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in elden gelen gayret g\u00f6sterilmelidir. Bu konuda diasporaya \u00f6nemli g\u00f6revler d\u00fc\u015fmektedir.<\/p>\n
Moskova’da Putine kar\u015f\u0131 olu\u015fan muhalefet ile Kuzey Kafkasya’da az say\u0131da bulunan ayd\u0131nlar\u0131 bulu\u015fturarak, i\u015fbirli\u011fi yapmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamal\u0131y\u0131z.<\/p>\n
Ge\u00e7ti\u011fimiz ay\u0131n 21’nde \u0130stanbul’da yap\u0131lan, Kafkaslar\u0131n trajedisi konferans\u0131na kat\u0131lan Rusya \u0130nsan Haklar\u0131 Derne\u011fi ba\u015fkan\u0131 Lev Panamarov’un, bizzat kendisinin ifade etti\u011fi gibi Rus demokratlar\u0131 ve ayd\u0131nlar\u0131, Kuzey Kafkasya ile ilgili do\u011fru d\u00fcr\u00fcst bir bilgiye sahip de\u011filler.<\/p>\n
Daha \u00f6nce ba\u015fka yaz\u0131lar\u0131m\u0131zda da ifade etti\u011fimiz gibi Moskova’da olmayan demokrasi Kafkasya’da hi\u00e7 olmaz. Kuzey Kafkasya’da verilecek demokratik m\u00fccadelenin, \u00f6ncelikle Rus ayd\u0131nlar\u0131 ile birlikte Rus muhalefeti olarak geli\u015fmesi gerekir. Kendi \u00fclkesi ile ilgili demokratik haklar\u0131n\u0131 kullanmay\u0131 \u00f6\u011frenen bir Kuzey Kafkasya insan\u0131 yeti\u015ftirmeden daha ileri gitmemiz s\u00f6z konusu olamaz.<\/p>\n
Kuzey Kafkasya’da \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki g\u00fcnlerde, demokrasi ve insan haklar\u0131 s\u00f6ylemini \u00f6n plana \u00e7\u0131karan hareketlerin olu\u015fmas\u0131na, diaspora olarak destek vermeliyiz.<\/p>\n
Kafkasya’n\u0131n geri kalm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131na, ‘kader’ deyip ge\u00e7emeyiz. D\u00fcnyan\u0131n en g\u00fczel co\u011frafyas\u0131, masallar \u00fclkesi olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z anavatan\u0131m\u0131z\u0131n ger\u00e7ekleri, yukar\u0131da ifade etti\u011fimiz rakamlarda de\u011ferini buluyor.<\/p>\n
Afrika’da, hala insan eti yedi\u011fi ifade edilen yamyamlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00fclkelerin bile alt\u0131nda bir gelir seviyesine halklar\u0131n\u0131 mahkum edenlere, daha ne kadar tahamm\u00fcl edilecek!.<\/p>\n
Temennimiz, insanca ya\u015fam\u0131n var oldu\u011fu, demokratik k\u00fclt\u00fcr\u00fcn yerle\u015fti\u011fi, g\u00fcle\u00e7 y\u00fczl\u00fc insanlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir Kafkasya’n\u0131n var olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Bunun yolu nomenklatura art\u0131\u011f\u0131 y\u00f6netimlerin biran \u00f6nce g\u00f6revlerinden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Kafkasya insan\u0131, her t\u00fcrl\u00fc g\u00fczelli\u011fe lay\u0131kt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Putin\u2019in G\u00fcney Rusya valili\u011fi ad\u0131 alt\u0131nda Kuzey Kafkasya\u2019ya atad\u0131\u011f\u0131 temsilcisi Dmitri Kozak, bir rapor haz\u0131rlayarak Kremlin\u2019e takdim etti. Dmitri Kozak\u2019\u0131n raporunun muhtevas\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenince, g\u00fcleyim mi a\u011flayay\u0131m m\u0131, tam karar veremedim. Kozak, Kuzey Kafkasya’da yer alan Rusya Federasyonu’nun 12 idari biriminden 6 tanesinin, gerek y\u00f6netim, gerekse insan haklar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok k\u00f6t\u00fc durumda olduklar\u0131n\u0131 ifade etti.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/728"}],"collection":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=728"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/728\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":729,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/728\/revisions\/729"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=728"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=728"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehdinuzhetcetinbas.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=728"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}